Art. 2 Prioriteringsbeleid toezicht en handhaving Wet op de vaste boekenprijs

Om vast te stellen of aan een klacht of een signaal prioriteit moet worden gegeven kunnen de volgende factoren van belang zijn. De lijst is cumulatief noch limitatief: niet alle factoren hoeven in een voorkomend geval aan de orde te zijn om tot onderzoek over te gaan, net zo min als dat niet noodzakelijkerwijs aan de hand van al deze factoren behoeft te worden uitgelegd waarom in een individueel geval niet tot onderzoek wordt overgegaan. Het Commissariaat bepaalt de prioriteit van een onderzoek naar een klacht of signaal over een mogelijke overtreding aan de hand van de volgende vragen: Hoe groot is het concurrentieverstorende effect dat met de mogelijke overtreding is gemoeid? Hoe groot is het maatschappelijk gevolg dat met de mogelijke overtreding is gemoeid? Hoe ernstig is de mogelijke overtreding? Is het optreden van het Commissariaat tegen de mogelijke overtreding doelmatig en doeltreffend? Vallen de overtredingen binnen de (jaarlijkse) aandachtspunten die door het Commissariaat bekend zijn gemaakt? In het geval er sprake is van een aanvraag tot handhavend optreden, houdt het Commissariaat bij de beoordeling van de prioriteit van een onderzoek tevens rekening met het betrokken belang van de aanvrager. Met het systeem van de Wvbp wordt beoogd dat een breed en divers aanbod van met name boeken in het Nederlands en het Fries beschikbaar kan zijn via een geografisch ruim gespreid net van boekhandels en muziekhandels met een groot en gevarieerd assortiment. Het middel daartoe is de vaste boekenprijs, waarmee concurrentie op prijs in de boekenbranche wordt tegen gegaan. Dit systeem is alleen maar sluitend als de verplichting tot toepassing van de vaste boekenprijs geldt voor iedereen die binnen Nederland boeken verkoopt, uitgeeft of importeert. Het Commissariaat gaat na of en zo ja, welke belangen in de boekenbranche getroffen worden door de mogelijke overtreding. Afhankelijk daarvan wordt ook duidelijk in welke mate optreden van het Commissariaat het doel van de Wvbp dient. Bij een mogelijke overtreding van de Wvbp is dus van primair belang in welke mate de concurrentie wordt verstoord. Voor het antwoord op die vraag, gaat het Commissariaat na welk effect de mogelijke overtreding heeft op de boekenbranche als geheel. Hoe groot is de ‘schade’ aan de verhoudingen tussen boekverkopers, uitgevers en importeurs door de overtreding? Met andere woorden: hoe groot is de schade aan het stelsel van de vaste boekenprijs? Zoals gezegd is het toezicht van het Commissariaat er met name op gericht om het stelsel van de Wvbp te laten werken teneinde bij te dragen aan het daarmee beoogde breed beschikbare pluriforme boekenaanbod. Relevante vragen zijn dan bijvoorbeeld: heeft de overtreding (grote) gevolgen voor de verhoudingen tussen aan de ene kant uitgevers en aan de andere kant boekverkopers of tussen enerzijds boekverkopers die in een fysieke winkel boeken verkopen en anderzijds boekverkopers die dat via internet doen? De Wvbp beoogt te bevorderen dat een zo breed mogelijk assortiment op zoveel mogelijk plaatsen tegelijk beschikbaar is voor eindafnemers. Uitgangspunt van de wet is dat de consument gebaat is bij een breed aanbod door een geografisch ruim gespreid net van boekhandels en muziekhandels met een royaal en divers assortiment. Door de vaste prijs heeft de koper de zekerheid dat het door hem of haar te kopen boek overal evenveel kost en kunnen aankopen ter plekke worden gedaan zonder prijsrisico, aldus de wetgever. Om het maatschappelijk gevolg in kaart te brengen, gaat het Commissariaat daarom ook na of de mogelijke overtreding de eindafnemer direct of indirect in zijn of haar belang raakt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een beperking van keuzemogelijkheden van het aantal titels en het aantal verkooppunten. Voor het antwoord op de vraag hoe ernstig een vermoedelijke overtreding is, wordt onder meer verwezen naar de Beleidslijn Sanctiemaatregelen Vaste Boekenprijs 2011. Daarin wordt een onderscheid gemaakt in type overtredingen en de daaraan verbonden ernstfactor. Ook factoren als (de kans op) recidive kan meegewogen worden bij dit prioriteringscriterium. Voor het antwoord op de vraag of een onderzoek van het Commissariaat effectief is kijkt het Commissariaat in de eerste plaats of er andere geschikte routes zijn voor de klager om het probleem op te lossen. Zo kan het zijn dat de klager het probleem zelf kan oplossen. Bijvoorbeeld door de mogelijke overtreder op de regels van de Wvbp te wijzen. Dit gaat uit van een actieve rol van de klager. Het zelf oplossen van het probleem leidt vaak sneller tot resultaat. Buiten het Commissariaat om kan het signaal over een overtreding in sommige gevallen ook op andere wijze worden opgepakt, bijvoorbeeld via een civiele procedure bij de rechter. Voor het antwoord op de vraag of een onderzoek van het Commissariaat naar een mogelijke overtreding efficiënt is, verkent het Commissariaat onder andere of het waarschijnlijk is dat het na uitgebreid onderzoek een overtreding kan vaststellen. Daarbij houdt het Commissariaat rekening met de eisen die bijvoorbeeld op grond van de Algemene wet bestuursrecht worden gesteld aan het handhavend optreden door het Commissariaat. Indien op basis van onderzoek een overtreding zou kunnen worden vastgesteld, beoordeelt het Commissariaat op welke wijze die mogelijke overtreding en de nadelige gevolgen daarvan definitief zouden kunnen worden beëindigd. Bij deze beoordeling kan het Commissariaat ook betrekken of van zijn interventie mogelijk een precedentwerking uitgaat waardoor vergelijkbare overtredingen zullen worden beëindigd of voorkomen en daarmee het voor de boekenbranche of de eindafnemers gewenste effect wordt bereikt. Het Commissariaat maakt jaarlijks bekend op welke aandachtsgebieden hij met name zijn aandacht voor de Wvbp gaat richten. Daarmee is de toezichthouder transparant in zijn optreden: de boekverkopers, uitgevers en importeurs en eindafnemers mogen weten wat zij van de toezichthouder kunnen verwachten. De aandachtsgebieden geven richting aan de toezichts- en handhavingspraktijk van het Commissariaat. Tevens geven de aandachtsgebieden inzicht in de keuzes die het Commissariaat maakt met betrekking tot de inzet van mensen en middelen die hem ter beschikking staan. Het Commissariaat kiest ervoor zijn capaciteit in te zetten waar deze volgens hem het meest nodig is, op basis van de daarvoor vastgestelde criteria. Daarnaast streeft hij ernaar die inzet zodanig te laten zijn dat concurrentieverstoringen binnen de boekenbranche snel en adequaat worden opgelost. De selectie van de aandachtsgebieden is gebaseerd op klachten en signalen over (mogelijke) overtredingen met de Wvbp. De klachten en signalen zijn afkomstig uit diverse bronnen. Voor een deel gaat het om signalen die het Commissariaat heeft verkregen via eerder onderzoek. Daarnaast is de keuze gebaseerd op informatie afkomstig van brancheorganisaties, zoals de Koninklijke Boekverkopersbond, het Nederlandse Uitgeversverbond en de Vereniging van Zelfstandige Uitgevers en media die over de boekenbranche berichten.

Prioriteringscriteria

Rechtspraak bij dit artikel