Begeleiding is gericht op het versterken van zelfredzaamheid en participatie, waarbij afstemming, afschaling en borging in algemene voorzieningen en netwerk voorliggend en tevens doel zijn. De ondersteuning is waar mogelijk primair gericht op normaliseren van de situatie van de cliënt wat leidt tot het afschalen van de geboden ondersteuning.
Begeleiding ter ondersteuning van zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie kan worden gegeven bij problemen op het gebied van de volgende leefgebieden:
Wonen;
Financiën;
Regie op eigen leven;
Maatschappelijke participatie;
Gezin en huiselijke relaties;
Sociaal netwerk.
Signaleren en escaleren bij crisissituaties door gebrek aan regie en onvoorspelbaar gedrag van de cliënt valt ook onder begeleiding.
De maatwerkvoorziening begeleiding wordt toegekend in drie vormen:
Begeleiding Praktisch;
Begeleiding Basis;
Begeleiding Specialistisch.
Begeleiding Praktisch
Begeleiding Praktisch houdt in het ondersteunen bij het aanbrengen van structuur, dan wel het uitvoeren van regie en/of het ondersteunen bij praktische vaardigheden/handelingen en het participeren in de maatschappij. De cliënt heeft moeite met het uitvoeren van activiteiten binnen de routine. Met stimulans en/of toezicht is de cliënt in staat zichzelf goed te verzorgen en dagelijkse structuur aan te brengen. Er is geen noodzaak tot het daadwerkelijk overnemen van taken.
Als de begeleiding (of delen daarvan) op een eenvoudigere manier te organiseren is, bijvoorbeeld doordat er gebruikelijke hulp aanwezig is of ondersteuning mogelijk is vanuit het voorveld of sociaal netwerk, dan vervalt de aanspraak op begeleiding via een toekenning.
Doelgroep Begeleiding Praktisch
Cliënten hebben praktische ondersteuning en advies nodig door een gebrek aan zelfredzaamheid, regie of maatschappelijke participatie. Zij hebben moeite met het uitvoeren van activiteiten binnen de dagelijkse routine en vragen zelf hulp bij vooral complexere activiteiten. Het gaat om ondersteuning op één of enkele leefgebieden van de cliënt vanwege een beperking, chronische psychische of psychosociale problemen. Deze cliënten zijn samen met personen in hun naaste omgeving onvoldoende zelfredzaam of onvoldoende in staat tot participatie.
Met stimulans en/of toezicht zijn deze cliënten in staat zichzelf goed te verzorgen en dagelijkse structuur aan te brengen.
Resultaten
Begeleiding Praktisch kan worden uitgevoerd gericht op o.a. de volgende resultaten:
Het voorkomen van achteruitgang;
Het bevorderen van het behoud van de zelfredzaamheid;
Het daar waar mogelijk vergroten van de zelfredzaamheid zodat de ondersteuning afgebouwd kan worden naar het voorliggend veld of eigen kracht;
Verbetering of stabilisatie van de situatie;
Het bevorderen van de maatschappelijke participatie;
Voorkomen van verwaarlozing;
Het ondersteunen van de mantelzorger;
Het ontlasten van de mantelzorger;
Het versterken van het sociale netwerk rondom een cliënt.
Activiteiten en taken
De ondersteuning is erop gericht door stimulans en/of toezicht ervoor te zorgen dat de cliënt in staat is om zijn/haar sociale leven zelfstandig vorm te geven. De cliënt kan zelf om hulp vragen.
Het geven van begeleiding kan bestaan uit:
Het structureren en ondersteunen bij dagelijkse, praktische vaardigheden op alle relevante leefgebieden, met uitzondering van de taken die onder huishoudelijke ondersteuning vallen;
Het ondersteunen bij het ordenen en organiseren van de huiselijke omstandigheden;
Het aanleren en oefenen van vaardigheden samen met de cliënt;
Het ondersteunen bij het aangaan en onderhouden van sociale contacten, aansluitend wat passend is bij de cliënt;
Het ondersteunen bij het zoeken naar een invulling van participatie en een zinvolle daginvulling;
Het ondersteunen bij het zelfstandig nemen van besluiten, het regelen van en ondersteunen bij de dagelijkse bezigheden en de dagelijkse routine;
Hulp bij het overzicht krijgen in de administratie en/of de financiën;
Het ondersteunen bij het maken van een dag- of weekplanning;
Het ondersteunen bij de regie rondom ingrijpende gebeurtenissen, zoals een verhuizing;
Praktische pedagogische thuishulp of gezinsondersteuning voor zover de jeugdige geen kind-eigen problematiek of eigen hulpvraag heeft aangezien dit onder de Jeugdwet valt;
Het bijpraten over dagelijkse zaken voor zover deze te maken hebben met vastgestelde resultaten op het gebied van bevorderen van zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie;
Veiligheid in en om huis (val- en brandpreventie).
