Art. 2.2 Regionaal Beleidsplan ‘Drenthe tegen mensenhandel’ — Regionale en lokale cijfers en signalen

Regionale cijfers In de onderstaande tabel zijn de meldingen van mensenhandel over de afgelopen vier jaar genoteerd. Er is gebruik gemaakt van gecombineerde cijfers van het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe (hierna: ZVHD) en Veilig Thuis gebruikt. Jaar 2020 2021 2022 2023 Meldingen 34 29 53 67 Veruit de meeste meldingen gaan over seksuele uitbuiting (variërend van 43% tot 79% van het aantal meldingen). Sinds 2021 is er een stijging van het aantal meldingen. Dit is mogelijk het resultaat van de toegenomen aandacht voor en bewustwording van het fenomeen mensenhandel. Lokale cijfers en informatie In alle Drentse gemeenten komt mensenhandel voor. Voor alle gemeenten in Drenthe geldt dat er weinig (mogelijke) signalen van mensenhandel binnenkomen, per gemeente variërend van 0 tot 15 meldingen (van slachtoffers en/of daders) binnen de gemeente. Cijfers verschaffen echter inzicht in slechts een deel van de werkelijkheid. Dit kan onder andere komen door registratiemethoden en het niet herkennen van de (signalen van de) verschillende vormen van mensenhandel, maar ook doordat mensenhandel een haaldelict is. De kans is groot dat het daadwerkelijke aantal slachtoffers en/of daders van mensenhandel aanzienlijk groter is. De twaalf Drentse gemeenten worden gekenmerkt door beperkt stedelijk gebied en een dunbevolkt buitengebied. Deze kenmerken bieden gelegenheid voor allerlei vormen van mensenhandel. Seksuele uitbuiting De meeste meldingen over mensenhandel in Drenthe gaan over seksuele uitbuiting. Alle gemeenten kennen de mogelijkheid van vergunde seksinrichtingen, hoewel dit niet betekent dat er daadwerkelijk sprake is van een bestaande seksinrichting in deze gemeente. Bij verschillende gemeenten zijn er meldingen van illegale prostitutie binnengekomen. De landelijke trend is dat het overgrote deel van seksuele uitbuiting t plaats vindt binnen de illegale prostitutie. Dit vindt plaats in hotels, airbnb’s en op parkeerplaatsen en vakantieparken. De ervaring is dat dit ook geldt voor de Drentse gemeenten. Online is er in Drenthe een fors aanbod te vinden van illegale prostitutie. De aantallen laten zien dat illegale prostitutie een probleem is in Drenthe. Hoewel het aanbieden van seksuele diensten niet direct hoeft te duiden op seksuele uitbuiting, zorgt het aanbieden van niet-vergunde seksuele diensten voor een hoger risico op uitbuiting. Dit laat zien dat hierin geïntensiveerd moet worden. Gemeenten hebben in de aanpak hiervan een wettelijke taak. De aanpak van illegale prostitutie en mensenhandel door gemeenten vraagt om meer kennis en expertise bij de toezichthouders. Onderzocht wordt in hoeverre er draagvlak is om nader onderzoek te doen hoe gemeenten elkaar kunnen ondersteunen, en of controles door een nog te vormen Drents toezichtsteam prostitutie kunnen worden uitgevoerd. Arbeidsuitbuiting In Drenthe is er een groot risico op arbeidsuitbuiting. Dit blijkt ook uit verschillenden onderzoeken die het RIEC heeft uitgevoerd naar arbeidsuitbuiting in enkele Drentse gemeenten. Uit deze onderzoeken blijkt namelijk dat er een grote vraag is naar arbeiders. In veel Drentse gemeenten werken en wonen arbeidsmigranten, hoewel de werk- en woonlocaties niet in dezelfde gemeente hoeven te zijn. Geregeld is de woonlocatie in een andere gemeente dan de werklocatie. Landelijk bestaat er geen sluitend registratiesysteem. Hierdoor is het niet duidelijk hoeveel arbeidsmigranten in Drenthe wonen en werken. Daarnaast hebben slechts een paar Drentse gemeenten beleid of regelgeving (via bestemmingsplannen) op het huisvesten van arbeidsmigranten. In Drenthe werken er arbeidsmigranten in de agrarische, horeca, tuinbouw- en transportsector. Qua huisvesting worden arbeidsmigranten veelal geplaatst op vakantieparken of met meerdere mensen in woningen (verkamering). Arbeidsmigranten zijn kwetsbaar voor arbeidsuitbuiting. Dit komt onder andere doordat er geregeld totaalpakketten aan hen worden aangeboden (hierbij zijn wonen en werken aan elkaar gekoppeld). Hierbij kan het beëindigen van een (flexibel) arbeidscontract het beëindigen van bijvoorbeeld huisvesting betekenen. De Nationaal Rapporteur stelt: “Deze meervoudige afhankelijkheid, het gebrek aan alternatief werk en/of alternatieve huisvesting, het gebrek aan sociaal netwerk, de taalbarrière, en het gebrek aan kennis van wet- en regelgeving maken het moeilijk voor de werknemer om bezwaar te maken tegen onacceptabele (werk)situaties”. Criminele uitbuiting Jongeren kunnen offline makkelijk op meerdere manieren in aanraking komen met daders. Voorbeelden hiervan zijn leerlingen van basisscholen en middelbare scholen die in contact kunnen komen met (drugs) criminelen (met kans op criminele uitbuiting, zoals het al dan niet onder dwang vervoeren van drugs of het laten gebruiken als geldezels, zoals in hoofdstuk 1 beschreven). Deze jongeren worden vaak benaderd door oudere jongeren naar wie zij opkijken. Daarnaast kunnen zij online slachtoffer worden van mensenhandel. Door de technologische ontwikkelingen is mensenhandel veel minder plaatsgebonden geworden. Zo speuren daders op internet naar kwetsbare slachtoffers, ongeacht waar deze wonen. De (online) werving kan gebeuren bij een slachtoffer in de ene gemeente, waarbij de uitbuiting zelf (soms dezelfde dag nog) kan plaatsvinden in een andere gemeente. Ook andere kwetsbare groepen, zoals mensen met een licht verstandelijke beperking, lopen risico om slachtoffer te worden van (criminele) uitbuiting. Ook bij criminele uitbuiting is er zeer waarschijnlijk sprake van een onderregistratie in de cijfers. Het is lastig om goed inzicht te krijgen in criminele uitbuiting in de Drentse gemeenten. Er wordt hier weinig over gemeld. Een mogelijke reden hiervoor is dat partijen niet weten waar zij moeten melden en dat bij veel partijen criminele uitbuiting niet wordt herkend of anders wordt gekwalificeerd. De verwachting is dat dit met name speelt bij jongeren, in combinatie met drugsovertredingen. Deze overtredingen worden vaak gekwalificeerd als overtredingen van de Opiumwet, in plaats van mensenhandel. Conclusie De lage aantallen meldingen van mensenhandel laten zien dat er veel winst te behalen valt. Er moet meer aandacht komen voor het fenomeen, zodat er meer inzicht komt in de problematiek. Het is belangrijk dat er wordt ingezet op de preventieve en repressieve aanpak van mensenhandel. Slachtofferschap van mensenhandel kan grote blijvende gevolgen hebben voor het slachtoffer. Elk slachtoffer is er één te veel. Gelegenheidsstructuren voor mensenhandel moeten worden tegengegaan. Alertheid op signalen van de verschillende vormen van mensenhandel is belangrijk. Hier valt nog winst te behalen.

Rechtspraak bij dit artikel