De integrale aanpak van mensenhandel is gebaseerd op zogenoemde barrièremodellen. Deze modellen brengen in kaart welke stappen mensenhandelaren moeten zetten om hun criminele activiteiten uit te voeren, en welke organisaties deze stappen kunnen verstoren of sanctioneren. Bij mensenhandel gaat het onder andere om barrières op het gebied van werving, toegang, huisvesting en identiteit. Ook gemeenten kunnen op verschillende beleidsterreinen barrières opwerpen om mensenhandel tegen te gaan. Binnen de gemeente Teylingen worden de volgende barrières ingezet:
6.3.2.1 Barrières bij toegang en identiteit
Om langer dan vier maanden in Nederland te kunnen werken is inschrijving in de Basisregistratie Personen (hierna: BRP) vereist. De gemeente beschikt over bestuurlijke instrumenten om fraude bij deze inschrijving te signaleren en tegen te gaan. Hoewel inschrijving onder de juiste voorwaarden niet mag worden geweigerd, kunnen verdachte signalen aanleiding geven tot nader onderzoek.
Het gemeenteloket is vaak het eerste punt waar identiteits- of adresfraude plaatsvindt. Op basis van fraudesignalen kan voorafgaand aan de inschrijving een controle worden uitgevoerd. Bij (vermoedens van) identiteitsfraude kan de gemeente besluiten tot weigering of aanpassing van de inschrijving.
In Teylingen zijn medewerkers alert op fraude. Er wordt gebruikgemaakt van een ID-scanner en medewerkers volgen terugkerende trainingen van de KMar over dit thema. Valse of vervalste identiteitsbewijzen worden direct gemeld via 112.
Ook neemt de gemeente Teylingen deel aan de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit, waarbij op basis van data verdachte signalen worden geïdentificeerd. Afhankelijk van de aard van het signaal wordt bepaald welke vervolgstappen nodig zijn: een administratief onderzoek, een huisbezoek of samenwerking met andere partners. Wanneer blijkt dat een inschrijving niet overeenkomt met het gebruiksdoel van het adres — bijvoorbeeld bij niet-wonen — wordt dit doorgezet naar het team dat hierop actie onderneemt. Dit geldt ook bij vermoedens van illegale kamerverhuur of de huisvesting van arbeidsmigranten.
6.3.2.2 Barrières bij huisvesting
Arbeidsmigranten leveren een essentiële bijdrage aan diverse sectoren van de Nederlandse economie, waaronder de agrarische, logistieke en industriële sector. Tegelijkertijd zijn zij vaak afhankelijk van hun werkgever of uitzendbureau voor zowel huisvesting als vervoer. Deze afhankelijkheidsrelatie kan leiden tot kwetsbaarheid, vooral wanneer er sprake is van gebrekkige woonomstandigheden, beperkte bewegingsvrijheid of een gebrek aan transparantie.
Om deze kwetsbaarheid te verminderen, is het van groot belang dat gemeenten toezien op de integriteit van huisvesters en werkgevers.
Binnen het barrièremodel mensenhandel vormt het gemeentelijk huisvestingsbeleid een belangrijke bestuurlijke barrière. Door duidelijke voorwaarden te stellen aan logiesgewijze huisvesting en deze actief te handhaven, kunnen gemeenten het criminele proces van arbeidsuitbuiting verstoren. Denk hierbij aan:
het voorkomen van overbewoning;
het eisen van brandveiligheid en leefkwaliteit;
het controleren van vergunningen en eigendomsstructuren.
Beleidsregel ‘Ruimtelijke randvoorwaarden logiesgewijze huisvesting tijdelijke arbeidsmigranten’
De beleidsregel ‘Ruimtelijke randvoorwaarden logiesgewijze huisvesting tijdelijke arbeidsmigranten Duin- en Bollenstreek’ is een concreet voorbeeld hoe de gemeente Teylingen deze barrière vormgeeft.
Hiermee kan de gemeente actief sturen op veilige, legale en controleerbare huisvesting, en daarmee belangrijke barrières opwerpen tegen arbeidsuitbuiting.
RIEC-traject rondom handhavingsknelpunten Katwijk en Noordwijk
In buurtgemeenten Katwijk en Noordwijk loopt momenteel een handhavingsknelpunt bij het RIEC rond de inzet en huisvesting van arbeidsmigranten. In beide gemeenten is gebleken dat een gebrek aan registratie en toezicht leidt tot onzichtbare misstanden en beperkte handhavingsmogelijkheden. Hoewel de gemeente Teylingen niet actief deelneemt aan dit traject, volgen wij de ontwikkelingen nauwgezet. De geleerde lessen bieden waardevolle inzichten in het voorkomen van arbeidsuitbuiting, met name rond de barrière huisvesting.
6.3.2.3 Barrières bij arbeid & Algemene Plaatselijke Verordening (hierna: APV)
Bij de bestrijding van mensenhandel in de seksindustrie vervult de gemeente een belangrijke rol via het lokale vergunningenbeleid. De prostitutiesector is kwetsbaar voor misstanden, en een goed gereguleerd vergunningensysteem helpt deze te voorkomen en sekswerkers te beschermen.
Hoewel er momenteel geen vergunde seksinrichting is in Teylingen, kan dit in de toekomst veranderen. Bij overtreding van vergunningsvoorwaarden kan de gemeente handhavend optreden, bijvoorbeeld door intrekking van de vergunning of tijdelijke sluiting van het bedrijf. Dit geldt ook voor andere gereguleerde sectoren zoals de horeca. De APV biedt hierbij het juridische kader. De gemeente Teylingen heeft het juridisch kader voor illegale prostitutie uitgewerkt in een beleidsregel.
6.3.2.4 Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (hierna: Wet Bibob) als barrière bij meerdere terreinen
De Wet Bibob biedt de gemeente een krachtig instrument om mensenhandel te voorkomen door de integriteit van aanvragers van vergunningen, subsidies of andere beschikkingen te toetsen. Wanneer er een ernstig vermoeden bestaat dat een aanvraag wordt gebruikt voor criminele doeleinden, kan de gemeente besluiten deze niet toe te kennen of in te trekken. Een concreet voorbeeld is het toepassen van de Bibob-toets bij aanvragen voor huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten. Hiermee kan worden onderzocht of de huisvester betrouwbaar is, en kan slechte of risicovolle huisvesting worden voorkomen.
Ook bij vergunningsaanvragen voor seksinrichtingen wordt de Bibob-toets ingezet. Indien er twijfels zijn over de integriteit van de ondernemer, kan de gemeente besluiten om geen vergunning te verlenen of aanvullende voorwaarden te stellen. Zo draagt de Wet Bibob bij aan het weren van criminele invloeden en het beschermen van kwetsbare groepen.
Hoofdstuk 6. › Paragraaf 6.3
Artikel 6.3.2
Barrières opwerpen
Onderdeel van Uitvoeringsplan tegen Mensenhandel gemeente Teylingen