Formele en informele ontmoetingsplekken in buurten en wijken die aansluiten bij de behoeften van inwoners
We zorgen voor plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en hun sociale netwerk kunnen versterken. Waar we activiteiten voor, door en met inwoners stimuleren en faciliteren. Ontmoeting en activiteiten vinden plaats bij sportverenigingen, culturele instellingen, maar ook op openbare plaatsen in de wijk zoals bijv. op het schoolplein of de speeltuin in de buurt. Daarnaast zijn er buurtpleinen, buurtkamers, ouderkamers op de basisscholen en andere ontmoetingsplekken in de wijken en in wooncomplexen. Deze gastvrije ontmoetingsplekken bieden een basis van waaruit het netwerk van de inwoner kan worden versterkt en ook die van de buurt of wijk (samen-kracht). Financiële drempels worden daar waar mogelijk weggenomen door de Stadspas, die gebruikt kan worden voor sport, ontmoeting en culturele activiteiten in Nieuwegein.
Het gebruik van de buurtpleinen en buurtkamers in de wijk, is afgelopen jaren toegenomen. We zien dat ook Woningcorporaties zich voor ontmoetingsmogelijkheden inspannen, in bijvoorbeeld Merwestein of in het Nypelsplantsoen en nieuwe wooncomplexen. We blijven de komende jaren inzetten op het goed laten functioneren en breed toegankelijk houden van deze ontmoetingsplekken. De inwoners, vrijwilligers en professionals zorgen in de vorm van een netwerksamenwerking gezamenlijk voor een veilige, sociale en inclusieve plek waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten, activiteiten kunnen organiseren of ondersteuning kunnen ontvangen. We zorgen dat inwoners weten waar zij terecht kunnen voor informatie over het deelnemen aan en/of organiseren van activiteiten. Daarnaast stimuleren we een optimaal gebruik van de ontmoetingsplekken en zorgen voor een efficiënt beheer en exploitatie van de gebouwen. Hierbij hebben we aandacht voor de behoefte van diverse doelgroepen.
Om tot sterke wijken te komen, blijven we initiatieven voor, door en met wijkbewoners stimuleren. Hiermee wordt de betrokkenheid van inwoners bij hun directe omgeving vergroot. Het gaat hierbij veelal om initiatieven die ontmoeting en verbinding in de wijk bevorderen. Hierbij spelen vrijwilligers een essentiële rol. Ondersteuning vindt plaats door professionals, zoals wijkcoördinatoren en buurt-verbinders. In samenwerking werken zij aan het versterken van sociale verbindingen in de buurt of wijk.
Kader ontmoetingsplekken
We hanteren een minimale norm van 1 buurtplein of (groter) buurthuis per 15.000 inwoners. Naast de bestaande 5 buurtpleinen is Fort Vreeswijk een inspirerend voorbeeld van een ontmoetingsplek. Deze ontmoetingsplekken worden geheel of gedeeltelijk door de gemeente gefinancierd.
De ontmoetingsplekken moeten evenwichtig verspreid zijn over de stad en sluiten aan bij de behoefte en problematieken van de inwoners in de omgeving van deze ontmoetingsplekken. Als grootschalige gebiedsontwikkeling in Nieuwegein noodzaken tot een aanvullende strategische ontmoetingsplek, dan dient dit te passen binnen de middelen in het kader van de groei van de stad.
Uitgangspunten voor de basis ontmoetingsplekken:
Voor, door en met inwoners.
Een centrale plek in de wijk, laagdrempelig, goed bereikbaar met openbaar vervoer, fiets en te voet, ook voor inwoners met een beperking.
Een plek waar zorg en welzijn samenkomen en professionals samenwerken.
Multifunctioneel gebruik van de ruimtes binnen de ontmoetingsplek.
Toegankelijk en (sociaal) veilig voor een brede doelgroep: gezinnen, jongeren, jongvolwassenen, (kwetsbare) volwassenen/ouderen, etc.
Eigendom en beheer
Het vastgoed wordt in principe in opdracht van de gemeente ontwikkeld en geheel of gedeeltelijk gefinancierd.
Gemeente of professionele organisaties zijn verantwoordelijk voor het onderhoud en beheer.
