Art. 6.1.3 Erfgoednota gemeente Voerendaal — Cultuurlandschappen

Cultuurlandschappen bestaan uit gebieden en de daarin voorkomende landschapselementen. Met de Gebiedsdifferentiatiekaart (zie § 4.4) heeft de gemeente een overzicht van de gebieden, die als onderdeel van het Bestemmingsplan Buitengebied 2013 zijn geborgd. In dit bestemmingsplan zijn ook de kastelen en hun directe omgeving beschermd. De rijksbeschermde buitenplaatsen van de kastelen Cortenbach, Puth en Rivieren zijn ook als zodanig opgenomen. De landschapselementen die bij deze kastelen horen zijn niet expliciet benoemd of zichtbaar gemaakt in het bestemmingsplan. Via de beschrijvingen uit het rijksmonumentenregister zijn ze echter wel beschermd. Daarnaast is er de inventarisatie van landschapselementen (zie § 4.4). Deze heeft betrekking op een groot deel van het buitengebied van de gemeente. Belangrijke onderdelen van het cultuurlandschap vallen echter buiten de inventarisatie, zoals de landgoederen, Natura-2000-gebieden en de meeste eigendommen van het waterschap. De landgoederen en Natura-2000-gebieden hebben al een eigen bescherming. Het waterschap is een eigen publiekrechtelijke instantie en gaat over zijn eigen beleid wat betreft bescherming van het cultuurlandschap. Van de landschapselementen die wél geïnventariseerd zijn, zijn graften en steilranden, holle wegen en poelen opgenomen in het Paraplubestemmingsplan Landschapselementen (2025) en daarmee beschermd. Andere geïnventariseerde landschapselementen zoals boomgaarden, hagen en singels zijn niet opgenomen in het Paraplubestemmingsplan. Hagen en singels zijn opgenomen op de kaart beschermde bomen en houtopstanden van de Verordening bomen en houtopstanden 2025, en zijn daarmee ook beschermd, echter met een minder zwaar beschermingsregime dan in het Paraplubestemmingsplan landschapselementen. Boomgaarden zijn niet opgenomen in het Paraplubestemmingsplan landschapselementen, noch in de Verordening bomen en houtopstanden 2025 en dus niet beschermd, De Erfgoedstandaard ERS – waarvan ook de gemeente Voerendaal aan de wieg heeft gestaan (zie ook bijlage 3, onderdeel 7) – werkt met erfgoedthema’s.78 Forum Standaardisatie, 2022. Deze zijn in de tabel op de volgende pagina weergegeven. De inventarisatie van landschapselementen in de gemeente heeft betrekking op het thema ‘landbouw en bosbouw’. In de andere thema’s zijn nog geen (vastgestelde) inventarisaties uitgevoerd in de gemeente. Op dit moment heeft de gemeente dus geen volledig beeld van al het cultuurlandschappelijke erfgoed in de volle breedte die de Erfgoedstandaard aangeeft. Met het uitbreiden van inventarisaties in de andere erfgoedthema’s wordt uiteindelijk al het erfgoed in de gemeente in kaart gebracht, zoals de Omgevingswet van ons vraagt. Een dergelijke erfgoedkaart, ook wel cultuurhistorische waardenkaart genoemd, geeft een helder overzicht van welk erfgoed er in de gemeente aanwezig is. Een kaart richt zich vanzelfsprekend op de fysieke leefomgeving. Immaterieel erfgoed dat geen directe relatie heeft met een locatie in de fysieke leefomgeving zal op een andere manier geregistreerd moeten worden.Dit laatste is echter geen verplichting vanuit de Omgevingswet. Een goed overzicht van het erfgoed maakt het niet alleen voor iedereen duidelijk waarover we het eigenlijk hebben als we het over erfgoed hebben. Een goed overzicht is belangrijk om de gemeente handvatten te geven bij onder meer de uitvoering van beleid, het richting geven aan nieuwe ontwikkelingen en het opnemen van erfgoed in het omgevingsplan.a Vlakdekkende inventarisatie van erfgoed in de fysieke leefomgeving Opstellen van een vlakdekkende inventarisatie van erfgoed in de fysieke leefomgeving. De lijst van thema’s uit de ERS dient hierbij als leidraad. Deze inventarisatie voeren we uit in samenwerking met de inwoners en bedrijven van de gemeente. thema voorbeeld van elementen verkeer en vervoer wegen en paden, bruggen, tunnels, werven en havens, (spoor)wegen en stations en vlieghavens, scheepvaartkanaal waterstaat sluizen, waterkeringen, poldermolens en gemalen, rivieren en waterwegen, meren en plassen, terpen en wierden landbouw en bosbouw boerderijen, boswachterswoningen, ontginning, verkaveling, visvijver, eendenkooi, irrigatiekanaal, tuindersvilla, tuinderswoning, houtwallen, takkenrillen religie kerken en kapellen, kloosters, abdijen, synagogen en moskeeën, alsook wegkruizen en heiligenbeelden begraven begraafplaatsen, kerkhoven, hunebedden, uitvaartcentra, mortuaria, crematoria en onderdelen daarvan zoals klokkenstoelen en poortgebouwen industrie en ambacht fabrieken en nijverheid, zoals suikerraffinaderijen, bierbrouwerijen, bakkerijen, smederijen enz. delfstoffenwinning mijnbouw, afgraving, veenwinning, aardgaswinning oorlog en defensie kastelen*, schansen, bastions, grachten, stadsmuren en -wallen, kazernes, bunkers, alsook oefenterreinen (*zelfstandig, versterkt bouwwerk dat onder middeleeuwse omstandigheden te verdedigen was) bestuur en recht rechtbanken, stadhuizen, gevangenissen, politieposten en grenspalen landgoederen en buitenplaatsen paleizen, landhuizen en onderdelen daarvan en/of bijgebouwen daarbij, tuinen, parken en plantsoenen horeca, sport en recreatie hotels, restaurants en café's, zwembaden, maneges, stadions en onderdelen daarvan, dierenverblijven en vergaderzalen, verenigingsgebouwen en sociëteiten nutsvoorziening drinkwater, elektriciteit, gas, lantaarns, riolering en rioolwaterzuivering, straatmeubilair, telefonie, post, media, brandweer wonen woningen en woningbouwcomplexen, dienstwoningen, woon-werkpanden en woon-winkelgebouwen handel en administratie kantoren, (groot-) handelsgebouwen, pakhuizen, warenhuizen en bankgebouwen herdenken herinneringsmonumenten (niet zijnde straatmeubilair, grafmonument of kunstwerk) zorg en welzijn ziekenhuizen, weeshuizen, begijnhofjes, inrichtingen ggz onderwijs en wetenschap scholen, universiteitsgebouwen, hortus botanicus, planetaria kunst en cultuur museum, schouwburg, bioscoop, muziekkoepel, bibliotheek, kunstwerken Tabel 1. Erfgoedthema’s binnen de Erfgoedstandaard ERS..

Rechtspraak bij dit artikel