Waarom een AI wetsartikelen verzint, en hoe je dat voorkomt

Je vraagt een AI naar de grondslag voor een fouillering. Je krijgt een strak antwoord met "artikel 56a Wetboek van Strafvordering". Het klinkt goed. Maar in die vorm bestaat het niet.

Dit overkomt iedereen die een taalmodel gebruikt voor wetgeving. Het ligt niet aan jou en niet aan je vraag. Het ligt aan hoe zo'n model werkt.

Een taalmodel slaat niets na

Een taalmodel voorspelt welk woord waarschijnlijk volgt. Tijdens de training heeft het miljoenen teksten gezien, ook wetteksten, en daar patronen uit geleerd. Wat het niet heeft, is een wetboek waarin het kijkt terwijl het antwoordt.

Voor het model is een artikelnummer een reeks tekens die vaak na bepaalde woorden komt. Bij een onderwerp dat het goed kent, klopt het nummer meestal. Bij een zeldzamer onderwerp maakt het een nummer dat er goed uitziet. In beide gevallen klinkt het antwoord even zeker.

Drie manieren waarop het misgaat

Een verzonnen nummer. Het artikel bestaat niet, of het gaat over iets anders. Dit is de bekendste fout en de makkelijkste om te controleren.

Een verouderde versie. Het model is getraind op tekst tot een bepaalde datum. Wat daarna is gewijzigd, kent het niet. Het nieuwe Wetboek van Strafvordering is aangenomen, maar treedt pas in 2029 in werking. Een model dat de nieuwe tekst op internet heeft gezien, weet niet welke versie vandaag geldt.

De verkeerde wet. Strafrecht en strafvordering lopen in een model makkelijk door elkaar. Het nummer klopt, maar het staat in het andere wetboek.

Wat je eraan doet

Geef het model een bron. Daarom kun je Wetpunt koppelen aan Claude, ChatGPT en Cursor. Met de koppeling zoekt je client eerst in Wetpunt en haalt hij de tekst op. Pas daarna antwoordt hij.

Drie dingen veranderen daardoor:

1. Het nummer komt uit de zoekopdracht, niet uit het geheugen van het model.
2. Wetpunt zegt erbij of het artikel nog geldt. Vervallen tekst krijgt dat label mee.
3. Elk antwoord eindigt met een link naar het artikel. Geen link betekent geen bron.

De opdrachten in de koppeling zeggen het model letterlijk: verzin geen artikelnummers, en zeg het als het antwoord niet uit de wettekst volgt.

Wat je zelf blijft doen

Een bron maakt een model beter, niet onfeilbaar. Het kan een artikel nog steeds verkeerd samenvatten of een lid overslaan. Drie gewoontes die dat opvangen:

• Vraag eerst om de letterlijke tekst, dan om de uitleg
• Klik op de link en lees het artikel zelf voordat je het gebruikt
• Gaat het om een datum in het verleden, vraag dan om de versie die toen gold

Zo gebruik je de AI waar hij goed in is: snel zoeken en helder uitleggen. De wet zelf blijft waar hij hoort, in de wettekst.

Koppelen doe je via Wetpunt koppelen. De koppeling zit in Premium en in het abonnement van je opleiding of werkgever.