In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van het gemeentelijke beleid op het gebied van openbaar groen, zoals geldend in januari 2025. Stukken die in dit hoofdstuk niet zijn opgenomen, betreffen verlopen documenten, stukken die nog slechts één jaar geldig zijn, en regionale beleidsstukken. Deze documenten worden beknopt toegelicht in bijlage VI.
Coalitieakkoord 2022 - 2026
Het Coalitieakkoord 2022 - 2026 geeft aan dat de coalitie zich wil inzetten voor het behoud van zoveel mogelijk bestaande bomen, groen en biodiversiteit. Hier is uitwerking aan gegeven in het college uitvoeringsprogramma 2022 – 2026 (CUP). De gemeente streeft in het coalitieakkoord en het CUP naar het vervangen van steen door groen op concrete locaties, het verhogen van de kwaliteit van groenonderhoud en het verbeteren van de inrichting van de openbare ruimte om biodiversiteit te bevorderen. Verder wordt het bomenbeleid aangescherpt en het planten van bomen uit het bomenfonds versneld. Daarnaast wil de gemeente groen versterken door nieuw groen vanuit het bomencompensatiefonds in huidige gebieden te realiseren, groen onderdeel te laten uitmaken van uitbreidingsplannen, meer inheemse boomsoorten te gebruiken en toekomstgericht groen planten door rekening te houden met verzakkingen en biodiversiteit.
Concreet wil het college 500-1000 bomen aanplanten buiten de gebiedsontwikkeling in de komende 4 jaar, onder andere bij de Ouderkerkerplas langs de A9. Bij nieuwbouwprojecten bij de projectontwikkelaar moet bespreekbaar worden gemaakt om meer groen in het project op te nemen (CUP).
Ook staat in coalitieakkoord dat een groot groen stadspark wordt aangelegd in de DNK waarmee extra bomen worden gerealiseerd. Hierdoor zullen de kosten voor groen onderhoud verder stijgen, maar de coalitie vindt het belang van groen dusdanig groot dat dit noodzakelijk is. Naast het aanplanten van meer bomen wil de gemeente extra aandacht geven aan het stimuleren van de biodiversiteit. Dit groenbeleidsplan richt zich op het concretiseren en operationaliseren van de ambities uit dit coalitieakkoord en het CUP.
Omgevingsvisie Ouder-Amstel 2040
Dit groenbeleid is een uitwerking van de Omgevingsvisie Ouder-Amstel 2040. De Omgevingsvisie van Ouder-Amstel biedt een kader voor de toekomstige ontwikkeling van het gebied en legt de basis voor de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen tot 2040. Hier wordt onderscheid gemaakt in visies per thema en per deelgebied waar groen allemaal in terugkomt. De visie focust zich op verbetering van de leefomgeving, met nadruk op duurzaamheid, natuur, en de balans tussen wonen, werken en recreëren. Er wordt ingezet op een gezonde en groene omgeving, waarin natuur een belangrijke rol speelt in het versterken van de leefbaarheid.
Voor het groenbeleid is het relevant dat in speerpunt 5 van hoofdstuk Natuurlijk Ouder-Amstel, ‘versterk biodiversiteit en de kwaliteit van het groen’ is opgenomen. Waarbij wordt aangegeven dat ook in de bebouwde omgeving biodiversiteit en voldoende groen van belang zijn. Daarnaast is er een uitgangspunt opgenomen over het in stand houden van de hoeveelheid groen. En wordt aangegeven dat inheemse beplanting, en groene daken en gevels worden gestimuleerd (p. 18 en 19). Voor duurzaam Ouder-Amstel is speerpunt 3 relevant, waarin wordt gesteld dat alle nieuwe ontwikkelingen in de openbare ruimte klimaatadaptief moeten worden gerealiseerd. Dit omvat de volgende uitwerkingen: voorkom hittestress zoveel mogelijk door voldoende groen en water. Bij nieuwbouw zijn koele plekken (minimaal 200m2) op loopafstand (300m) aanwezig.
Omgevingsplan Ouder-Amstel
Ouder-Amstel heeft een Omgevingsplan gemeente Ouder-Amstel dat stapsgewijs aangevuld wordt. Het huidige omgevingsplan bevat nog geen specifieke bepalingen over openbaar groen. Deze worden in de toekomst toegevoegd. Het doel is om uiterlijk in 2032 een volledig omgevingsplan te hebben met alle aspecten van de leefomgeving, inclusief regels over groen.
Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR)
Het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) is een strategisch document dat de gemeente richting geeft voor de ontwikkeling, inrichting en het beheer van de openbare ruimte in de komende tien jaar (2020 – 2030). Het IBOR stelt beleidslijnen vast voor diverse onderdelen van de openbare ruimte, waaronder groenvoorzieningen en waterbeheer. De focus ligt op het behouden van een kwalitatieve en toegankelijke openbare ruimte die bijdraagt aan de leefbaarheid, duurzaamheid en veiligheid van de gemeente. Hierbij wordt het belang van groen in de openbare ruimte, en de stimulering van biodiversiteit en klimaatadaptie in het groenbeheer benadrukt.
Dit groenbeleidsplan sluit aan bij de lijnen die in het IBOR zijn uitgezet, met name op het gebied van de inrichting en het beheer van openbaar groen. De uitgangspunten uit het IBOR zijn vertaald in concrete maatregelen voor beheer en ontwikkeling van de groene openbare ruimte. De maatschappelijke thema’s uit het IBOR, die betrekking hebben op waarden zoals veiligheid en gezondheid, worden in dit groenbeleidsplan meegenomen door ze te verwerken in de waarden. Dit wordt toegelicht in Hoofdstuk 3.
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR)
In de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte Ouder-Amstel staan eisen en aanbevelingen die door de gemeente zijn opgesteld voor de inrichting van de openbare ruimte, waaronder groen. Deze eisen en aanbevelingen omvatten bijvoorbeeld het type groen dat moet worden toegepast, de benodigde plantafstanden en hoe het groen op een ecologisch verantwoorde manier kan worden ingepast in de omgeving. Deze vormen een bijdrage aan de doelstellingen die geformuleerd zijn in het IBOR.
De LIOR is verbonden met dit groenbeleidsplan. Het groenbeleidsplan richt zich op de strategische en lange termijn doelen voor het beheer en ontwikkeling van het openbaar groen in Ouder-Amstel, terwijl de LIOR de concrete eisen en aanbevelingen biedt voor de uitvoering van die doelen in de openbare ruimte.
Snippergroenbeleid (Grondbeleid)
In het nieuw snippergroenbeleid gemeente Ouder-Amstel is beschreven hoe wordt omgegaan met kleine stukjes openbaar groen, grenzend aan particuliere tuinen. Daarnaast wordt er beschreven op welke manier wordt beoordeeld wanneer een stukje openbaar groen wel of niet wordt verkocht of verhuurd aan bewoners. Zodra openbaar groen aan bewoners wordt verkocht of verhuurd, is het in beheer van de bewoner en voert de gemeente er geen beheer uit. Een uitzondering is als er een gemeentelijke boom staat op een verhuurd stukje snippergroen. De inspectie en beheermaatregelen worden in dat geval uitgevoerd door de gemeente vanwege de zorgplicht. Dit groenbeleidsplan is in lijn met de voorwaarden en afspraken uit het snippergroenbeleid.
Bomenverordening en bomencompensatiefonds
Gemeente Ouder-Amstel heeft een Bomenverordening. Een verordening of APV (Algemeen Plaatselijke Verordening) zijn regels die voor iedereen binnen de gemeente gelden. Deze regels zijn zowel voor de gemeente, als voor inwoners en bedrijven binnen de gemeente (juridisch) bindend. Hierin is onder andere vastgelegd dat voor het kappen van een boom een kapvergunning nodig is. Daarnaast is er een herplantplicht en een verplichting dat, indien niet aan de herplantplicht kan worden voldaan, er een geldelijke compensatie dient te worden gestort in het bomencompensatiefonds.
In het groenbeleid is opgenomen hoe het college van burgemeester en wethouders zijn bevoegdheden uitvoert met betrekking tot groen en bomen. Een beleidsregel is geen juridisch bindende regel, maar een richtlijn waaraan de gemeente zich moet houden. Beleid dient ook als toetsingskader voor vergunningaanvragen. In bijlage X is een uitwerking gemaakt van het beleid ten aanzien van bomen.
