De verplichting om voldoende besef van verantwoordelijkheid te tonen voor de voorziening in het bestaan, geldt reeds voordat een bijstandsuitkering wordt aangevraagd. Dit betekent dat wanneer iemand in de periode voorafgaand aan de bijstandaanvraag een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid heeft getoond, waardoor hij niet langer beschikt over de middelen om in de kosten van het bestaan te voorzien en als gevolg daarvan een bijstandsuitkering aanvraagt, de gemeente bij de toekenning van de bijstand hiermee rekening kan houden.
Bij de vaststelling van de duur van de verlaging dient beoordeeld te worden hoe lang betrokkene onafhankelijk van bijstand zou zijn gebleven, indien hij wel voldoende besef van verantwoordelijkheid had betoond.
Een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid kan uit allerlei gedragingen blijken, zoals:
een onverantwoorde besteding van vermogen (normering van de maatregel is geregeld in het derde lid);
geen of te late aanvraag doen of door eigen toedoen geen recht hebben op een v oorliggende voorziening, zoals bijvoorbeeld een ww-uitkering;
' het niet nakomen van de verplichting tot instellen alimentatievordering.
Het is niet mogelijk om een limitatieve opsomming te geven van alle gedragingen die leiden tot een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid.
Derde lid
Bij het onverantwoord interen van vermogen is er voor gekozen om het benadelingbedrag, zijnde het bedrag dat belanghebbende onverantwoord ingeteerd heeft waardoor hij eerder een beroep dient te doen op de bijstand, als basis te laten dienen voor de hoogte van de maatregel.
Vierde lid
Dit lid regelt wat als onverantwoord interen van vermogen moet worden gezien.
Vijfde lid
In dit lid is geregeld dat, indien de belanghebbende geen gebruik maakt van een passende en toereikende voorziening, een maatregel wordt opgelegd in de vorm van een afwijzing van de aanvraag, indien voor deze kosten bijzondere bijstand wordt aangevraagd. Gedacht moet hierbij worden aan bijvoorbeeld het geen gebruik maken van huursubsidie of het niet krijgen van een vergoeding van bijzondere kosten omdat de belanghebbende bijvoorbeeld geen aanvullende ziektekostenverzekering heeft afgesloten.