Per 1 januari 2003 hebben de gemeenten de regie gekregen over de integrale jeugdgezondheidszorg. Deze jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD volgt de jongeren in hun ontwikkeling vanaf 4 jaar tot hun 19e verjaardag. De schoolarts roept het kind enkele malen op om groei en gezondheid te controleren.
De Thuiszorg Zuid-Kennemerland, deel uitmakend van Stichting ZorgBalans houdt zich in het kader van de JGZ bezig met de begeleiding van de gezondheid, groei en ontwikkeling van kinderen tussen de 0 en 4 jaar (kraamzorg en consultatieburo’s).
Het landelijke basistakenpakket valt uiteen in een uniform deel en een maatwerkdeel. In tegenstelling tot het uniforme deel is het maatwerkdeel onderwerp van gemeentelijk beleid. De ZorgBalansgroep legt jaarlijks haar voorstel tot maatwerk voor aan de gemeente.
In het uniforme gedeelte zit het bezoek aan het consultatieburo, inentingen en gehoortest.
Het maatwerkdeel levert aan kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar en aan hun ouders in Bloemendaal de volgende diensten:
1. Opvoedingsondersteuning;
2. Zorg aan risicogroepen (op huisbezoek gaan, “bemoeizorg”);
3. Themabijeenkomsten/voorlichting aan groepen;
4. Samenwerkingsprojecten (bijvoorbeeld met de peuterspeelzalen);
5. Registratiegegevens over Bloemendaalse jongeren ten behoeve van beleid.
Voor overlappingen en witte vlekken is aandacht. Vertegenwoordigers van de JGZ, de Opvoedwinkel en de gemeente zijn daarover met elkaar in gesprek.
Ter illustratie, dat de kinderen en jongeren ook in Bloemendaal niet zonder fysieke, sociaal-emotionele, opvoed- en schoolproblemen door het leven gaan is onderstaande tabel in deze nota gevoegd. De tabel bevat gegevens van leerlingen uit groep 2 en groep 7 van het basisonderwijs en uit klas 2 van het voortgezet onderwijs in Bloemendaal die de jeugdgezondheidszorg bezochten voor een periodiek geneeskundig onderzoek in de periode 2002-2003.
De gegevens in deze rapportage geven alleen het aantal keren weer dat de jgz-arts of -verpleegkundige naar aanleiding van hun bevindingen vervolgacties ondernamen. Van de leerlingen die niet verschenen zijn op de oproep (12,9%) zijn geen gegevens bekend en dus ook niet verwerkt. In Bloemendaal zijn in totaal 1675 jongeren onderzocht.
Alinea
Groep 2
BSO
Groep 2
BSO
Groep 7
BSO
Groep 7
BSO
Klas 2
VO
Klas 2
VO
Signalering
aantal
%
Aantal
%
aantal
%
Alinea
Alinea
Alinea
Alinea
Alinea
Alinea
Alinea
Visus
26
4,4%
24
4,3%
17
3,2%
Gehoor
36
6,1%
2
0,4%
8
1,5%
Groei/rijping
20
3,4%
9
1,6%
16
3,0%
Houding/rug
24
4,1%
48
8,7%
37
6,9%
Motoriek
24
4,1%
0
0,0%
2
0,4%
Mondgezondheid
3
0,5%
0
0,0%
1
0,2%
Luchtwegen
5
0,8%
1
0,2%
3
0,6%
Overig medisch
28
4,8%
15
2,7%
58
10,9%
Spraak-taal
22
3,7%
0
0,0%
3
0,6%
Bedplassen
3
0,5%
6
1,1%
2
0,4%
Kindermishandeling
2
0,3%
0
0,0%
0
0,0%
Gedrag
15
2,5%
1
0,2%
2
0,4%
Sociaal-emotioneel
20
3,4%
8
1,4%
18
3,4%
Opvoedproblemen
13
2,2%
6
1,1%
1
0,2%
Schoolleerprolemen
5
0,8%
2
0,4%
4
0,7%
Schoolverzuim
0
0,0%
0
0,0 %
1
0,2%
Overige
5
0,8%
7
1,3%
3
0,6%
Inherent aan opgroeien zijn gevoelens van onzekerheid en experimenteergedrag. Volgens de jeugdmonitoren van de GGD zijn de meeste vormen van risicogedrag in de afgelopen jaren toegenomen. Risicogedrag is niet alleen naar buiten gericht (spijbelen, overmatig drankgebruik en vandalisme) maar is ook naar binnen gericht (problematisch eetgedrag). Naar binnen gekeerd gedrag komt vaker voor bij meisjes. Risicofactoren zijn: hyperactiviteit, gebrek aan toezicht in het gezin, conflictueuze thuissituatie, de beschikbaarheid van alcohol en drugs en de invloed van de media. Dit geldt ook in negatieve zin: als één van de belangrijkste motieven voor grensoverschrijdend gedrag gelden status en erbij willen horen. Daarnaast spelen motieven als verveling en geen uitzicht zien voor de toekomst.
Vroegtijdige interventie bij risicogedrag is van groot belang. Het grootste probleem hierbij is het bereiken van probleemgezinnen.
De JGZ heeft nadrukkelijk verbinding met het jeugdbeleid gezien de aandacht voor de jeugd in situaties met extra gezondheidsrisico’s en tevens kan in samenwerking tussen jeugdbeleid en JGZ een bijdrage geleverd worden aan het leren verminderen van een ongezonde levensstijl en gedrag.
De Jeugdgezondheidszorg van de GGD en de Thuiszorg kan in het jeugdbeleid een belangrijke rol spelen, aangezien de JGZ 90% van alle jeugdigen van 0-19 jaar en hun ouders bereikt. Kinderen en ouders ervaren de contacten met de JGZ als laagdrempelig en niet-stigmatiserend. Dat biedt veel kansen voor een adequate invulling van de vijf functies van de preventieve jeugdzorg. Wel is het zo, dat de functies voorlichting, lichte pedagogische hulp en zorgcoördinatie in het maatwerkdeel van het basispakket zitten. De functies signaleren en toeleiding tot het hulpaanbod zitten in het basispakket. Bij de regionale invulling van het maatwerkdeel zal hier rekening mee gehouden moeten worden.