Als op particulier grondeigendom een ruimtelijke ontwikkeling plaatsvindt, wil de gemeente de kosten die zij ten behoeve van de ontwikkeling (zoals bouwrijp maken en plankosten) maakt, verhalen op de ontwikkelaar (‘kostenverhaal’). Ook de kosten voor de aanleg van bovenwijkse voorzieningen en bovenplanse investeringen zou de gemeente kunnen verhalen op de ontwikkelaar. Doordat het verband tussen deze voorzieningen en een exploitatiegebied niet altijd even duidelijk is, kan dit problemen opleveren. Met een onderbouwing door middel van deze Nota Bovenwijkse Voorzieningen wordt kostenverhaal van bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke investeringen mogelijk gemaakt. Voor 1-7-2008 waren er twee manieren van kostenverhaal mogelijk: het sluiten van een exploitatieovereenkomst via de exploitatieverordening en het overgaan tot het heffen van baatbelasting. Deze waren beiden berust op een privaatrechtelijke overeenkomst.
Vanaf 1-7-2008 is kostenverhaal ook afdwingbaar mogelijk via een exploitatieplan binnen de nieuwe Wet ruimtelijke ordening. Het kostenverhaal via de privaatrechtelijke weg blijft bestaan, maar het verhaalinstrument exploitatieverordening komt te vervallen voor exploitaties die na 1-1-2008 zijn vastgesteld. Het instrument baatbelasting blijft bestaan.