Als een medewerker volgens zijn vastgestelde persoonlijke ontwikkelingsplan of aanvulling daarop een opleiding, studie, cursus, werkbijeenkomst, congres, beurs en dergelijke moet volgen dan wel bezoeken is hoofdstuk 17 van de CAR/LAR van toepassing.
Indien de medewerker als gevolg van bijvoorbeeld een dienstreis, vergadering, bezoek aan andere diensten, verplichte cursus of bij overeengekomen E-werken geen tijd kan registreren met de kaartlezer, wordt die tijd als aanwezig geregistreerd op de individuele werkkaart (IWK).
Bij het eerder of later beginnen als gevolg van een dienstreis, vergadering, cursus of receptie wordt de fictieve aanvangstijd geacht op een zodanig tijdstip te liggen dat over dat dagdeel geen tekort wordt geregistreerd op de individuele werkkaart (IWK).