Product Begeleiding Basis
Bij Begeleiding Basis wordt methodisch handelen verwacht van de ondersteuner/begeleider. Er zal doelgericht gewerkt moeten worden aan het behalen van een resultaat zoals opgenomen in het perspectiefplan. De cliënt kan niet zelfstandig plannen/activiteiten uitvoeren binnen de dagelijkse routine en heeft ondersteuning nodig bij het plannen en/of uitvoeren van taken en activiteiten. Er kan noodzaak zijn tot het (tijdelijk) overnemen van taken.
Bij dit product is sprake van dusdanige beperkingen dat kennis van het ziektebeeld en deskundigheid in de omgang hiermee noodzakelijk is. Er is bijvoorbeeld toezicht en sturing nodig op het psychische lichamelijke functioneren van cliënt of cliënt is leerbaar en er kan geoefend worden met het aanbrengen van structuur en/of het uitvoeren van handelingen/vaardigheden.
Doelgroep Begeleiding Basis
De cliënt heeft een verstoord ziekte inzicht waardoor er sprake is van (tijdelijk) een onvoldoende zelfbeeld op het gebied van beperkingen. Cliënten hebben ondersteuning nodig door een gebrek aan zelfredzaamheid, regie of maatschappelijke participatie. Het gaat om ondersteuning op één of meer leefgebieden van de cliënt vanwege een beperking, psychische of psychosociale problemen. Deze cliënten zijn samen met personen in hun naaste omgeving onvoldoende zelfredzaam of onvoldoende in staat tot participatie en de dagelijkse routine is voor de cliënt niet vanzelfsprekend. De cliënt heeft door een beperking, psychische ziekte of complexe psychosociale problemen behoefte aan ondersteuning en begeleiding op meerdere levensgebieden. Een goed ziekte inzicht bij de cliënt is niet vanzelfsprekend. Structuur en een dagelijkse routine is een belangrijk element van hun gezondheid, psychische stabiliteit en welzijn. Deze cliënten zijn, ook met hulp van personen in hun naaste omgeving, onvoldoende zelfredzaam en onvoldoende in staat tot participatie. De cliënt kan niet zelfstandig plannen of activiteiten uitvoeren binnen de dagelijkse routine. Er is ondersteuning nodig bij het uitvoeren van taken en activiteiten. Er kan noodzaak zijn tot het (tijdelijk) overnemen van taken. De ondersteuning kan ook gericht zijn op het oplossen van problemen. De cliënt is in staat om zelf om hulp te vragen. De communicatie met de cliënt is echter soms beperkt.
Resultaten
Begeleiding Basis kan worden uitgevoerd gericht op o.a. de volgende resultaten:
Het voorkomen van achteruitgang zodat bijvoorbeeld verwaarlozing voorkomen wordt;
Verbetering of stabilisatie van de situatie;
Het bevorderen van het behoud van de zelfredzaamheid;
Het daar waar mogelijk vergroten van de zelfredzaamheid zodat afgeschaald kan worden naar Begeleiding Praktisch, het voorliggend veld of eigen kracht indien mogelijk;
Het hebben van een dagstructuur;
Het bevorderen van de maatschappelijke participatie;
Het ondersteunen van de mantelzorger;
Het versterken van het sociale netwerk rondom een cliënt.
Activiteiten en taken
Het geven van begeleiding kan bestaan uit:
Het structureren en uitvoeren van dagelijkse, praktische vaardigheden op alle relevante leefgebieden, met uitzondering van de taken die onder huishoudelijke ondersteuning vallen;
Het aanleren en oefenen van vaardigheden samen met de cliënt;
Het ondersteunen bij het aangaan en onderhouden van sociale contacten, aansluitend wat passend is bij de cliënt;
Het ondersteunen bij het zoeken naar een invulling van participatie en een zinvolle daginvulling;
Het aansturen van gedrag;
Het ondersteunen bij het nemen van besluiten, het regelen van en ondersteunen bij de dagelijkse bezigheden en de dagelijkse routine;
Hulp bij het overzicht krijgen in de administratie en/of de financiën;
Het maken van een dag- of weekplanning;
Het regelen van ingrijpende gebeurtenissen, zoals een verhuizing;
Pedagogische thuishulp of gezinsondersteuning; voor zover de jeugdige geen kind-eigen problematiek of eigen hulpvraag heeft aangezien dit onder de Jeugdwet valt;
Het bijpraten over dagelijkse zaken voor zover deze betrekking hebben op de zelfredzaamheid en de maatschappelijke participatie;
Veiligheid in en om huis (val- en brandpreventie)
Ondersteuning bij het verminderen van gedragsproblemen zoals aangeleerd bij behandeling.
Product Begeleiding Specialistisch
Begeleiding Specialistisch wordt alleen ingezet in uitzonderlijke gevallen. Reden hiervoor is dat specialistische begeleiding wordt ingezet vanwege een ernstig gebrek aan zelfredzaamheid, regie of maatschappelijke participatie waardoor ondersteuning nodig is op alle leefgebieden. De begeleiding is erop gericht dat de cliënt zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving kan blijven.
