Beleidsnota Vergunningen, Toezicht en Handhaving Gemeente Weert 2018-2022
De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, beter bekend als de Wabo, die op 1 oktober 2010 in werking trad, vroeg van de overheid een integrale benadering van vergunningverlening en Toezicht en handhaving van de fysieke leefomgeving. Sinds de inwerkingtreding van de Wabo is het transparant formuleren en uitvoeren van vergunningen-, toezicht- en handhavingsbeleid een belangrijke opgave. Landelijk zijn kwaliteitscriteria ontwikkeld voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Met de kwaliteitscriteria wordt getracht de kwaliteit van de processen, de gemeentelijke organisatie en haar medewerkers te borgen. De status van de kwaliteitscriteria is die van een referentiekader. De kwaliteitscriteria voor het proces van uitvoering en handhaving zijn opgenomen in het Besluit Omgevingsrecht (BOR) en hadden daarmee een wettelijke status. Via vaststelling van een lokale verordening VTH hebben gemeenten zich gecommitteerd aan de kwaliteitscriteria voor kritieke massa (kwaliteit en kwantiteit menskracht).
De gemeente Weert werkt al jaren hard aan de verbetering en professionalisering van een veilige en leefbare fysieke leefomgeving, waarbij ook begrippen als excellente dienstverlening, gelijke behandeling van bedrijven en vermindering van administratieve lasten voor burgers en bedrijven een prominente plaats in beleid en uitvoering van het handelen van gemeenten innemen. Een professionele kwaliteit van beleid en uitvoering van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH-taken) is namelijk wat de samenleving van de overheid verwacht en mag verwachten.
Om de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving te kunnen borgen, uniformiteit aan te brengen met betrekking tot de wijze van vergunningverlening, toezicht en handhaving en een goede afstemming te borgen binnen de afdeling VTH van de gemeente Weert, werd de beleidsnota vergunningen, toezicht en handhaving Gemeente Weert 2018 – 2022 vastgesteld.
Met deze VTH-nota werd een kader geschapen voor vergunningverlening, toezicht en handhaving binnen de afdeling VTH en werd voor de gemeente Weert een samenhangend en integraal vergunningen en toezicht- en handhavingsbeleid geformuleerd voor alle beleidsvelden van de fysieke leefomgeving (milieu, bouwen, ruimtelijke ordening, brandveiligheid, APV en Bijzondere Wetten). Deze nota kende zowel een strategisch als operationeel deel, gezien de verwevenheid van deze onderdelen en het feit dat VTH-taken zeer sterk uitvoeringsgericht zijn.
Deze VTH-nota gold voor de bestuursperiode 2018-2022.
Uitvoerings- en Handhavingsstrategie gemeente Weert (U&H 2023 – 2026)
De Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Weert 2023-2026 (hierna: U&H) werd de opvolger van de Beleidsnota VTH 2018 – 2022. De U&H maakte onderdeel uit van de beleidscyclus op het gebied van Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) en is van toepassing op alle taken die voortvloeien uit de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen en bijzondere wet- en regelgeving. De milieutaken zijn door de gemeente Weert ingebracht bij de Regionale Uitvoeringsdienst Limburg-Noord (RUD LN). De probleem- en risicoanalyse en de prioritering voor de milieutaken werd opgesteld door de RUD LN en is niet opgenomen in de U&H.
De U&H werd opgesteld met de komst van de Omgevingswet in het achterhoofd en werd aansluiting gezocht bij de Strategische Visie 'Werken aan Weert 2030' en het Coalitieprogramma Weert 2022-2026.
De U&H werd, gelet op de ontwikkelingen met betrekking tot de Omgevingswet, als een groeidocument gezien. Het opstellen van concretere doelstellingen, indicatoren, resultaten en activiteiten diende nog te worden opgepakt en verder te worden uitgewerkt.
Op basis van de in het U&H opgenomen risicoanalyse wordt vanaf 2023 risico-gestuurd gewerkt. In 2023 is er een participatietraject afgerond waarin inwoners hun input konden leveren met betrekking tot de prioritering van de VTH-taken met name op het gebied van toezicht- en handhaving. Omdat de risicoanalyse en bijbehorend participatietraject van recente datum is en nog actueel, vormt deze ook de basis voor het VTH-beleid 2025 – 2030.
De U&H geeft onder meer inzicht in de prioriteiten en de wijze waarop uitvoerings- en handhavingsstrategieën worden uitgevoerd. Met de U&H werd gedeeltelijk voldaan aan de wettelijke verplichting om een uitvoerings- en handhavingsstrategie op te leveren met hierin een duidelijke prioritering van de VTH-taken (verwachtingsmanagement).
De U&H maakte onderdeel uit van een meerjarige, beleidsvormende (strategische) cyclus en vormde de kaders voor het jaarlijkse uitvoeringsprogramma VTH. De U&H diende intern als toetsings- en sturingsinstrument voor de afdeling VTH en droeg bij aan de uniformiteit en het transparanter maken van de uitvoering van de VTH-taken.
In 2023/2024 is in verband met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024, de U&H de basis geweest voor het uit te voeren VTH-beleid. Het nu voorliggende VTH-beleidsplan 2025 – 2030 is breder van opzet en vervangt bij vaststelling deze beleidsnota U&H 2023 – 2026.
