Aanleiding
Op verschillende locaties binnen de gemeente is gebleken dat inwoners of bedrijven opnieuw of nog steeds gebruik maken van gemeentegrond, zonder dat daaraan een overeenkomst of toestemming ten grondslag ligt. De gemeente heeft een wettelijke verplichting om oneigenlijk grondgebruik tegen te gaan. De Gemeentewet artikel 160 lid 3 verplicht het college om alle conservatoire maatregelen te nemen en te doen wat nodig is ter voorkoming van verjaring of verlies van recht of bezit.
Zoals is aangeven onder de conclusies onder het kopje ‘nieuw beleid snippergroen’ vervult de openbare ruimte een belangrijke functie voor een groot aantal beleidsthema’s. Het is dan ook van maatschappelijk belang dat de openbare ruimte openbaar blijft en er geen sprake is van oneigenlijk gebruik. Toezicht en handhaving zijn middelen om hier uitwerking aan te kunnen geven. In dit beleidsstuk zal voor de uitwerking van het toezicht en de handhaving een kader worden gegeven.
Doelstelling:
Er moet worden voorkomen dat:
Onduidelijkheid bestaat over het eigendom van de grond. De feitelijke en kadastrale situatie worden met elkaar in overeenstemming zijn;
Ongelijke behandeling onder inwoners plaatsvindt.
De gemeente het eigendom van gemeentegrond verliest door verjaring.
Er minder openbare ruimte overblijft.
Toezicht en handhaving
Om invulling te geven aan de gemeentelijke taak op het gebied van handhaving ‘oneigenlijk gebruik’ neemt de gemeente de volgende maatregelen:
Permanent toezicht:
Er zal capaciteit beschikbaar worden gesteld ten behoeve van de handhaving op oneigenlijk gebruik. De toezichthouder is verantwoordelijk voor het behandelen van meldingen van oneigenlijk gebruik, het op locatie beoordelen van situaties en het houden van incidentele controles door bijvoorbeeld het controleren van verkoopadvertenties en het handhaven bij geconstateerd oneigenlijk gebruik.
Daarnaast wordt onderzoek gedaan aan de hand van luchtfoto’s. Dit wordt alleen binnen de bebouwde kom uitgevoerd. De reden hiervoor is dat de druk op openbaar snippergroen binnen de bebouwde kom aanzienlijk groter is dan buiten de bebouwde kom. Er is niet alleen minder ruimte beschikbaar, maar er is ook een grotere vraag vanwege een ook grotere concentratie van voorzieningen voor nuts, parkeren, spelen. Daarnaast zijn de vraagstukken rondom klimaatadaptatie binnen de bebouwde kom urgenter vanwege een hogere mate van verstening binnen de bebouwde kom ten opzichte van het buitengebied (buiten de bebouwde kom).
Door het houden van structureel toezicht wordt oneigenlijk gebruik tijdig in beeld gebracht en wordt ‘verjaring’ voorkomen. Daarnaast wordt ook de kans op lange juridische processen kleiner doordat oneigenlijk gebruik tijdig wordt gesignaleerd.
Voorlichten en communicatie
Het is van belang om de inwoners van de gemeente goed te informeren over waarom er sprake is van oneigenlijk grondgebruik en welke werkwijze wordt gehanteerd om tot een oplossing te komen. Via de gemeentesite, lokale krant en sociale media kan voorlichting worden gegeven over wat oneigenlijk grondgebruik is en wat te doen als men grond oneigenlijk in gebruik heeft.
Stappenplan oneigenlijke grondgebruik
Het stappenplan voor oneigenlijk grondgebruik omvat het identificeren van de illegale situatie, het contacteren van de overtreder, het geven van de mogelijkheid om de situatie te herstellen, en zo nodig het treffen van handhavingsmaatregelen.
Signaleren en inventariseren
Identificeren van de illegale situatie, dit kan door meldingen van burgers, eigen waarneming of identificatie via luchtfoto's.
Na constatering wordt nagegaan of de situatie inderdaad illegaal is; zijn er toezeggingen uit het verleden of een huurovereenkomst?
Zo ja, verder uitzoeken of dit gehandhaafd kan blijven en onder welke voorwaarden, bijvoorbeeld koop, tijdelijke huur of dat de grond wordt teruggevraagd.
Zo nee, dan worden de volgende gegevens vastgelegd:
Plaatselijke aanduiding
Wie de grond oneigenlijk in gebruik heeft
Hoeveel grond wordt gebruikt (situatieschets bijvoegen)
Aard van het gebruik (tuin, parkeerplaats ed.)
