Waadhoeke is van oudsher verbonden met water. Vaarten, sloten en zijlen vormden belangrijke infrastructuur voor vervoer van mensen en goederen. Door de jaren heen zijn veel watergangen in dorpskernen, stadswijken en in het landelijk gebied verdwenen, maar de belangstelling groeit weer – vanuit economische, historische, recreatieve ecologische én klimatologische invalshoeken.
In de geschiedenis van Waadhoeke is de omgang met het water ‘de blauwe draad’. Het verhaal van Waadhoeke gaat over 3000 jaar ‘leven met water’. Waadhoeke is gevormd vanuit een intergetijdengebied, een door slenken en stroomgeulen dooraderd kwelderland. Lange tijd leeft men hier in symbiose met het water. Nog altijd tekenen het water en de omgang met het water het landschap van Waadhoeke.
De gemeente Waadhoeke ligt in de noordwestelijke kustzone van Fryslân en wordt gekenmerkt door de stad Franeker met 40 omliggende dorpen. Daartussen liggen vruchtbare landbouwgronden, doorsneden door een fijnmazig netwerk van sloten, vaarten, grachten, kanalen en vaarwegen. Deze ‘blauwe dooradering’ vormt het fundament van het aanwezige watersysteem. Het systeem dient meerdere functies: het gebruik van water voor landbouw, natuur, wonen en recreatie, beschikbare zoetwatervoorraad, het afvoeren van overtollig water en het handhaven van het juiste waterpeil.
In het noorden grenst het gebied aan de zoute Waddenzee (Unesco Werelderfgoed), waar uiteindelijk al het overtollige water uit Waadhoeke en uit omliggende gemeenten wordt geloosd. Op twee plekken stroomt oppervlaktewater direct naar het Natura 2000-gebied: via het Miedemagemaal bij Zwarte Haan en het gemaal van RoptaSyl. Verder wordt via de Friese Boezem het overtollige water bij de Tjerk Hiddessluizen in Harlingen naar de Waddenzee gespuid.
Door de stijgende zeespiegel wordt het spuien van boezemwater in de toekomst steeds moeilijker en uiteindelijk onmogelijk. Op termijn zijn nieuwe zeegemalen nodig om overtollig water naar zee te pompen. Harlingen wordt als mogelijke locatie hiervoor gezien.
Het watersysteem van Waadhoeke bestaat uit een uitgebreid netwerk van sloten en vaarten. Overtollig regenwater stroomt via dit netwerk, soms vanuit de polders, naar de Friese Boezem. Het streefpeil in de boezem is 52 centimeter beneden NAP en wordt jaarrond zoveel mogelijk stabiel gehouden. Het Wetterskip slaagt hier goed in, wat bijdraagt aan de waterveiligheid.
Voor de waterkwaliteit is echter meer dynamiek gewenst. Variatie in de waterstand, passend bij natuurlijke omstandigheden, kan gunstig zijn. Daarbij wordt gedacht aan meer inlaat van water vanuit het IJsselmeer en minder lozing op de Waddenzee.
Water is onlosmakelijk verbonden met het landschap en vormt een levensbron voor zowel mens als natuur. Het raakt tal van thema’s en belangen: van wateroverlast en droogte, zoetwaterbeschikbaarheid en drinkwaterbronnen, tot waterkwaliteit, verzilting, recreatie, bereikbaarheid, flora en fauna.
Water biedt daarmee veel kansen, bijvoorbeeld op het gebied van waterkwaliteit of het beperken van wateroverlast in bebouwde gebieden. Het traditionele denken over water maakt plaats voor een 21e-eeuws waterbeleid, waarin water (samen met bodem) een bepalende factor wordt binnen gemeentelijke beleidsterreinen. Binnen de ontwikkeling van de Omgevingsvisie van Waadhoeke is dit besef - mede gebaseerd op de landschapsbiografie - verankerd als één van de leidende principes.
Tot nu toe werkte de gemeente met een sectorale benadering en was er geen overkoepelend waterbeleid. Inmiddels groeit het inzicht dat de opgaven vragen om meer samenhang en een integrale aanpak. Dit programmaonderdeel geeft daarom een actueel beeld van hoe de gemeente nu omgaat met het thema water en vormt daarmee de basis voor toekomstig beleid.
We gebruiken noodzakelijke cookies voor je account en beveiliging. Voor anonieme gebruiksstatistieken (Google Analytics) vragen we je toestemming. Meer over cookies