In de gemeenten is waardevol cultureel erfgoed aanwezig. Het behoud staat hoog op de politieke agenda. Vooral in Enkhuizen met bijna 600 monumentale panden, een aantal beeldbepalende panden (zoals de Drommedaris en het Stadhuis) en een binnenstad als rijksbeschermd stadsgezicht. In Stede Broec staan circa 50 monumenten en in Drechterland ruim 100. Dat laatste aantal stijgt nog bij een actualisering van de lijst van gemeentelijke monumenten (waaronder de stolpboerderijen).
Het beleid ten aanzien van erfgoed is niet geheel gelijk. Voor de gemeente Enkhuizen wordt de erfgoednota vernieuwd, is erfgoed een van de aandachtspunten in de bouwsteen voor de omgevingsvisie en wordt meer rekening gehouden met de mogelijkheden van verduurzaming van monumentale panden. Enkhuizen biedt ook mogelijkheden voor het verstrekken van subsidie voor onderhoud, wat ook geldt voor Drechterland en Stede Broec. Drechterland heeft een erfgoedvisie (uit 2016) en noemt erfgoed als aandachtspunt in de bouwsteen voor de omgevingsvisie. In de bouwsteen voor de omgevingsvisie van Stede Broec is erfgoed geen specifiek aandachtspunt. De gemeente heeft geen erfgoedvisie.
De regels die gelden voor erfgoed (monumenten en archeologie) zijn met ingang van februari 2024 ondergebracht in de in geactualiseerde erfgoedverordeningen van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Daarin staan de procedure tot aanwijzing van een monument of beschermd stadsgezicht, het bijhouden van het erfgoedregister, de instandhoudingsplicht van monumenten voor eigenaren en de vergunningprocedure bij renovatie, onderhoud en verbouwingen.
Bij het behoud van cultureel erfgoed ligt een belangrijke taak voor VTH. Bij onderhoud, verduurzaming en/of herbestemming moet een vergunning worden aangevraagd. Daarbij gelden strikte eisen wat betreft welstand, brandveiligheid en gebruik. De aandacht voor brandveiligheid heeft zowel te maken met het behoud van monumenten (zeker een aantal beeldbepalende gebouwen mogen niet door brand verloren gaan) als met de grotere kwetsbaarheid ten opzichte van moderne bouw. Die kwetsbaarheid zit zowel in de constructie van panden (brandbare materialen en het ontbreken van een brandscheiding tussen panden), als de zelfredzaamheid vanuit panden en de toegang voor hulpdiensten. De ambitie van de gemeenten is om ook monumentale panden te verduurzamen, bijvoorbeeld door isolatie of het plaatsen van zonnepanelen. Bij het plaatsen van zonnepanelen kunnen er beperkingen zijn met het oog op het monumentale karakter van een pand.
Dat er strikte eisen gelden wil niet zeggen dat er weinig mogelijk is. Vaak zijn er oplossingen om verduurzaming, brandveiligheid en behoud van het monumentale karakter samen te laten gaan. Bij de aanpak zetten de gemeenten in op preventie. Dat wil zeggen dat voorlichting en advies wordt gegeven aan een initiatiefnemer, voordat een aanvraag wordt ingediend. Dan wordt bekeken of en, zo ja, hoe een initiatief mogelijk te maken is. Het toezicht en de handhaving krijgen meer aandacht, om zicht te houden op de instandhouding van monumenten, erop toe te zien dat er geen monumentale kwaliteiten verloren gaan en te verzekeren dat wordt voldaan aan de voorschriften van brandveiligheid. Waar nodig wordt handhavend opgetreden en moet een situatie worden hersteld. Een specifiek aandachtspunt in de gemeente Enkhuizen is de actualisering van het register van gemeentelijke monumenten. Voor het toezicht is – vooral voor Enkhuizen – in 2023 extra capaciteit aangetrokken.
VTH-doelstellingen behoud erfgoed:
Eigenaren van een monument zijn door voorlichting bekend met de regels voor verbouw- en renovatiewerkzaamheden en mogelijkheden voor verduurzaming.
De gemeenten hebben een actueel register van alle rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten. Het register van de gemeente Enkhuizen wordt geactualiseerd.
Er vindt geen verwaarlozing, illegale verbouwing of strijdig gebruik van monumenten plaats.
Alle monumenten voldoen aan de brandveiligheidseisen.
Verduurzaming en het plaatsen van zonnepanelen op monumenten vindt plaats conform het vastgestelde beleid (Enkhuizen). In 2025 zal dit beleid worden herzien.
Op monumenten wordt systematisch (gevel)toezicht gehouden door de SED en de veiligheidsregio en wordt waar nodig gehandhaafd.
We gebruiken noodzakelijke cookies voor je account en beveiliging. Voor anonieme gebruiksstatistieken (Google Analytics) vragen we je toestemming. Meer over cookies