De navolgende vormen van inspraak kunnen worden gehanteerd:
Reactiemodel, ook aangeduid als de wettelijk geregelde inspraak. Het bestuursorgaan bepaalt grotendeels zelf de inhoud van het beleid en stelt belanghebbenden hiervan op de hoogte. Deze reageren achteraf op een uitgewerkt voorstel waarin zij hun inspreekreacties kenbaar maken. De gemeente beargumenteert waarom reacties wel of niet zijn meegenomen in de uitwerking van een plan of beleidsvoornemen alvorens een definitief besluit te nemen.
Inventarisatiemodel, ook wel consultatiegenoemd. De plannen worden door de gemeente ontwikkeld in interactie met het maatschappelijk veld waarbij voldoende tijd en beleidsruimte is om belanghebbenden te laten meedenken en meepraten.
Coproductiemodel, ook wel participatiegenoemd. Belanghebbenden worden gedurende het hele plan- of beleidsproces betrokken bij op hande zijnde gemeentelijke plannen of beleidsvoornemens.