Dit product wordt toegekend in de meest complexe situaties waarin er sprake is van ernstige gedragsstoornissen, risicovolle instabiele ziektebeelden en/of multi-problem situaties. Van de begeleider wordt methodisch handelen en vaardigheden op het gebied van crisisinterventie verwacht.
De cliënt is niet in staat tot het behouden van regie, zelfstandig plannen en uitvoeren van activiteiten binnen de dagelijkse routine. Begeleiding Specialistisch wordt (tijdelijk) ingezet in de meest complexe situaties, met als doel verbetering of stabilisering van de huidige situatie. Er is noodzaak tot het overnemen van regie en het bieden van overzicht, maar ook oefenen en ondersteuning behoren tot de taken.
Hulpvragen zijn uitstelbaar en in reguliere geplande begeleidingsmomenten te beantwoorden. Indien een hulpvraag regelmatig niet uitgesteld kan worden en daarmee onplanbaar wordt, zal Wonen met Ondersteuning of een indicatie op grond van de Wet langdurige zorg nodig zijn. Een incidentele extra (telefonische) hulpvraag of inspelen op actualiteit valt wel onder het perceel Begeleiding.
Doelgroep Begeleiding Specialistisch
Uitgangspunt is dat specialistische begeleiding bij uitzondering wordt ingezet.
De cliënt heeft ondersteuning nodig, maar kan hier niet (altijd) zelf om vragen. Het uitvoeren van eenvoudige taken en communiceren gaat moeizaam of helemaal niet.
De ondersteuning richt zich op het (gedeeltelijk) overnemen van taken door een professional, omdat de cliënt dit vanwege zijn problematiek (tijdelijk) niet kan. De cliënt kan niet zelfstandig problemen oplossen en/of besluiten nemen.
De cliënt kan zorg mijdend gedrag vertonen met risico op verwaarlozing, destabilisering van de psychiatrische problematiek en/of algehele gezondheid. Mogelijk zijn er ook andere veiligheidsrisico’s voor de cliënt en/of zijn omgeving. De mate van begeleiding die voor de cliënt nodig is om stabiel te blijven kan niet door de directe naasten of het sociale netwerk worden geleverd.
Resultaten
Begeleiding Specialistisch kan worden uitgevoerd gericht op o.a. de volgende resultaten:
Verbetering of stabilisatie van de situatie;
Het bevorderen van de maatschappelijke participatie;
Voorkomen van verwaarlozing of opname;
Het voorkomen van achteruitgang;
Het bevorderen van het behoud van de mate van zelfredzaamheid;
Het daar waar mogelijk vergroten van de zelfredzaamheid;
Het ondersteunen van de mantelzorger;
Het versterken van het sociale netwerk rondom een cliënt;
Het afschalen van de begeleiding naar een lichtere vorm van ondersteuning zoals Begeleiding Basis, Begeleiding Praktisch of -indien mogelijk- eigen kracht.
Activiteiten en taken
Het geven van Begeleiding Specialistisch kan bestaan uit:
Het aansturen van gedrag;
Het coachen bij de problematiek die de cliënt in het dagelijks leven ondervindt.
Vergroten van ziekte-inzicht en herstelvaardigheden;
Signaleren en escaleren bij toenemende problematiek
Het aanleren en oefenen van vaardigheden samen met de cliënt;
Pedagogische thuishulp of gezinsondersteuning en afstemming met andere aanbieders van ondersteuning in een gezinsgerichte benadering voor zover de jeugdige geen kind-eigen problematiek of eigen hulpvraag heeft aangezien dit onder de Jeugdwet valt;
Het bijpraten over dagelijkse zaken;
Het coachen bij het aangaan en onderhouden van sociale contacten.
Het vergroten van de communicatieve vaardigheden.
Het structureren en uitvoeren van dagelijkse, praktische vaardigheden op alle relevante leefgebieden, met uitzondering van de taken die onder huishoudelijke ondersteuning vallen;
Het ondersteunen bij het zoeken naar een invulling van participatie en een zinvolle daginvulling;
Het ondersteunen bij het nemen van besluiten, vergroten van regie en ondersteunen bij de dagelijkse bezigheden en de dagelijkse routine;
Initiatief nemen bij contact met instanties die de bestaanszekerheid van de cliënt waarborgen op het gebied van wonen, inkomen en medisch gebied;
Beoordelen situatie van de cliënt en eventueel ondersteunen bij een aanvraag op grond van de Wet langdurige zorg indien nodig.
Voor het indiceren van begeleiding wordt gebruik gemaakt van het normenkader zoals vastgesteld in de verordening. Dit normenkader is wetenschappelijk onderbouwd en gevalideerd door de Universiteit van Twente. Het normenkader is nog niet in een zaak bij de Centrale Raad van Beroep behandeld.
Hoofdstuk 4
Artikel 28.
Begeleiding
Onderdeel van Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Enkhuizen 2025