De burgemeester heeft een centrale rol bij vermoedens van integriteitsschendingen door een raadslid, commissielid of wethouder. Die rol komt voort uit artikel 170 lid 2 van de Gemeentewet, waarin de burgemeester wordt belast met de taak de bestuurlijke integriteit van de gemeente te bevorderen. Tijdens het doorlopen van het protocol laat de burgemeester zich bijstaan door de griffier (indien betrokkene raadslid of commissielid is) of door de gemeentesecretaris (wanneer het een wethouder betreft). De burgemeester kan zich ook door beiden laten ondersteunen. Daarnaast kan de burgemeester advies inwinnen bij interne of externe adviseurs.
De burgemeester kan er gedurende het proces niet voor kiezen om de individuele raadsleden (waaronder de fractievoorzitters) geheime informatie te verstrekken. Sinds 1 april 2023 kan op grond van artikel 88 Gemeentewet geheime informatie namelijk alleen door bestuursorganen aan andere bestuursorganen worden verstrekt, tenzij het informatie betreft die reeds bij de raad berust. Dit betekent dat geheime informatie niet langer aan individuele delen van de raad (bijvoorbeeld het seniorenconvent, het presidium of het fractievoorzittersoverleg) kunnen worden verstrekt, maar alleen aan de raad als geheel. Met het oog op het uitgangspunt om de kring van betrokkenen zo klein mogelijk, maar zo breed als nodig te houden, informeert de burgemeester de raad alleen als hij dit noodzakelijk acht. Indien fractievoorzitters betrokken zijn bij de kwestie (bijvoorbeeld omdat het vermoeden over hen gaat of omdat zij de melding hebben gedaan), nemen zij niet deel aan de beraadslaging. De griffier en gemeentesecretaris kunnen als adviseur aansluiten bij de vergaderingen over een integriteitskwestie.
Het protocol is bedoeld als leidraad om sturing en handvatten te bieden voor handelen in het geval van een vermoeden van een integriteitsschending. In zo’n situatie is iedereen gebaat bij helderheid en een zorgvuldig proces. Toch kan het voorkomen dat het in het belang van de gemeente, de melder of de betrokkene is om af te wijken van het protocol. Voorbeelden van situaties waarbij de burgemeester onderbouwd kan afwijken van het protocol zijn:
de privacy van de melder of de betrokkene is in het geding;
verantwoordelijken in dit protocol kunnen hun taken niet onafhankelijk uitvoeren;
het publieke belang vraagt hierom.
Indien een vermoeden van integriteitsschending door de burgemeester bestaat, zal de eerste locoburgemeester in overleg treden met de commissaris van de Koning. In dergelijk geval kan voorliggend protocol gevolgd worden en wordt ‘burgemeester’ vervangen door ‘locoburgemeester’.
Hoofdstuk A.
Artikel 4.
Rollen en verantwoordelijkheden
Onderdeel van Protocol omgang vermoeden van integriteitsschendingen gemeente Stein 2024