Sinds wanneer de grond gebruikt wordt (voor zover bekend)
En de afweging of het te verkopen of te verhuren is, of dat het teruggevraagd wordt
Voordat inwoners aangeschreven worden over hun gebruik van gemeentegrond, moet voor ieder specifiek geval bekeken worden of de grond voor verkoop in aanmerking komt volgens het hierboven beschreven snippergroenbeleid of dat het moet worden teruggegeven aan de gemeente, waarna de procedure gestart om de grond terug te krijgen.
Contact met de oneigenlijke grondgebruiker
Informeer de gebruiker schriftelijk over de illegale situatie. In de brief aan de inwoner staat wat in hun specifieke geval de mogelijkheden zijn, daarna kunnen bewoners hun keuze doorgeven, telefonisch hun vragen stellen of een afspraak maken voor een locatiebezoek. Bij een locatiebezoek wordt de situatie in de praktijk bekeken en de situatie met de bewoners besproken. Ook wordt afgesproken wat de vervolgstappen zijn, dit wordt eventueel vastgelegd in een verslag. Afhankelijk van de mogelijkheden en de keuze zal een koopovereenkomst, zal de grond weer openbaar gebied worden (aangebrachte obstakels enz. worden verwijderd) of zal een beroep op verjaring beoordeeld worden.
De processtappen kunnen zijn;
verkoop
verhuur (in uitzonderingsgevallen)
terugvordering c.q. handhaving
Verjaring
Uitvoeren
Minnelijke schikking
De situatie wordt zoveel mogelijk in onderling overleg opgelost, bijvoorbeeld door het sluiten van een overeenkomst (verkoop of tijdelijke huur) of het geven van een termijn om de situatie te herstellen.
Handhaving
Als een minnelijke schikking niet mogelijk is, kan de gemeente overgaan tot handhaving. Dit kan bestaan uit het opleggen van een last onder dwangsom, een bestuurlijke boete of het laten ontruimen van de grond.
Hiervoor heeft de gemeente (juridisch) twee mogelijkheden:
De gemeente kan via de rechter (civielrecht) de inwoner dagvaarden en er kunnen dan dwangsommen worden geheven;
De gemeente kan handhavend optreden via het bestuursrecht. Hierbij gaat het om het gebruik van grond dat niet gebruikt wordt volgens het bestemmingsplan of de Algemene plaatselijke verordening.
Bezwaar en beroep
Tegen besluiten van de gemeente kan bezwaar worden gemaakt en eventueel beroep worden aangetekend bij de rechtbank.
Kostenverhaal
De kosten die de gemeente maakt voor het herstel van de illegale situatie kunnen op de gebruiker worden verhaald.
Verjaring
Indien bewoners van mening zijn dat zij door verloop van de tijd eigenaar zijn geworden van de grond die zij in gebruik hebben, kunnen zij een beroep op verjaring doen. Daarbij moeten bewoners bewijsmateriaal aanleveren dat aantoont dat de grond gedurende de periode dat de verjaringstermijn liep, onafgebroken in bezit is geweest.
Na 20 jaar kan de grond die willens en wetens oneigenlijk in gebruik is genomen verjaren. De gebruiker moet dit zelf aantonen en er zijn hoge eisen aan de bewijslast. Er moet worden aangetoond dat de grond al die tijd in bezit genomen is. Het onderhouden van de grond is onvoldoende.
Na 10 jaar kan de grond ook verjaren, als het bezit ter goede trouw was. Omdat iedereen een onderzoekplicht heeft bij bijvoorbeeld de aankoop van een woning, komt deze verjaring weinig voor.
De gemeente kan de grond terugeisen bij verjaring, omdat de overtreder iets in gebruik heeft genomen dat niet zijn eigendom was. De gemeente kan dan schade vorderen in natura (grond terugvorderen) of in geld.
Indien het beroep op verjaring slaagt zal de gemeente een verklaring van verjaring afgeven zodat de bewoner de verjaring kan laten inschrijven door de notaris. Alle kosten die hiermee gepaard gaan komen voor rekening van de bewoner zelf. De gemeente kan bij verjaring schadevergoeding eisen in natura of geld, dit moet per geval beoordeeld worden.
Mocht het beroep op verjaring niet slagen dan wordt de grond weer openbaar gebied (aangebracht obstakels enz. worden verwijderd).
Schema
Artikel 5.
Kader handhaving oneigenlijk gebruik
Onderdeel van Beleidsnota uitgifte snippergroen en oneigenlijk grondgebruik 2025