Het Stimuleringsfonds roept op tot het indienen van onderzoeksvoorstellen, gericht op het verkennen van leiderschapssoorten die (middel)grote journalistieke organisaties in staat stellen om (product)innovatie duurzaam te beleggen en borgen. Bij het formuleren van de hoofdvraag van het onderzoek vragen wij om formele en informele soorten van leiderschap te betrekken. Uit het onderzoeksvoorstel moet ook aandacht blijken voor de verbinding tussen enerzijds productontwikkelaars en programmeurs die zich bezighouden met innovatie en anderzijds journalisten op de werkvloer, verantwoordelijk voor de dagelijkse nieuwsproductie.
Duurzaam innoveren is niet makkelijk of vanzelfsprekend. Een innovatieve organisatie vraagt om zowel formeel als informeel leiderschap. Daarmee doelen we op het creëren van kaders waarbinnen top-down visie en bottom-up initiatief elkaar versterken en succesvolle innovatie kan gedijen. In het bijzonder vereisen (middel)grote journalistieke organisaties twee soorten van leiderschap naast elkaar. Enerzijds leiders die antwoorden geven, inhoud leveren en resultaten boeken. Anderzijds leiders die de juiste vragen stellen en ruimte om te experimenteren niet alleen beloven, maar ook daadwerkelijk creëren en beschermen. Het ontwikkelen van die tweebenigheid is een grote en relatief nieuwe uitdaging, die niet op één manier opgelost kan worden.
Binnen de bestaande werkstructuren van journalistieke organisaties moet innovatie zijn weg vinden van productontwikkelaars en programmeurs naar journalisten op de redactie. Het opschalen van succesvolle experimenten stuit daarbij geregeld op de dagelijkse praktijk van journalistieke productie. Tot het moment van opschalen is innovatie afhankelijk van energie op de werkvloer en ligt het eigenaarschap en informele leiderschap bij de vernieuwers zelf. Op de redactie waar de dagelijkse nieuwsproductie plaatsvindt, geldt daarentegen een sterke afhankelijkheid van formele leiders. Zij zijn bepalend voor wat er gebeurt met innovaties: blijft het bij geïsoleerde experimenten of worden de innovaties opgeschaald naar de redacties? Er moet verkend worden hoe formeel én informeel leiding kan worden gegeven binnen journalistieke organisaties om ervoor te zorgen dat zij op een duurzame manier gaan innoveren.
Artikel 2
Thema en probleemstelling
Onderdeel van Besluit vaststelling Thematische oproep Leiderschap en journalistieke innovatie· Cultureel recht
Deze tekst geldt sinds 13 augustus 2025