In Leiderdorp onderscheiden we drie soorten participatie, elk met een eigen dynamiek en rolverdeling tussen gemeente, inwoners en andere betrokkenen. Dit hoofdstuk legt uit wat inwonersparticipatie, overheidsparticipatie of privaat georganiseerde participatie is. In bijlage 1 staat hoe het werkt.
a. Inwonersparticipatie
Bij inwonersparticipatie neemt de gemeente het initiatief, bijvoorbeeld bij het ontwikkelen van beleid, het herinrichten van een wijk of het opstellen van een visie. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden actief betrokken om mee te denken, advies te geven of samen te werken aan een oplossing.
De gemeente organiseert het participatieproces en weegt de inbreng van deelnemers zorgvuldig mee. Deze vorm is belangrijk voor het creëren van begrip, het benutten van lokale kennis en het verbeteren van de kwaliteit van besluiten.
Voorbeelden
Ontwikkeling van de Omgevingsvisie
Herinrichting van een straat of park vanuit de gemeente
Beleidsvorming rond duurzaamheid, evenementen of mobilitei
b. Overheidsparticipatie
Overheidsparticipatie betekent dat de samenleving of een inwoner zelf het initiatief neemt. Denk aan een initiatief van buurtbewoners, verenigingen of maatschappelijke organisaties. En de gemeente sluit daarop aan, faciliteert, denkt mee en ondersteunt waar nodig.
Dit vraagt van de gemeente een open houding en het vermogen om ruimte te geven. Overheidsparticipatie past goed bij initiatieven van onderop en bij vormen zoals het uitdaagrecht, waarbij inwoners taken van de gemeente (deels) overnemen.
Bij het uitdaagrecht vragen inwoners of maatschappelijke partijen de gemeente om de uitvoering van een taak van de gemeente over te nemen. Soms is hier ook geld voor nodig. Dit gebeurt onder andere als inwoners of organisaties denken deze taak beter uit te kunnen voeren.
Voorbeelden
Een buurtinitiatief voor een gezamenlijke tuin
Een bewonersgroep die een speeltuin wil ontwikkelen en beheren
Een voorstel vanuit inwoners om een gemeentelijke taak anders en beter uit te voeren
c. Privaat georganiseerde participatie
Bij privaat georganiseerde participatie gaat het om een externe initiatiefnemer, zoals een projectontwikkelaar. De verantwoordelijkheid voor het betrekken van de omgeving ligt bij deze partij. De gemeente stelt kaders en toetst of de participatie zorgvuldig is georganiseerd.
De gemeente kijkt of de omgeving voldoende is geïnformeerd en betrokken, en of signalen en wensen goed zijn meegenomen in het uiteindelijke voorstel. Dit is vooral relevant bij gebiedsontwikkeling of woningbouw. Ook commerciële projecten zoals een zendmast willen plaatsen of een commerciële sportvoorziening realiseren vallen onder privaat georganiseerde participatie. De manier waarop privaat georganiseerde participatie vorm krijg is anders dan bij inwonersparticipatie of overheidsparticipatie. De initiatiefnemer organiseert dit. Een hulpmiddel hierbij is de Handreiking participatie bij (bouw)plannen1Zie Omgevingsvergunning - Gemeente Leiderdorp. Hiermee kan de initiatiefnemer vorm geven aan de participatie bij dergelijke initiatieven (zie ook bijlage 1).
Voorbeelden
Nieuwbouwprojecten met informatieavonden voor omwonenden
Herontwikkeling van een maatschappelijk vastgoedlocatie
Plannen voor een commerciële sportactiviteit met impact op een wijk
Door deze drie vormen van participatie te onderscheiden, zorgen we in Leiderdorp voor duidelijkheid en wederzijdse verwachtingen. We geloven dat een goed ingericht participatieproces bijdraagt aan betere resultaten, meer vertrouwen in de overheid en een samenleving waarin iedereen een stem heeft en ook weet waarover geparticipeerd kan worden.
Soms heeft een inwoner een idee en noemen we het toch geen participatie. Voorbeelden zijn een subsidieaanvraag, of de organisatie van een evenement. Hiervoor hebben we andere regels. Dit staat uitgelegd op de website van Leiderdorp.
Participeren, ideeën melden, meedenken, meepraten en meedoen kan op allerlei manieren. De meest gebruikte vormen zijn bijeenkomsten, het invullen van een vragenlijst, inspreken tijdens de gemeenteraad, bezoeken van een collegespreekuur. Deze vormen brengen we met nieuwe vormen bij elkaar in een participatie gereedschapskist (‘toolbox’). De inhoud verandert in de loop van de tijd. Er komen nieuwe instrumenten bij of we laten participatievormen los.
Artikel 2.
Welke vormen van participatie zijn er?
Onderdeel van Participatiebeleid Leiderdorp ‘Samen denken. Samen doen. Voor Leiderdorp.’