Het belang van signaleren
Een belangrijke rol van de gemeente in de aanpak van mensenhandel is die van signaleerder. Signalering is een belangrijke stap om slachtoffers uit hun uitbuitingssituatie te halen, maar ook om daderschap te herkennen. De gemeente is hierin een onmisbare partner met haar vele oren, ogen en contacten met inwoners. Buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) hebben hierbij een toezichthoudende taak op basis van het sekswerkbeleid, collega’s van burgerzaken staan in direct contact met inwoners, maar ook kan gedacht worden aan medewerkers vanuit het sociale domein die thuiskomen bij inwoners en aan de inzet van Geynwijs op school.
Gestart zal worden met het actief voorlichten van medewerkers over wat mensenhandel is. Daarnaast worden trainingen aangeboden aan groepen medewerkers, die mogelijk signalen van mensenhandel kunnen tegenkomen in het dagelijks werk. Deze trainingen zullen niet eenmalig worden aangeboden, maar blijven terugkeren.
De gemeentelijke aandachtsfunctionaris als point of contact
Een gemeentelijke aandachtsfunctionaris mensenhandel wordt aangewezen als aanspreekpunt voor collega’s die mogelijke signalen van mensenhandel hebben waargenomen. Met het aanstellen van deze functionaris wordt voldaan aan het basisniveau zoals gesteld in figuur 1 binnen plateau 1.
De functie van aandachtsfunctionaris mensenhandel wordt belegd binnen de afdeling Toezicht, Veiligheid en Leefbaarheid (meer specifiek binnen het team Openbare Orde en Veiligheid) en zal worden vervuld door een tweetal collega’s. Daarnaast worden binnen de gemeente meerdere taakaccenthouders mensenhandel aangewezen. Deze collega’s vertegenwoordigen afdelingen en teams waarbij medewerkers in contact kunnen komen met mogelijke slachtoffers van seksuele uitbuiting (hierbij kan gedacht worden aan de Stadswinkel, Toezicht, Veiligheid en Leefbaarheid en Geynwijs). De taakaccenthouders staan in direct contact met de werkvloer van de betreffende afdeling wat zorgt voor een betere borging van dit onderwerp.
De aandachtsfunctionaris en de taakaccenthouders vormen gezamenlijk een informeel netwerk, waar signalen van mensenhandel gemeld kunnen worden. Centrale coördinatie is hierbij belegd bij de aandachtsfunctionaris. Intern ontstaat hiermee de verbinding tussen zorg en veiligheid en met bestaande programma’s. Als voorbeeld: Het Nationaal Programma Onderwijs zet in op de versteviging van Geynwijs op School in de vorm van een preventieteam dat is gestart op het op het Anna van Rijn college. In het preventieteam worden op een laagdrempelige manier alle mogelijke zorgwekkende signalen omtrent leerlingen gedeeld en besproken om in een vroeg stadium hulp te kunnen verlenen. Signalen die verband houden met seksuele uitbuiting kunnen vervolgens gedeeld worden door de taakaccenthouder vanuit Geynwijs binnen het informele netwerk. De aandachtsfunctionaris zal de binnenkomende signalen indien mogelijk verrijken en doorzetten naar de juiste ketenpartner.
Wat betreft het aanwijzen van taakaccenthouders mensenhandel zal zoveel mogelijk gebruik gemaakt worden van reguliere lijnen. Zo zal vanuit Stadstoezicht geschakeld worden met de boa’s die specifiek zijn opgeleid in het kader van het sekswerkbeleid. Vanuit de afdeling Geynwijs zullen de twee collega’s die reeds zijn aangesteld als taakaccenthouders meldcode (niet te verwarren met aandachtsfunctionaris mensenhandel) huiselijke geweld en kindermishandeling aansluiten, nu mensenhandel onderdeel van deze meldcode is1Binnen de gemeente Nieuwegein is de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling van toepassing binnen de afdeling Geynwijs voor de professionals van de wijkteams, het IC-team, het outreachteam en Geynwijs op school. Voor Leerlingzaken geldt dat de voor hen geldende meldcode is opgenomen in de wettelijk verplichte ambtsinstructie..
Dat mensenhandel onderdeel uitmaakt van de meldcode is echter een vrij “onopgemerkte” toevoeging. Aan de aandachtsfunctionaris meldcode de taak om dit breed onder de professionals te delen en mee te nemen in trainingen en bijeenkomsten die verband houden met de meldcode.
De volgende taken worden belegd bij de aandachtsfunctionaris:
Zet aan tot bewustwording en voorlichting van zowel collega’s als andere professionals in de gemeente die op het thema van mensenhandel mogelijk van betekenis kunnen zijn.
Fungeert als aanspreekpunt voor collega’s die mogelijke signalen van mensenhandel hebben waargenomen en is daarbij onderdeel van de interne meldroute.
Denkt mee over signalen, verrijkt deze waar mogelijk en zet de signalen door naar de juiste ketenpartner(s). En zorgt voor een overzicht van signalen/casussen, om zo (in samenwerking met de ketenpartners) meer zicht te krijgen op de lokale verschijningsvormen van mensenhandel.
Is bekend met de bestuurlijke mogelijkheden om barrières tegen mensenhandel op te werpen en is bekend met de in te zetten handhavingsmogelijkheden.
