Algemene informatie over (landelijke) cijfers mensenhandel
De Nationaal Rapporteur meldt jaarlijks het aantal slachtsoffers van mensenhandel in Nederland. De cijfers zijn afkomstig van CoMensha, het landelijke en onafhankelijke expertise- en coördinatiecentrum dat zich inzet voor de belangen en rechten van slachtoffers van mensenhandel in Nederland.9Zie hoofdstuk 3 voor meer informatie over CoMensha. Het aantal slachtoffers gemeld bij CoMensha betrof in 2022 814.
In de afgelopen tien jaar ziet CoMensha een daling in het aantal meldingen. Bureau Beke heeft in 2024 onderzoek gedaan naar de invloed van externe factoren op de signalering van (vermoedelijke) slachtoffers van mensenhandel.10Nillessen, Dinnissen & Ferwerda, 2024, Mensenhandel: het verhaal achter de cijfers, Bekereeks. Een verklaring voor de daling van het aantal meldingen is het gevolg van een te lokale aanpak van mensenhandel. De taak die gemeenten hebben in de aanpak van mensenhandel moet in theorie leiden tot meer signalerende ogen op lokaal niveau. In de praktijk blijkt dit echter niet zo te werken: er zijn grote verschillen tussen gemeenten op het gebied van expertise, middelen en capaciteit. Dit leidt tot grote verschillen in zowel de aanpak van mensenhandel als in het herkennen van signalen van mensenhandel (en daarmee het melden van signalen van mensenhandel). Mensenhandel is een grensoverschrijdend fenomeen. Dit vereist dus een bovenlokale aanpak waarbij gemeentegrenzen geen belemmering vormen.
Op basis van onderzoek schat de Nationaal Rapporteur het werkelijke aantal slachtoffers veel hoger dan het aantal dat nu bekend is, namelijk 5000 tot 7500 slachtoffers zijn (vijf keer zo hoog als het geregistreerde aantal). Het is zorgwekkend dat zo veel slachtoffers buiten beeld blijven.
Het aantal gemelde slachtoffers kan jaarlijks sterk verschillen door verschillende factoren. Zo heeft de coronacrisis gezorgd voor een sterke daling in het aantal meldingen vanaf maart 2020. Mensenhandel is tijdens corona ook doorgegaan, maar is minder zichtbaar geworden door verschuiving naar de digitale wereld (bijv. naar het darkweb) en naar thuisprostitutie.
Algemene verwachtingen
Mensenhandel blijft naar verwachting de komende jaren groeien.11Overgenomen uit actieprogramma mensenhandel Den Haag. Dit omdat de pakkans laag is, de vraag naar diensten blijft en er kwetsbare groepen zullen blijven. Door arbeidsmigratie, vluchtelingenstromen, ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, flexibilisering en globalisering zullen de verschillende vormen van uitbuiting hoogstwaarschijnlijk toenemen. De technologische ontwikkelingen zullen mensenhandel faciliteren, bijvoorbeeld doordat transacties van diensten en geld makkelijker, sneller en anoniemer tot stand komen. Via (besloten gedeelten op) internet en social media wordt het prostitutieaanbod flexibeler en minder zichtbaar, wat de controle op misstanden lastiger maakt. Daarnaast ontstaan er steeds nieuwe ontwikkelingen via social media die elkaar redelijk snel opvolgen. Door onder andere de risico’s van sexting kunnen jongeren nu te maken krijgen met sextortion: chantage of afpersing met een seksueel getinte foto of video van het slachtoffer waarbij gedreigd wordt om deze online te gaan verspreiden. Dit kan in sommige gevallen leiden tot uitbuitingssituaties.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.1
Landelijke cijfers en algemene informatie
Onderdeel van Regionaal Beleidsplan ‘Drenthe tegen mensenhandel’