Voor het toezicht op en de handhaving van de naleving van de regelgeving voor horeca-inrichtingen zijn verschillende instanties verantwoordelijk. Deze verantwoordelijkheid ligt bij de brandweer, de politie, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), de Omgevingsdienst de Vallei (OddV) en de gemeente. De gemeente acht de ondernemers primair verantwoordelijk voor hun zaak, klanten, omwonenden en omgeving. Wangedrag voor de deur door klanten of overmatig alcoholgebruik in de horecazaak worden tegengegaan door de ondernemer.
De gemeente heeft met betrekking tot de horeca een verantwoordelijkheid waar het gaat om toezicht en/of naleving van het Bouwbesluit 2012, de Drank- en Horecawet 28 Het toezicht en de naleving van de Drank- en Horecawet is regionaal georganiseerd in Frisvalley verband. Op 1 januari 2016 is FrisValley 3.0 van start gegaan; een voortzetting van de Regio FoodValley-gemeenten die de tot stand is gekomen en jongeren wijst op de gevaren van te vroeg, te vaak en te veel alcoholgebruik. Binnen FrisValley is besloten om het toezicht van de Dranken Horecawet regionaal te regelen. De daarvoor aangewezen BOA's hebben een Drank- en Horecadiploma gehaald en zijn vanaf dat moment belast met het reguliere toezicht op de naleving van de Drank- en horecawet. , de Wet op de kansspelen, de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV), nadere regels en de beleidsregels. Daarnaast houden de Bijzondere Opsporingsambtenaren van de gemeente zich bezig met het toezicht. Effectief toezicht heeft een preventieve en een repressieve functie en heeft tot doel om zowel feitelijke vormen van onveiligheid als gevoelens van onveiligheid te verminderen.
In de gemeente Barneveld geldt nalevingsbeleid ten aanzien van de handhaving. Per september 2016 zal het geactualiseerde nalevingsbeleid integraal onderdeel uit gaan maken van de nota gezondheidsbeleid van de gemeente Barneveld. 29 Het nalevingsbeleid zal met ingang van september 2016 onderdeel gaan uitmaken van de nota gezondheidsbeleid vanwege de verplichting uit artikel 43a van de Drank- en Horecawet. Hierin is opgenomen dat het preventie- en handhavingsplan (na de eerste maal) elke vier jaar gelijktijdig met de vaststelling van de lokale nota gezondheidsbeleid wordt vastgesteld. In het nalevingsbeleid zijn beleidsregels opgesteld met betrekking tot de wijze waarop door de gemeente handhaving plaatsvindt. Handhaving heeft tot doel bij een geconstateerde overtreding door een horecabedrijf een passende maatregel op te leggen die qua zwaarte zo goed mogelijk aansluit bij de ernst van de overtreding. Daarnaast is het een doel om de horecaondernemer duidelijkheid te verschaffen over de te volgen maatregel. Uitgangspunten bij dit beleid zijn en blijven het terugdringen en voorkomen van aantasting van de openbare orde en veiligheid en het woon- en leefklimaat.
De burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid in de gemeente. Hij beschikt over een scala aan bestuurlijke middelen om de openbare orde en veiligheid te beschermen. Bij elke type overtreding staat in het nalevingsbeleid beschreven welke sanctioneringstappen in acht worden genomen in het kader van handhaving. Dit vindt plaats volgens een zogeheten stappenplan. Dat betekent dat wanneer ondanks een eerdere sanctie wederom dezelfde overtreding wordt begaan, een volgende zwaardere stap volgt. Elk stappenplan kent tot slot een verjaringstermijn voor wat betreft de sanctioneringsstappen.