De 10 Rivierenlandse gemeenten werken nauw samen in de voorbereiding van het nieuwe stelsel. In de Contourennota de samenredzame samenleving en het Beleidskader sturing, bekostiging en inkoop formuleerden zij een gedeelde visie en gaven gezamenlijke ambities vorm, waaruit sturing gegeven wordt aan de jeugdzorg en Wmo-begeleiding.
De 10 Rivierenlandse gemeenten werken regionaal samen om de volgende redenen:
Het is een wettelijke verplichting. In de Jeugdwet en de concept-Wmo staat dat gemeenten op regionaal niveau moeten samenwerken. De mate waarin samengewerkt wordt, staat vrij. Deze samenwerking geldt in ieder geval voor:
een aantal jeugdzorgtaken, zoals de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen, jeugdreclassering en specialistische jeugdhulp; en voor
individuele zorgarrangementen die worden overgeheveld vanuit de AWBZ.
Het huidige aanbod is sterk regionaal georganiseerd;
Het is vanuit de inhoud nodig om regionaal te organiseren:
sommige behandelspecialismen zijn schaars (specialisten, Jeugdzorg Plus)
continue bereikbaarheid en beschikbaarheid zijn soms nodig (Kindertelefoon, pleegzorg)
Het biedt kansen om slim te ondernemen en het rendement per zorgeuro te vergroten:
bundelen van activiteiten;
voorkomen van overlap;
minder kosten voor het systeem door uniformeren procedures
Het geeft kansen voor kostenvoordelen:
sterkere inkooppositie;
gezamenlijk in stand houden van specialismen aan de vraagkant (bv contractering);
voor sommige doelgroepen met kleine aantallen en frequentie per gemeente;
mogelijkheid van risico- en kostenverevening bij dure behandelingen.
Met het Beleidskader sturing, bekostiging en inkoop besloten de regiogemeenten met dezelfde inkoop- en bekostigingsmodellen te werken. Ook besloten de gemeenten daarin welke producten Jeugdzorg en Wmo zij regionaal wensen in te kopen. Daar waar regionale inkoop geldt, maken de 10 gemeenten uniforme afspraken met zorgaanbieders over kwaliteit en prijs. Volume-afspraken kunnen afwijken per gemeente. Het inkoopproces doorlopen de gemeenten regionaal. Contracteren gebeurt per gemeente. Gemeenten blijven zelf verantwoordelijk voor de keuze wanneer zij het aanbod inzetten en voor de afrekening.
Deze nota gaat in op het verdeelvraagstuk tussen gemeenten, de zogenaamde risicoverevening en de verdeling van beschikbare hulp.
Opdracht
Met het Beleidskader sturing, bekostiging en inkoop geeft de gemeenteraad het college de volgende opdracht:
samen met de andere Rivierenlandse gemeenten onderzoek te doen gericht op: het komen tot een solidariteitsmodel waarbij de risico’s voor de individuele gemeenten afnemen, maar waarbij wel voldoende prikkels zijn ingebouwd voor individuele gemeenten om afwenteling op andere gemeenten te voorkomen.
een voorstel hiertoe in juni 2014 voor te leggen aan de gemeenteraad.
Met deze nota deelt het college de modellen van risicodeling met de gemeenteraad en verzoekt de raad een principe uitspraak te doen. Deze principe-uitspraak geldt als kader voor de verdere uitwerking.
Definitie solidariteit
Verdelen financiële risico’s
Een individuele gemeente kan grote financiële risico's lopen op onverwachte dure hulpverlening. Risico’s kunnen ontstaan doordat sprake is van een fluctuerende vraag naar ondersteuning, waardoor kosten in een jaar veel hoger kunnen uitvallen dan gebudgetteerd. Dit betreffen voornamelijk de typen ondersteuning met een hoge prijs en relatief laag volume. Vooral voor kleinere gemeenten is de fluctuatie van volume in deze gevallen een reëel financieel risico. Gemeenten kunnen ervoor kiezen deze risico’s te delen.
voordelen van risico delen:
Door een aantal risico's samen te dragen met de regiogemeenten neemt het risico voor iedere individuele gemeente af;
Mogelijkheid om samen financiële tegenvallers op te vangen, die ontstaan door schommelingen in het gebruik van (exclusieve en dus dure) zorg.
Mogelijkheid om te voorkomen dat gedurende een jaar de begroting wordt overschreden;
Regelt voor de cliënt dat de benodigde zorg altijd ingezet kan worden, ongeacht de financiële positie van de gemeente.
Verdelen beschikbare hulp
Naast het samen dragen van financiële risico’s, kunnen gemeenten ook afspraken maken over solidariteit in het gebruik van beschikbare hulp. Dit kan bijvoorbeeld meerwaarde hebben in het geval van zorg met verblijf in een tehuis of instelling. Gemeenten kunnen ervoor kiezen ingekochte plekken, beschikbaar te stellen aan andere regiogemeenten. De vraag is wat we doen in de situatie dat de ene regiogemeente onverwacht een plek tekort komt, terwijl de andere regiogemeente deze nog beschikbaar heeft. Komt de betreffende cliënt dan op de wachtlijst, terwijl er regionaal plek is? Solidariteit houdt in dit geval in, dat ingekochte plekken door de individuele gemeenten beschikbaar worden gesteld aan inwoners van andere gemeenten.
Voordelen van het delen van beschikbare hulp:
Snelle hulp en vermindering van wachtlijsten;
Efficiënt gebruik van beschikbare hulp en daarmee meer rendement per zorgeuro.
Afwentelen van kosten voorkomen
Het delen van financiële risico’s en beschikbare hulp kent een keerzijde: het afwentelen van kosten op een andere gemeente. De individuele gemeenten hebben met de transities de opgaaf om lokaal te investeren in: het nieuwe stelsel, een andere manier van werken en de instandhouding van basisvoorzieningen, om zo de doorstroom naar tweedelijns zorg te verminderen. Als er in de gemeenten op lokaal niveau andere keuzes worden gemaakt of er niet goed wordt gestuurd, kan dat een groter beroep op de tweedelijns zorg tot gevolg hebben. In een situatie van risico delen van tweedelijns zorg, kunnen andere gemeenten daardoor voor hogere kosten komen te staan. Ook bij het delen van beschikbare hulp, kan afwenteling plaatsvinden. Gemeenten kunnen een prikkel ervaren om voorzichtig in te kopen, omdat er een gezamenlijk vangnet is. Bij de keuzes rond solidariteit moet rekening worden gehouden met de mate waarin ruimte is voor afwenteling.
Gelet op het bovenstaande zijn bij de vormgeving van solidariteit drie componenten van belang:
Financiële solidariteit: kostenbeheersing, spreiding financiële risico's van individuele gemeenten;
Afspraken over het samen efficiënt gebruiken van de beschikbare hulp;
Afspraken/prikkels voor iedere individuele gemeenten om afwenteling op dure zorg te voorkomen.
Artikel 1
Context
Onderdeel van Nota Solidariteit transities Wmo en Jeugd: risicodeling tussen gemeenten in de regio Rivierenland