Oppervlakte 200-400 m2
Aanvullend op deze basis ontmoetingsplekken kunnen, afhankelijk van de behoefte en inwonersinitiatief in de wijk, kleinschaligere ontmoetingsplekken gerealiseerd worden. Deze plekken zijn kleinschaliger en meer gericht op specifieke doelgroepen of initiatieven. Vaak worden deze gerund door inwoners zelf.
Uitgangspunten kleinschalige ontmoetingsplekken:
Gerealiseerd voor inwoners en door inwoners.
Gericht op specifieke activiteiten, zoals ontmoetingen, workshops, educatieve programma’s, of kleine evenementen.
De ontmoetingsplek wordt beheerd door een buurtvereniging, vrijwilligers of een stichting.
Zo veel mogelijk vestigen binnen bestaand maatschappelijk vastgoed i.s.m. bedrijven, scholen en maatschappelijke instellingen.
Financiering van de ontmoetingsplek komt uit fondsen, sponsoring, of eigen initiatieven van inwoners.
De ruimte moet toegankelijk, inclusief en (sociaal) veilig zijn voor een brede doelgroep.
Vrijwillige inzet ondersteunen
Wat is vrijwillige inzet?
Vrijwillige inzet betekent dat iemand zich uit vrije wil en onbetaald inzet voor anderen of voor de samenleving in brede zin. Bij de term vrijwillige inzet wordt soms primair aan vrijwilligerswerk gedacht, wat vaak refereert naar formeel georganiseerd werk, in een vaste rol of functie en op een vast, terugkerend moment. Vrijwillige inzet is nadrukkelijk een breder begrip, wat óók informeel, eenmalig en niet-georganiseerde inzet omvat. Maaltijden koken voor een buurtbewoner, iemand naar een doktersafspraak brengen, een keer achter de bar staan bij een buurtfestival, het geven van bijles, het vervullen van een bestuursfunctie bij een sportvereniging: allemaal vormen van vrijwillige inzet, mits onbetaald en vrijwillig.
Vrijwillige inzet in Nieuwegein
Bijna de helft van de inwoners van Nieuwegein biedt hulp aan buren (46%) waarvan het overgrote deel incidenteel (41%). Ruim één derde (35%) van de inwoners doet vrijwilligerswerk, waarvan 17% intensief en 18% incidenteel.5Monitor Sociale Kracht 2024 De vrijwilligers in Nieuwegein zijn actief binnen sport (26%), zorg (22%), welzijn (19%), onderwijs en educatie (16%), duurzame ontwikkeling, natuur en milieu (10%) en amateurkunst en cultuur (10%).5 Kortom, een groot deel van de inwoners van Nieuwegein zet zich vrijwillig in en op uiteenlopende terreinen. Inwoners maken op deze manier een breed scala aan voorzieningen in de stad mogelijk, versterken de leefbaarheid in buurten en wijken, dragen bij aan de ondersteuning van kwetsbare inwoners en zorgen voor verbondenheid in de stad. Daarnaast brengt het doen van vrijwilligerswerk plezier, voldoening, zingeving en in sommige gevallen een opstap naar betaald werk: inwoners in Nieuwegein doen vrijwilligerswerk omdat zij het leuk vinden (64%), omdat zij het gevoel hebben dat zij daardoor nuttig bezig zijn (50%), doordat zij zich daardoor betrokken voelen bij de samenleving (42%), omdat zij daarmee andere mensen ontmoeten (32%) en omdat zij daarmee ervaring opdoen die ze kunnen gebruiken (10%).5 Concluderend: de vrijwillige inzet in Nieuwegein heeft een omvangrijke maatschappelijke waarde.
Het toenemende belang van vrijwillige inzet in het licht van de toenemende druk op zorg- en ondersteuning
We worden geconfronteerd met een grote druk op zorg- en ondersteuning als gevolg van een toenemende vraag en gebrek aan gekwalificeerd personeel. Wanneer deze tendens niet wordt gekeerd, kan de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van zorg en ondersteuning niet gewaarborgd worden in de toekomst. Het is daarom noodzakelijk dat we bewegen richting een zorgzame samenleving: een samenleving waarin mensen elkaar meer helpen, voor elkaar zorgen en professionele ondersteuning enkel in beeld komt wanneer dit niet toereikend is. Het type vrijwillige inzet dat bijdraagt aan de zorgzame samenleving wordt daarmee steeds meer van belang.
Hoe ondersteunen we de vrijwillige inzet in Nieuwegein?
