Villa Ten Hove Voerendaal
De trots van Voerendaal is de Romeinse villa Ten Hove, de indrukwekkendste van Nederland. Hoewel in Zuid-Limburg en ook in Voerendaal meer Romeinse villa’s gevonden zijn, is Ten Hove vanwege zijn omvang wel een unieke ‘parel’. We zien dit daarom als een van de belangrijkste identiteitsdragers van onze gemeente. Als symbool hiervan is in opdracht van de gemeente voor het station van Voerendaal het beeld van de Dame van Voerendaal opgericht. Dit is een vergrote replica van het vrouwenhoofd dat in 1917 werd gevonden. Ze is hét visitekaartje van Voerendaal.
Figuur 24. Kunstwerk ‘Dame van Voerendaal’ aan het station van Voerendaal (foto: RAAP, 21-03-2025).
De gemeente heeft het initiatief genomen om de Villa Voerendaal zichtbaar en beleefbaar te maken. Naar aanleiding van een Europese subsidie is een internationale samenwerking ontstaan tussen Nederland, België en Duitsland, gericht op het toegankelijk maken van het Romeinse erfgoed voor een breed publiek. Onder de naam VIAVIA kunnen bezoekers vanaf 2027 lands- en taalgrenzen oversteken om ondergedompeld te worden in de wereld van de Romeinen.
Op negen locaties worden binnen het project VIA VIA verrassende ervaringen ontwikkeld rond het Romeinse verleden. Denk aan interactieve wandelroutes, tentoonstellingen en immersieve ruimten in musea, die het leven van de Romeinen tussen Maas en Rijn tastbaar maken.
Villa Voerendaal is één van deze negen hotspots. Hier zal een landschapselement verrijzen dat het Romeinse verleden op eigentijdse wijze tot leven brengt en hint naar wat verborgen ligt onder de grond.45 https://www.viabelgica.nl/een-internationaal-romeins-landschap-vol-verhalen-en-beleving
Via Belgica
Het Romeinse verleden wordt in de regio verbonden aan de Via Belgica. De gemeente is betrokken bij verschillende samenwerkingsverbanden omtrent dit thema. Ook wordt er ingezet op educatie, toerisme en recreatie om het Romeinse verleden voor het voetlicht te brengen. De gemeente is hier financieel bij betrokken en neemt deel aan de projectgroep en het bestuurlijk overleg. Ook organiseert de gemeente activiteiten rond het Romeinse verleden die gekoppeld worden aan de Via Belgica. Daarnaast neemt ze deel aan activiteiten die vanuit het project worden georganiseerd, zoals lichtfestival LUX in de winter van 2023-2024. In Voerendaal vallen de Romeinse villa Ten Hove, het beeld van de Dame van Voerendaal, de wachttoren bij de kerk in Klimmen en de plaquette aan de Bergseweg waar delen zijn gevonden van de Via Belgica, onder de bezienswaardigheden. Verder wordt op het thema aangehaakt door ondernemers met wijnen, kersen, Romeinse kippen, de steengroeve etc.
Exposities
In het kader van het toegankelijk maken van het lokale erfgoed voor een breder publiek, zijn recent in de hal van het gemeentehuis vitrines geplaatst. In deze vitrines worden zorgvuldig geselecteerde objecten tentoongesteld die elk een bijzonder aspect van onze geschiedenis belichten. Met dit initiatief beoogt de gemeente een tastbare verbinding te leggen tussen verleden en heden op een laagdrempelige manier. Het vormt tevens een mogelijke opmaat naar verdere projecten die het culturele erfgoed van Voerendaal op eigentijdse wijze zichtbaar maken.