Politieke ambtsdragers hebben een andere positie dan ambtenaren en vallen onder de Gemeentewet en de Kieswet. Hoewel de melding over een mogelijke schending van ambtenaren en politieke ambtsdragers op gelijke wijze wordt behandeld lopen de wegen daarna al snel uiteen. Zo wordt zodra er sprake is van een valide melding het feitenonderzoek over een politiek ambtsdrager altijd door externen uitgevoerd. Toont dit onderzoek een schending aan dan zijn de sanctiemogelijkheden beperkt. Gaat het om een strafrechtelijke overtreding dan wordt, net als bij ambtenaren, politie en/of justitie ingeschakeld. Is er geen sprake van een misdrijf dan behoren - afhankelijk van de aard en ernst van de schending – gesprekken, (publiekelijke) excuses, schorsing of terugtreding/ontslag tot de mogelijkheden. Schorsing van een raadslid kan in eerste instantie door het college worden ingezet, waarna deze maatregel wordt voorgelegd aan de raad. Die besluit of de schorsing al of niet terecht is. Blijft de schorsing van kracht dan kan het betrokken raadslid dit bij de rechter aanvechten. Een wethouder kan bij ernstige schendingen ontslagen worden door de raad , de burgemeester bij koninklijk besluit.
Bronnen
Wet- en regelgeving:
Gemeentewet
Kieswet
Ambtenarenwet
Wetboek van strafrecht
Wet bescherming persoonsgegevens
CAR/UWO
Documenten en nota's:
Gedragscode voor politieke ambtsdragers
Integriteitbeleid Wetterskip Fryslân – Hester Wagenaar/ Ria Blaak
Handreiking melding integriteitsschendingen – Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector (BIOS)
Handreiking onderzoek integriteitsschendingen – BIOS
Juridisch afhandelen van integriteitsschendingen – BIOS
Brochure Registratie integriteitsschendingen openbaar bestuur en politie – VNG, IPO, UvW en politie
Verordening interne klachtenbehandeling
Regeling klokkenluiders
Mondelinge informatie:
Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector (BIOS)
VNG
Diverse collega’s, in- & extern
Voetnoten:
Het gaat hierbij om integriteitsschendingen begaan door overheidsfunctionarissen.
Een politiek ambtsdrager of een ambtenaar. Uitzendkrachten, gedetacheerden en stagiairs vallen ook onder dit protocol. Bij mogelijke schendingen wordt contact opgenomen met de verantwoordelijke organisatie.
Definitie uit de Verordening interne klachtenbehandeling gemeente Heerenveen d.d 01-01-2002.
Meldpunt van de Stichting Meld Misdaad Anoniem. Naast het melden van misdaden kunnen sinds 2007 ook integriteitsschendingen door overheidsfunctionarissen hier worden gemeld. Melden kan anoniem of niet-anoniem. Zie http://www.meldmisdaadanoniem.nl/melden/soort-melding/
Zie ook het registratieformulier in hoofdstuk 4 van dit protocol.
Voor ambtenaren is dit de gemeentesecretaris. Heeft de melding betrekking op het hoogste ambtelijke niveau, dan ligt de verantwoordelijkheid op politiek niveau (burgemeester). Dit is ook het geval bij meldingen over politieke ambtsdragers. Zie verder § 5.1 blz.30.
De beoordelingscriteria staan in bijlage III.
Ook kan advies in gewonnen worden bij het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING).
Bij hoge ambtenaren en politieke ambtsdragers is het bevoegd gezag al op de hoogte.
Zie ook § 5.2 blz. 30.
Zie voor definiëring van het bevoegd gezag § 5.1 blz. 30.
De integriteitsambtenaar i.c. beleidsadviseur P&O, de (beleids)adviseur BJZ en een kwaliteitsadviseur van K&A, bij raadleden en burgemeester wordt de griffier toegevoegd.
Geldt niet voor politieke ambtsdragers.
Alleen particuliere onderzoeksbureaus die op grond van artikel 2, eerste lid, Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus van de minister van Justitie een vergunning hebben verkregen, worden ingehuurd om interne onderzoeken te verrichten.
Een definiëring van ‘het bevoegd gezag’ is te vinden in § 5.1 blz. 30.
Deze hoeft niet noodzakelijkerwijs een advocaat te zijn. Er worden geen vakinhoudelijke kwalificaties gesteld.
Indien de betrokkene via ICT-toepassingen toegang heeft – bijv. vanaf de thuiswerkplek – tot gegevensbestanden e.d. waardoor hij belastende informatie kan laten verdwijnen, dienen ook hiervoor maatregelen worden getroffen.
Soms is het wenselijk deze ordemaatregelen te combineren.
Voor ambtenaren geldt hierbij de CAR/UWO, voor politieke ambtsdragers de Gemeentewet of de Kieswet.
Ambtenarenwet artikel 125ter.
CRvB 24 april 2003, TAR 2003 nr. 143 en CRvB 11 september 2003, TAR 2004 nr. 5. In deze specifieke gevallen ging het overigens om een politieambtenaar en een gerechtssecretaris.
Gemeentewet, artikel 14:1 voor raadsleden, artikel 41a:1 voor wethouders, artikel 65:1 voor burgemeester.