De bomenverordening wordt in de toekomst geactualiseerd en beleidsarm gemaakt. Dat wil zeggen dat hier alleen regels in worden opgenomen. Dit groenbeleid geeft vervolgens de beleidsmatige basis waarnaar de verordening verwijst.
Diverse beheerplannen
De gemeente Ouder-Amstel heeft meerdere beheerplannen voortkomen uit, of samenhang hebben met het groenbeleid. In het Effectgestuurd beheerplan openbaar groen Ouder-Amstel 2024-2034 worden concrete doelen en beheermaatregelen voor groen en groenvoorzieningen beschreven en de benodigde financiële middelen om dit te realiseren. Beheerplan begraafplaats Karssenhof 2023 - 2027 richt zich op het beheer en onderhoud van de gemeentelijke begraafplaatsen Karssenhof in Ouder-Amstel. Dit draagt bij aan dit groenbeleidsplan omdat de begraafplaats valt onder openbaar groen. Beheerplan overlastgevende soorten 2021-2025 betreft het beheren van planten- en diersoorten of micro-organismen die hinder veroorzaken bij het gebruik van de openbare ruimte. Het omgaan met overlastgevende soorten maakt onderdeel uit van dit groenbeleid.
Deze beheerplannen spelen een rol in de uitvoering van dit groenbeleidsplan. Elk beheerplan heeft specifieke focusgebieden, maar allemaal dragen ze bij aan de bredere doelstellingen van het groenbeleidsplan door middel van gedetailleerde en praktische maatregelen.
Beleidsplan Duurzaamheid
Het Beleidsplan Duurzaamheid gemeente Ouder-Amstel vormt de verbindende schakel tussen alle onderwerpen en initiatieven gerelateerd aan duurzaamheid. Hier wordt gesteld dat het beheer en onderhoud van het openbaar groen de grootste bijdrage kan leveren aan klimaatadaptatie en biodiversiteit. Dit plan is onderdeel van de Omgevingsvisie. In H3.2B en H3.2C van het beleidsplan duurzaamheid worden doelstellingen voor het openbaar groen, natuur en biodiversiteit benoemd.
Ook worden er monitoringsacties, financiële invulling en de planning gegeven. Hieronder staan de doelstellingen en concrete acties uit H3.2B en C weergegeven:
De kwaliteit van het groen wordt verbeterd.
Groenstructuur versterken en onderzoeken of meer bomen aanplanten hieraan bijdraagt.
Bij het aanplanten van bomen moet er kritisch gekeken worden naar de kwaliteit. In bepaalde gevallen zal blijken dat kwaliteit belangrijker is dan kwantiteit.
Bij herinrichting en beheer van de openbare ruimte is er meer aandacht voor biodiversiteit.
Het promoten van belangrijke (doel)soorten.
Biodiversiteit als vast onderdeel opnemen in onderhoud en (her)inrichtingsplannen.
Stimuleren van natuurlijk beheren.
Stimuleren van bewoners, boeren en bedrijven om mee te helpen aan de versterking van biodiversiteit op eigen kavel.
Samenwerking met Vogel-Werkgroep Ouder-Amstel.
Het promoten van het doelsoortenboekje.
Opleiden en inzetten van klimaatcoaches voor het geven van adviezen voor meer biodiversiteit op balkons en in tuinen.
Inwoners stimuleren mee te doen met diverse tellingen (vogels, spinnen, egels, etc.).
Voorlichting op scholen.
In gesprek gaan met boeren over biodiversiteit, gebruik pesticiden en kunstmest.
In het groenbeleidsplan sluiten we hierop aan en werken we maatregelen eventueel verder uit.
Water en rioleringsprogramma
In het Water- en rioleringsprogramma Ouder-Amstel 2023-2027 staat hoe ambities van de gemeente over riool- en watertaken worden vormgegeven. Deze taken raken het groenbeleidsplan vooral op het gebied van waterbeheer en duurzaamheid. Groen bevordert namelijk waterinfiltratie wat kan bijdragen aan het afvoeren van regenwater en het voorkomen van wateroverlast. Daarnaast kunnen groene netwerken worden gecombineerd met blauwe elementen om de waterkwaliteit te verbeteren.