Een code is een eigen product van de gemeente dat de waarden en de identiteit van de organisatie weerspiegelt. Bij het gebruik van deze modelcode zal een gemeente zich dus een aantal vragen moeten stellen. Welke regels vinden wij relevant? Geven de regels onze waarden en normen weer? Sluiten de regels aan bij de praktijk van alledag of is er een cultuurverandering nodig in (delen van) de organisatie? Kunnen management en bestuur zelf de regels consequent naleven? Is de organisatie bereid en in staat om aandacht te besteden aan handhaving van de regels?Of een gedragscode een positief effect op de organisatie heef, hangt niet alleen van de inhoud af maar ook van de manier waarop de code tot stand is gebracht.
Deze modelcode kan dienen als vertrekpunt voor een inventarisatie van waarden en normen die binnen de gemeente of een dienst/afdeling leven. Ook (de voorbeelden uit) de toelichting kunnen gebruikt worden om een discussie te starten. Zo’n inventarisatie of discussie kan leiden tot het vaststellen van de kernwaarden binnen de gemeente.
In de modelcode is een groot aantal relevante gedragsregels bijeengebracht ten aanzien van thema’s waarbij de integriteit in het geding kan komen: vertrouwelijke informatie, nevenwerkzaamheden, geschenken, uitnodigingen voor reizen, gemeentelijke voorzieningen, belangen van familieleden en reageren op niet-integere zaken. Een limitatieve opsomming van situaties en regels is uiteraard niet mogelijk, maar het model kan fungeren als checklist.
In een gedragscode kan ook uitdrukkelijk aandacht besteed worden aan het omgaan met cliënten en/of de onderlinge omgang tussen collega’s. In dit model zijn daarover enkele regels opgenomen onder het kopje ‘Goed ambtenaarschap’. In een gemeentelijke code kan de gemeente verwijzen naar specifiek beleid op bijvoorbeeld het gebied van seksuele intimidatie. Bij het onderwerp ‘gemeentelijke voorzieningen’ kan onder andere verwezen worden naar het binnen de gemeente geldende reglement voor internet- en e-mailgebruik.
Het model kan gebruikt worden als voorbeeld voor de formulering van regels in een gemeentelijke code. In de modelcode is gekozen voor zo concreet mogelijke formuleringen (‘U doet geen privé-bestellingen via de gemeente’). De gedragscode biedt daardoor een praktisch houvast aan de individuele ambtenaar en de organisatie als geheel. Maar ook concreet geformuleerde regels laten nog ruimte voor interpretatie, zoals de regel dat vertrouwelijke gegevens worden opgeborgen als men de werkplek verlaat. Voor de één betekent dit dat stukken worden opgeborgen aan het eind van de dag, terwijl een ander al bij een korte pauze zal opruimen.
Onder het kopje ‘Goed ambtenaarschap’ zijn algemenere gedragsregels opgenomen. Deze regels zijn meer abstract geformuleerd (‘U houdt uw werk en andere belangen gescheiden’). Gemeenten die geen uitgebreide code wensen, maar voor ‘kort maar krachtig’ kiezen, kunnen deze regels als voorbeeld gebruiken. Ook wordt verwezen naar de bijlage Voorbeelden uit de gemeenten.
In de formulering van de gedragsregels in dit model staat het wenselijke gedrag van de medewerker centraal (‘geschenken meldt u bij uw leidinggevende’). Positieve formuleringen werken in het algemeen beter dan verbodsbepalingen.
Er is voor gekozen om de medewerker direct aan te spreken in de u-vorm. Minder formele alternatieven zijn bijvoorbeeld het gebruik van ‘je’ of ‘wij’.
We gebruiken noodzakelijke cookies voor je account en beveiliging. Voor anonieme gebruiksstatistieken (Google Analytics) vragen we je toestemming. Meer over cookies