De Centrale Raad van Beroep vindt een reden niet snel zwaarwegend genoeg; er moet dan bijvoorbeeld sprake zijn van serieuze bedreiging.
Bij het College Bescherming Persoonsgegevens (www.cbpweb.nl) is een dossier cameratoezicht verkrijgbaar.
Deze mogelijkheid extra onder de aandacht brengen door expliciet te benoemen is wenselijk.
Daarbij moet wel in de gaten gehouden worden of er sprake is van spam.
Artikel 125a Ambtenarenwet.
Gemeentewet artikel 14:1 voor raadsleden, artikel 41a:1 voor wethouders, artikel 65:1 voor burgemeester.
Meer tips en suggesties voor interne en externe communicatie bij integriteitsschendingen staan in de handreiking ‘Schandaalmanagement’. Deze is te vinden op de website van BIOS: www.integriteitoverheid.nl
Zie § 4.4 blz. 29 stroomschema administratieve organisatie.
De betrokkene kan zijn eventuele bedenkingen bijvoorbeeld naar voren brengen tijdens de verantwoordings-c.q. de zienswijzeprocedure (art. 4:8 Awb).
Voorbeelden hiervan zijn het Wetboek van Strafrecht en de CAR/UWO, maar ook onze gedragscode en de afspraken over internet- en e-mailgebruik.
Tijdschrift voor Ambtenarenrecht (TAR) 2003, 127; TAR 2003, 201; TAR 2004, 35; TAR 2005, 29; TAR 2001, 13.
TAR 1999, 69; TAR 2000, 98; TAR 2000, 131; TAR 2001, 13; TAR 2005, 17; TAR 2005, 32; TAR 2006, 114; TAR 2006, 132; TAR 2006, 166; TAR 2006, 171; TAR 2007, 7; TAR 2007, 10.
TAR 2000, 98.
Aanwijzing verstrekking van strafvorderlijke gegevens voor buiten de rechtspleging gelegen doeleinden (Stcrt. 2004, 223), TAR 1997, 232; TAR 2003, 108.
TAR 2005, 145.
TAR 1992, 193.
Dit beginsel houdt in dat de ambtenaar niet tweemaal vanuit één en hetzelfde rechtsgebied kan worden gestraft voor hetzelfde verzuim.
TAR 1992, 193; TAR 2003, 74; TAR 2003, 143; TAR 2006, 84.
Zie bijvoorbeeld TAR 2005, 145. Deze bewijsregel wijkt af van de bewijsregels in het strafrecht (TAR 1990,51).
TAR 1992, 67; TAR 1995, 3.
TAR 1992, 224; TAR 1996, 92; TAR 1997, 222; TAR 1999, 69; TAR 2006, 34; TAR 2006, 41; TAR 2006, 106.
TAR 1997, 195.
TAR 1992, 2; TAR 2003, 65; TAR 2003, 108; TAR 1994, 131; TAR 1997, 232; TAR 2005, 41.
TAR 2003, 21; TAR 2004, 73.
M.a.w. het bevoegd gezag heeft een discretionaire bevoegdheid.
TAR 1994, 29.
CAR/UWO artikel 8:13 (strafontslag) en hoofdstuk 16 (disciplinaire straffen).
Evenredigheids- of proportionaliteitsbeginsel, artikel 3:4 Awb; TAR 1995, 7; TAR 1998, 28.
TAR 1993, 37.
TAR 2003, 59.
TAR 1995, 21, TAR 2006, 132.
TAR 1990, 52.
TAR 1995, 1.
TAR 1995, 154; TAR 2001, 31.
TAR 1992, 3; TAR 1996, 25.
TAR 1992, 2; TAR 1992, 36; TAR 1992, 69; TAR 1994, 28; TAR 1994, 122; TAR 1995, 150; TAR 2002, 63; TAR 2002, 92; TAR 2003, 143; TAR 2006, 84; TAR 2006, 153.
TAR 2005, 60; TAR 2006, 88; TAR 2006, 132; TAR 2006, 137; TAR 2007, 10; TAR 2007, 47.
TAR 1998, 43; TAR 2006, 136.
TAR 1990, 153; TAR 2001, 64; TAR 2003, 21.
TAR 2004, 71.
TAR 1993, 76; TAR 1993, 108; TAR 1995, 6; TAR 2000, 148; TAR 2001, 13; TAR 2003, 133.
TAR 2004, 73; TAR 2006, 117.
Artikel 3:46 Awb.
Artikelen 3:45 en 3:47 Awb.
Het seniorenconvent is het bevoegd gezag i.r.t. de melding. Bij verdergaand onderzoek is dat de CdK.
Artikel X 8 van de Kieswet.
Artikel 49 van de Gemeentewet.
Schorsing en ontslag zijn bij koninklijk besluit. Zie artikel 61b en 62 van de Gemeentewet.
Zie gemeentewet artikel 15 (raadsleden), artikel 41c (wethouders) en artikel 69 (burgemeester). Overigens gelden deze regels ook voor de griffier en de gemeentesecretaris (artikel 101). Voor een aantal regels is ontheffing mogelijk.
Zie voor meer informatie www.meldmisdaadanoniem.nl
Hoofdstuk 4:
Artikel 5.3
Positie politieke ambtsdragers
Onderdeel van Protocol integriteitsschendingen