Samenwerking binnen RUD Limburg Noord (RUD LN)
In het omgevingsrecht heeft in het afgelopen decennium een aantal ontwikkelingen plaatsgevonden. Een van de ontwikkelingen is het vormen van omgevingsdiensten in Nederland. Mede als gevolg van de landelijke kwaliteitseisen zijn gemeenten en provincies gaan samenwerken in omgevingsdiensten. Uit onderzoek bleek namelijk, dat de meeste VTH-organisaties voor diverse deskundigheden niet kunnen voldoen aan de kwaliteitscriteria voor kritieke massa. Logisch scenario is dan het creëren van massa voor deze deskundigheden door bundeling van capaciteit en het verschuiven van taken naar een beperkter aantal personen en een beperkter aantal organisaties. In onze regio vindt deze samenwerking plaats binnen de RUD Limburg Noord.
De RUD Limburg-Noord is in 2013 opgericht om de kwaliteit van de dienstverlening en het toezicht en handhaving bij de uitvoering van het milieudeel van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) te verbeteren, dit minimaal voor zover het de taken uít het landelijk basistakenpakket betreft.
De RUD Limburg Noord is een zogenaamde netwerk RUD waarbij de medewerkers in de eigen gemeentelijke organisatie werkzaam blijven. Volgens de wet VTH mocht een netwerk-omgevingsdienst maar tot l januari 2018 functioneren als een netwerk- RUD. Met ingang van l januari 2018 moesten alle omgevingsdiensten een openbaar lichaam in de zin van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr) zijn. De deelnemende gemeenten hebben zich uiteindelijk uitgesproken voor een Gemeenschappelijke Regeling als bedoeld in de Wet Gemeenschappelijke Regelingen, doch waarbij samenwerken in een netwerkorganisatie plaatsvindt.
Deze Gemeenschappelijke Regeling is per 1 december 2017 opgericht en op 1 januari 2018 feitelijk van start gegaan. Per 1 juli 2022 heeft er een wetswijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen plaatsgevonden met als hoofddoel het verbeteren van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen. Deze wetswijziging heeft ertoe geleid, dat per 1 juli 2024 de Gemeenschappelijke Regeling Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord (GR RUD LN) is gewijzigd (B&W-besluit van 7 mei 2024).
De RUD Limburg Noord stelt jaarlijks voor alle gemeenten in Limburg Noord een uitvoeringsprogramma op. In dit programma zijn de (verplichte)taken opgenomen die de gemeente door de RUD Limburg Noord laat uitvoeren. Alle partners brengen minimaal het verplichte wettelijke basistakenpakket in. Andere taken kunnen facultatief worden ingebracht.
Daarnaast is voor de periode 2023 – 2026 door de RUD LN voor de uitvoering van de ingebrachte taken een beleidskader vastgesteld.
In 2021 adviseerde de zogenoemde Commissie Van Aartsen om het stelsel van omgevingsdiensten met urgentie verder te professionaliseren. De diensten moeten effectiever worden in de aanpak van de steeds complexer wordende milieuproblemen en de groeiende milieucriminaliteit.
Het rapport Van Aartsen resulteert in de oprichting van het ‘interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel’ (IBP VTH) door Omgevingsdienst NL, de VNG, het IPO, de Unie van Waterschappen en het Rijk. Een breed ontwikkeld en gedragen programma met zes pijlers, waarvan de eerste gaat over de versterking van de omgevingsdiensten zelf. Het gaat daarbij met name over de zogenoemde robuustheidseisen en randvoorwaarden waaraan een omgevingsdienst moet voldoen om de VTH-taken op een kwalitatief goede wijze uit te kunnen voeren.
Eind december 2023 heeft het dagelijks bestuur (DB) – met mandaat van het algemeen bestuur (AB) van de RUD – besloten om Berenschot opdracht te verlenen om te komen tot een onafhankelijk advies voor een plan van aanpak. Doel van dit plan van aanpak is om binnen twee jaar uit te groeien tot een robuuste omgevingsdienst die voldoet aan de wettelijke criteria.
Berenschot is in januari 2024 gestart met deze opdracht, met als doel een expert/advies/plan van aanpak voor te leggen aan het algemeen bestuur. Met behulp van dit plan van aanpak kunnen in de twee komende jaren de benodigde stappen worden gezet om te komen tot een robuuste omgevingsdienst, die alle kwaliteiten in huis heeft om de opdracht van de gemeentelijke opdrachtgevers uit Noord- en Midden-Limburg te kunnen uitvoeren.
Het AB van de RUD Limburg Noord heeft op 28 maart 2024 het 'Plan van aanpak voor een robuuste Omgevingsdienst Limburg Noord' vastgesteld en toegezonden aan de minister. De minister is te spreken over de opzet en structuur van het plan van RUD Limburg Noord, maar voorziet vanwege het ontbreken van voldoende bestuurlijke commitment, nog een stevige hobbel bij de uitvoering daarvan. Het DB en AB van de RUD vertrouwen erop de zorgen van het ministerie weg te kunnen nemen door de concreet geformuleerde projectopdracht voor de vorming van een robuuste omgevingsdienst Limburg Noord. Het Algemeen Bestuur heeft op 17 oktober 2024 namelijk (nagenoeg unaniem) een besluit genomen met betrekking tot het vervolgtraject. Een projectteam is aan de slag met het opstellen van een Bedrijfsplan op hoofdlijnen voor een nieuwe, robuuste omgevingsdienst Limburg Noord. Aan dit vervolgtraject wordt de komende jaren uitvoering gegeven.
Hoofdstuk 1. › Paragraaf 1.2
Artikel 1.2.1
Terugblik
Onderdeel van VTH-beleidsplan 2025 – 2030 gemeente Weert