De vrijwillige inzet is van en voor het maatschappelijk middenveld - inwoners, verenigingen, informele netwerken en maatschappelijke organisaties. We beschouwen onze rol als ondersteunend aan deze inspanningen van lokale organisaties en de bredere gemeenschap. Dit doen we door een bijdrage te leveren aan het stimuleren, faciliteren en waarderen van vrijwillige inzet. De komende jaren zetten we extra in op het ondersteunen van vormen van vrijwillige inzet die bijdragen aan een zorgzame samenleving. Daarmee dragen we bij aan het beschikbaar en betaalbaar houden van zorg- ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben.
Stimuleren
We promoten vrijwillige inzet via diverse communicatiekanalen en de jaarlijkse lokale NL-doet campagne. Scholieren maken kennis met verschillende mogelijkheden voor vrijwillige inzet door middel van een divers aanbod maatschappelijke stageplekken, mede mogelijk gemaakt door de maatschappelijke stage coördinator. De opbouwwerkers in de stad stimuleren de vrijwillige inzet in wijken en buurten door inwoners te stimuleren en faciliteren om zelf positieve veranderingen teweeg te brengen in de wijk of buurt. Tot slot stimuleren we bewonersinitiatieven door financierings- en ondersteuningsmogelijkheden te bieden via GeinsGeluk.
Faciliteren
We faciliteren vrijwillige inzet door vraag en aanbod aan elkaar te koppelen. Daarvoor hebben we een goed vindbare online vacaturebank die inwoners in staat stelt eenvoudig en laagdrempelig te reageren op een vrijwilligersklus. Ook kan een inwoner advies op maat krijgen over een geschikte vrijwilligersklus, passend bij de behoeften en talenten van de inwoner.
Daarnaast faciliteren we vrijwillige inzet door de deskundigheid van vrijwilligers en organisaties die met vrijwilligers werken te bevorderen. Daarvoor hebben we een vrijwilligersacademie, met diverse online- en offline trainingsaanbod met uiteenlopende thema’s zoals het werven van vrijwilligers, omgaan met dementie en fondsenwerving. Ook is er een online kennisbank: een digitaal naslagwerk met allerlei relevante informatie rondom vrijwillige inzet. Verder kunnen organisaties advies op maat krijgen over alles wat te maken heeft met vrijwillige inzet.
Tot slot faciliteren we vrijwillige inzet door middel van een collectieve vrijwilligersverzekering. Het is van belang dat organisaties ervoor zorgen dat vrijwilligers hun werk goed en veilig kunnen doen. Mocht er onverhoopt toch iets misgaan, bieden we een vangnetregeling.
Waarderen
We waarderen inwoners die zich vrijwillig inzetten door jaarlijks een waarderingsborrel voor hen te organiseren. Daarnaast faciliteren we diverse organisaties bij het waarderen van hun vrijwilligers door middel van een financiële bijdrage. Om deze verzoeken op een consistente wijze te beoordelen, werken we nieuw beleid uit.
Zorgzame samenleving
In Nieuwegein zijn diverse voorbeelden van mensen die elkaar op vrijwillige basis helpen en voor elkaar zorgen. Inwoners helpen elkaar bijvoorbeeld bij de administratie, het onderhouden van de tuin, het vervoer naar afspraken, de taalontwikkeling en bieden elkaar gezelschap. We faciliteren dergelijk maatschappelijk initiatief door middel van diverse subsidies aan maatschappelijke organisaties en GeinsGeluk.
We sturen daarbij op de samenwerking tussen formele- en informele zorg en ondersteuning. Informele zorg en ondersteuning kan bijdragen aan vroegsignalering en lichte ondersteuningsvragen ondervangen. Op deze manier kan het beroep dat wordt gedaan op formele zorg worden teruggedrongen. Voor een optimale samenwerking tussen formele en informele zorg is het van belang dat vrijwilligers en professionals zich bewust zijn van hun rol, de grenzen die daarbij horen en gezamenlijk het gesprek blijven voeren over hoe zij elkaar optimaal kunnen ondersteunen. Zowel vrijwilligers als professionals dienen hierin adequaat begeleid te worden.