Is bekend met de instanties waar slachtoffers van mensenhandel terechtkunnen en is aanspreekpunt voor deze instanties namens de gemeente.
Is op de hoogte van de regionale en landelijke ontwikkelingen op het gebied van mensenhandel en deelt de gemeentelijke ‘good practices’ met de regio.
Houdt het uitvoeringsplan bijbehorend dit beleid up-to-date en onderhoudt de verbinding met de partners vanuit zowel de zorg als de veiligheidshoek en maakt hier samenwerkingsafspraken mee (waaronder met de ketenregisseur mensenhandel, met de zorgcoördinator mensenhandel en intern met de aandachtsfunctionaris meldcode).
NB: bovenstaande taken zijn niet uitputtend de taken op het gebied van de aanpak van mensenhandel, maar wel de meest overkoepelende/coördinerende.
Meldroute extern
Buiten de gemeente om kunnen professionals als huisartsen, onderwijzers, medewerkers van zorgaanbieders, welzijnsorganisaties of buurt- en sportcoaches signalen oppikken. Bij Veilig Thuis Utrecht is een centraal meldpunt mensenhandel ingericht. Pretty Woman is hierbij betrokken. Nieuwegein is één van de 26 opdrachtgevers van Veilig Thuis. Veilig Thuis doet een eerste check op de signalen, voordat zij schakelen met professionals als de zorgcoördinator, politie en gemeente. De afdeling Geynwijs pakt binnen de gemeente Nieuwegein de zorgmeldingen vanuit Veilig Thuis op. Daarnaast zijn er legio mogelijkheden om signalen te melden bij verschillende instanties.
Daar waar vanuit de gemeente extern wordt ingezet op het herkennen van signalen is het net zo belangrijk dat bekend is waar signalen geadresseerd kunnen worden. De aandachtsfunctionaris gaat een algemeen e-mailadres beheren om het melden van mogelijke signalen eenvoudig en laagdrempelig te maken. Indien anoniem melden de voorkeur heeft kan gebruik gemaakt worden van Meld Misdaad Anoniem.
Meldroute intern
Om voor medewerkers te verduidelijken waar zij met vragen en signalen omtrent mensenhandel terecht kunnen, kan gebruik gemaakt worden van onderstaande meldroute.
Interne meldroute mensenhandel
STAP 1
Gemeenteambtenaar (baliepersoneel, toezichthouder of bijv. WMO consulent) vangt signaal op en geeft het door en bespreekt het met de taakaccenthouder mensenhandel van de eigen afdeling.
STAP 2
De aandachtsfunctionaris mensenhandel binnen de gemeente ontvangt het signaal van de gemeenteambtenaar/taakaccenthouder. De naam van de melder is alleen bekend bij de aandachtsfunctionaris.
Als aandachtfunctionaris zijn binnen de gemeente aangewezen:
[2 werknemers binnen de afdeling TVL (team OOV): zie de versie van de interne meldroute op Huisnet of in het uitvoeringsplan voor actuele contactgegevens.]
STAP 3
De aandachtsfunctionaris legt het signaal vast en gaat na of de betrokken persoon, organisatie of het adres reeds in het eigen gemeentelijke systeem voorkomt zodat het signaal eventueel verrijkt kan worden met andere informatie. Verrijking geschiedt binnen verschillende afdelingen van de gemeente. Hiervoor kan een signaal worden besproken tijdens het signaleringsoverleg ondermijning.2 Eens in de twee weken vindt het signaleringsoverleg ondermijning plaats, waar ook signalen van mensenhandel besproken kunnen worden. Deelnemers aan dit overleg binnen de gemeente zijn (naast de projectleider ondermijning) collega’s vanuit de afdelingen: burgerzaken, bouw- en milieutoezicht, juridische zaken, Stadstoezicht, economische zaken, wijkcoördinatoren, sociale recherche en vergunningverlening voorzien van het taakaccent ondermijning. Deze collega’s zullen in het verlengde hiervan worden aangesteld als taakaccenthouder mensenhandel.
STAP 4
De aandachtsfunctionaris verzamelt alle interne informatie en doet melding bij:
Indien het een zeer ernstig signaal betreft waarop direct ingrijpen noodzakelijk is dan direct de politie in kennis stellen (Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel).
Gaat het om arbeidsuitbuiting: neem contact op met de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Er dient altijd een melding gedaan te worden bij de Zorgcoördinator mensenhandel
Indien het signaal een (potentieel slachtoffer) betreft wordt er altijd contact opgenomen met de aandachtfunctionaris meldcode. In afstemming met de aandachtsfunctionaris meldcode wordt bekeken of melding gedaan wordt bij Veilig Thuis.
STAP 5
De aandachtsfunctionaris vraagt bij de overdracht van het signaal terugkoppeling aan de betrokken instantie.
STAP 6
De aandachtsfunctionaris koppelt terug richting de gemeenteambtenaar die het signaal heeft afgegeven over wat er met het signaal gedaan is en legt dit voor de eigen administratie vast.
We gebruiken noodzakelijke cookies voor je account en beveiliging. Voor anonieme gebruiksstatistieken (Google Analytics) vragen we je toestemming. Meer over cookies