Art. 1.2.1. Preventie- en handhavingsplan 2026 – 2029 Alcohol — Afname van alcoholgebruik onder jongeren

We werken op Urk stapsgewijs aan de afname van middelengebruik onder jongeren. Met als uiteindelijke doel dat er onder de 18 jaar geen alcohol meer gedronken wordt. In het Nationaal Preventieakkoord (NPA) staat de ambitie beschreven dat er in 2040 geen enkele jongere onder de 18 jaar nog alcohol drinkt. Dit is een ambitieuze doelstelling, waarvoor we stapsgewijs toewerken via meetbare tussenstappen. Voor het behalen van deze doelstellingen is niet alleen lokale inzet nodig, maar ook landelijke ondersteuning. Op dit moment worden de NPA-doelstellingen landelijk nog niet gehaald (RIVM, 2024), maar Urk kiest ervoor om lokaal wel concrete stappen te zetten. Om de voortgang te monitoren, zijn er SMART-doelstellingen voor het jaar 2027 geformuleerd. Deze doelstellingen zijn weergegeven in tabel 1 hieronder. Tabel 3: Alcoholgebruik onder jongeren op Urk gemeten in 2023 (gemiddelde van resultaten onder 2e en 4e klassers) en doelstelling voor 2027 Omschrijving 2023 Doelstelling voor 2027 Heeft alcohol gedronken (in de afgelopen vier weken) 23% 20% Heeft gedaan aan binge drinken (in de afgelopen vier weken) 14% 9% Is dronken of aangeschoten geweest (in de afgelopen vier weken) 10% 7% Ouders vinden het alcoholgebruik van hun kind goed of laten het onbesproken 26% 23% Ouders hebben duidelijke regels 85% 88% Als meetinstrument voor de bovenstaande subdoelstellingen wordt de Gezondheidsmonitor Jeugd van de GGD in 2026 gebruikt. Focus op ouderbetrokkenheid Ouders hebben een grote invloed op het gedrag van hun kinderen, vaak meer dan zij zelf beseffen. Onderzoek laat zien dat duidelijke, alcoholspecifieke regels van ouders een sterke beschermende factor vormen tegen vroeg en risicovol alcoholgebruik (Koning et al., 2013; Mares et al., 2012). Jongeren die weten dat hun ouders drinken afkeuren en strikte afspraken hanteren, beginnen later met drinken en drinken minder vaak en minder veel. Omdat jonge kinderen vooral in de thuissituatie hun eerste alcoholervaring opdoen, zijn ouders cruciaal in het terugdringen van alcoholgebruik. Het is daarom belangrijk om maatregelen te nemen die ouders ondersteunen en hen bewust maken van hun rol, bijvoorbeeld via ouderbijeenkomsten, communicatiecampagnes en opvoedondersteuning. We volgen de ontwikkeling van ouderlijke opvattingen via deze subdoelstellingen: Het aantal ouders van vierdeklassers dat het alcoholgebruik van hun kind goedkeurt (of er niets van zegt), daalt van 26% (2023) naar 23% (2027). Het aantal ouders dat duidelijke regels hanteert stijgt van 85% (2023) naar 88% (2027). Onderbouwing We kiezen bewust voor bescheiden ambities, omdat de daling in alcoholgebruik onder Nederlandse jongeren de afgelopen jaren is gestagneerd, ondanks de invoering van de ‘NIX18’-regel en de brede inzet van preventieprogramma’s (Trimbos-instituut, 2024). Deze stagnatie benadrukt dat gedragsverandering complex is en dat structurele effecten tijd vergen. Internationale en nationale studies tonen aan dat integrale maatregelen, zoals handhaving, ouderbetrokkenheid en schoolgerichte interventies, wel degelijk effectief zijn, maar dat de impact vaak pas zichtbaar wordt bij langdurige en consistente toepassing (Koning et al., 2013; Mares et al., 2012). Omgevingsgerichte preventieaanpak In dit plan richten wij ons niet op jongeren als primaire doelgroep. Jongeren zijn in ontwikkeling en daardoor gevoeliger voor verleiding, groepsdruk en experimenteren, terwijl zij de langetermijngevolgen van hun keuzes minder goed kunnen overzien (NJI, z.d.). Hun gedrag wordt sterk beïnvloed door de omgeving waarin zij opgroeien. Wanneer ouders, scholen, verenigingen en alcoholverstrekkers geen duidelijke normen stellen of onvoldoende toezicht houden, neemt de kans op vroeg en risicovol alcoholgebruik toe. Daarom kiezen wij voor een omgevingsgerichte preventieaanpak, in lijn met DURF en landelijke inzichten zoals Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (Trimbos instituut, 2024). Onderzoek laat zien dat factoren in de omgeving, zoals ouderlijke regels, sociale normen binnen vriendengroepen, verenigingscultuur en een alcoholvrije schoolomgeving, meer invloed hebben op drinkgedrag dan voorlichting aan jongeren alleen (Koning et al., 2013; Mares et al., 2012). Monitoring De GGD Jeugdmonitor 2026 (cijfers beschikbaar in 2027) wordt gebruikt als meetinstrument, waarbij de monitorgegevens van 2023 als uitgangspunt dienen. Indien nodig worden doelstellingen en activiteiten bijgesteld op basis van nieuwe cijfers.

Rechtspraak bij dit artikel