Diverse landelijke wetsvoorstellen op het gebied van prostitutie hebben het de afgelopen jaren niet gehaald vanwege politieke en maatschappelijke tegenstellingen. Eind 2022 verklaarde de VNG dat gemeenten niet dienen te wachten met het formuleren van prostitutiebeleid, omdat het zeer onduidelijk is óf en zo ja wanneer, nieuwe wetgeving ingevoerd gaat worden.
In 2023 hebben alle Friese gemeenten, onder projectleiding van SDF, het mensenhandelbeleid lokaal vastgesteld. Om het mensenhandelbeleid te ondersteunen, adviseert ook de VNG om sekswerkbeleid te formuleren.
In november 2024 is een intentieakkoord gesloten tussen VNG, OM, CCV en Nationale Politie om door middel van een ambtelijke werkgroep toe te werken naar een landelijk kader toezicht en handhaving sekswerkbranche. In december 2024 is afgesproken met de Friese gemeenten dat er drie varianten van een inrichtingsplan voor een pilot regionaal toezicht en handhaving op de sekswerkbranche uitgewerkt worden door SDF i.s.m. het RIEC.
Het samenwerkingsverband van gemeenten in de provincie Fryslân richt zich op het toezicht op sekswerk zonder vergunning. Dit toezicht is bedoeld om illegale activiteiten en gedwongen sekswerk tegen te gaan. Wanneer er signalen zijn van mensenhandel, neemt het Team Migratiecriminaliteit en Mensenhandel (TMM) van de politie Noord-Nederland de leiding. De gemeente kan daarnaast ook actie ondernemen, zoals het stoppen van onvergunde activiteiten.
Bij controles kan het voorkomen dat een afspraak leidt naar een locatie buiten de gemeentegrenzen. Toezichthouders van een bepaalde gemeente kunnen dan geen opvolging geven aan de controle. Dit gegeven pleit voor het instellen van regionaal toezicht.
Doelen van de pilot zijn:
om (inter)gemeentelijke ervaring op te doen met toezicht en handhaving op de onvergunde prostitutiebranche;
knelpunten en kansen hiervan te identificeren;
op basis hiervan kunnen onderbouwde aanbevelingen worden gedaan over nut en noodzaak van gemeentelijk toezicht en handhaving en of en zo ja op welke wijze, dit vormgegeven zou moeten worden;
meer zicht te krijgen op met name de onvergunde prostitutiesector;
een beter beeld te krijgen van in hoeverre hier sprake is van seksuele uitbuiting;
tegengaan mensenhandel c.q. barrières opwerpen tegen mensenhandel;
sekswerkers in kwetsbare situaties toe te leiden naar hulp en ondersteuning.
Zoals ook te lezen valt in het Uitvoeringsprogramma Veiligheid 2026 willen wij hier fors meer in investeren door de signalering verder te verbeteren, de samenwerking met politie, RIEC en ketenpartners te versterken, inwoners en ondernemers actief te informeren over het herkennen en melden van signalen, en aan te sluiten bij de regionale pilot sekswerk vanuit het RIEC en SDV, waarin toezicht, preventie en bestuurlijke handhaving gezamenlijk worden ontwikkeld. De pilot met de inzet van toezichthouders zal voor een periode van twee jaar lopen, waarbij in 2026 wordt gestart. Op voorhand zal het sekswerkbeleid door de Friese gemeenten vastgesteld worden. Naar verwachting leidt deze pilot tot extra bevraging van de juridisch beleidsmedewerkers T&H.
Artikel 3.4
Regionaal beleidskader sekswerk en pilot regionaal toezicht
Onderdeel van Uitvoeringsprogramma Toezicht en Handhaving gemeente Tytsjerksteradiel 2026