In artikel 160 lid 3 van de Gemeentewet is bepaald dat het college van Burgermeester en Wethouders (hierna: college van B&W) alle maatregelen neemt en doet wat nodig is, ter voorkoming van verjaring of verlies van recht of bezit. De gemeente heeft dus een wettelijke verplichting om het gebruik van gemeentegrond te regelen.
Het college van B&W is op grond van artikel 160 lid 1 sub e Gemeentewet bevoegd tot het aangaan van privaatrechtelijke rechtshandelingen van de gemeente. Als het college beslist tot het aangaan van privaatrechtelijke rechtshandelingen, neemt het college een besluit in de zin van de Algemene wet Bestuursrecht. Ingevolge artikel 8:3 Algemene wet Bestuursrecht staat daartegen geen bestuursrechtelijke rechtsbescherming open. Sluit de gemeente een koopovereenkomst voor verkoop van gemeentegrond, dan handelt de gemeente als rechtspersoon in de zin van artikel 2:1 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek. De beslissingen over het toe- of afwijzen van een verzoek tot verkoop van gemeentegrond zijn derhalve niet vatbaar voor bezwaar en beroep in de zin van de Algemene wet Bestuursrecht. De gemeente is vanzelfsprekend gebonden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
Daarnaast bevat de Wet Markt en Overheid gedragsregels voor gemeenten en andere overheden die gronden aanbieden. Op grond van deze wet dient de gemeente als marktconforme partij te handelen. Dit houdt in dat de gemeente een product of dienst niet onder de kostprijs mag aanbieden. In de jaarlijkse grondprijzen brief is hier vervolg aan gegeven.
Naast de wettelijke grondslag zijn in de Omgevingsvisie Veenendaal 2030 verschillende ambities opgenomen op het gebied van wonen en leven in de gemeente. Groen, natuur en water vervullen een steeds belangrijker rol bij maatschappelijke opgaven als klimaatadaptatie, gezondheid, ontspanning en behoud van biodiversiteit. Dit betekent meer beplanting, meer plantsoenen en meer bomen. Om deze ambities waar te kunnen maken is het gewenst dat de gemeente voorwaarden vaststelt voor de uitgifte van gemeentegrond.
Beleidsdocumenten en wet- en regelgeving die tevens relevant en van toepassing (kunnen) zijn op de verkoop van gemeentegrond zijn:
De op dat moment geldende algemene verkoopvoorwaarden;
De op dat moment geldende algemene huurvoorwaarden;
De op dat moment geldende, door het college van B&W vastgestelde, Grondprijzenbrief;
De bepalingen van het Burgerlijk Wetboek;
De reeds geldende jurisprudentie.
Hoofdstuk 1.
Artikel 1.3
Wettelijk kader
Onderdeel van Beleidsnota reststroken en oneigenlijk grondgebruik Gemeente Veenendaal