Tot slot stimuleren we de innovatie van organisaties die faciliteren dat inwoners elkaar helpen. We stimuleren organisaties om samen te werken op fronten waar dit meerwaarde heeft, zoals bijvoorbeeld in de afstemming van de coördinatie van informele hulpvragen. Ook stimuleren we organisaties om een groter vrijwilligerspotentieel te ontsluiten door, bijvoorbeeld, in te spelen op de behoefte aan flexibiliteit van de vrijwilliger van nu. Tot slot stimuleren we organisaties om op een andere manier te kijken naar de talenten en mogelijkheden van een hulpvrager: op welke manier kunnen hulpvragers elkaar mogelijk helpen? Voorzorgcirkels en telefooncirkels zijn enkele voorbeelden van manieren waarop dit georganiseerd kan worden.
Aandacht voor eenzaamheid
Eenzaamheid is een brede maatschappelijke ontwikkeling die in heel Nederland zichtbaar is, ook in Nieuwegein. Er zijn verschillende vormen van eenzaamheid. Emotionele eenzaamheid treedt op als iemand een hechte, intieme band mist met één of meerdere personen. Sociale eenzaamheid draait om minder contact hebben met andere mensen dan je wenst. Bij existentiële eenzaamheid gaat het niet over je sociale contacten, maar over zingeving. Denk aan een verloren en leeg gevoel, een gevoel van zinloosheid en doelloosheid. Niet elke vorm van eenzaamheid is problematisch. Eenzaamheid is van alle jaren, alle leeftijden en van alle mensen. Iedereen voelt zich wel eens alleen. Maar wanneer iemand dat gevoel langdurig of heel sterk heeft en de eenzaamheid het functioneren belemmert, is dat een probleem.
De invloed van eenzaamheid kan groot zijn. Zeker als het langdurig aanhoudt, leidt dit tot gezondheidsrisico’s. Zo kan eenzaamheid een negatieve invloed hebben op het immuunsysteem. Ook leidt eenzaamheid tot minder maatschappelijke participatie -omdat iemand zich terugtrekt- en het gevoel van een tekort aan welzijn of geluk. In Nieuwegein voelt 49% van de inwoners boven de 18 jaar zich wel eens eenzaam. Van hen voelt 13% zich erg eenzaam6Bron: Gezondheid in de gemeente Nieuwegein | AlleCijfers.nl.
Om eenzaamheid tegen te gaan, werken we met de volgende vier speerpunten:
Eenzaamheid ‘normaliseren’: het bespreekbaar maken, iedereen kan iets bijdragen, zelf of voor een ander. De samenleving heeft hier een rol in (als werkgever, buurman/vrouw, vrijwilliger of als professional).
Het signaleren van eenzaamheid: Professionals, vrijwilligers, inwoners en andere betrokken mensen beter toerusten om inwoners die met eenzaamheid kampen eerder te herkennen en effectiever te ondersteunen.
Eenzaamheid vanuit de samenleving benaderen: investeren in leefbare wijken, sociale samenhang en ontmoeting in de fysieke omgeving.
(Samenwerkings-)partijen bundelen samen hun krachten in een samenwerkingsnetwerk (coalitie), zodat het aanbod meer afgestemd wordt en onder de aandacht gebracht wordt bij inwoners.
De laatste jaren hebben we ingezet op het voorkomen van eenzaamheid onder ouderen omdat eenzaamheid onder deze doelgroep het grootst is. In dat kader hebben de afgelopen periode vrijwilligers in een aantal wijken huisbezoeken afgelegd aan 75-plussers. Dit project willen we voortzetten en uitbreiden naar andere wijken. Daarnaast blijven we aangesloten bij het landelijk actieprogramma één tegen eenzaamheid. Dit actieprogramma kent de volgende 5 pijlers: 1. Bestuurlijk commitment 2. Creëer een sterk netwerk 3. Betrek mensen een eenzamen zelf 4. Werk aan een duurzame aanpak 5. Monitoring en evaluatie. Op basis van deze pijlers en speerpunten wordt de komende periode een lokale aanpak tegen eenzaamheid doorontwikkeld. De lokale aanpak wordt ontwikkeld door een nieuw te vormen coalitie binnen de bestaande samenwerkingsverbanden op het thema eenzaamheid. Hierdoor wordt de samenwerking tussen inwoners, gemeente en uitvoeringsorganisaties vergroot. In de lokale aanpak richten we ons, naast ouderen, ook op andere doelgroepen waaronder jongvolwassenen.
Hoofdstuk 2. › Paragraaf 2.1
Artikel 2.1.2
Aanpak
Onderdeel van Beleidskader Welzijn & Maatschappelijke Ondersteuning 2025-2030