De decentralisaties versterken de rol van gemeenten om burgers te ondersteunen en meer te laten participeren in de maatschappij. Verreweg de meeste burgers kunnen zichzelf redden en hoeven hiervoor geen beroep op de overheid te doen. Maar er blijven situaties waarin de overheid nodig is, door bijvoorbeeld ondersteuning te bieden bij problemen. Gemeenten hebben binnen het sociale domein de opdracht om maatwerk te leveren en op individueel niveau te bezien hoe mensen kunnen blijven meedoen in de samenleving.
Slechts bij een klein deel van de burgers is sprake van meervoudige complexe problematiek. Het gaat hier om zogeheten multiprobleemhuishoudens, die gebruik maken van zwaardere vormen van ondersteuning uit verschillende domeinen, bijvoorbeeld op het gebied van financiën, gezondheid, onderwijs en huisvesting. Hulpverlening gaat meestal in samenwerking met die huishoudens. In een beperkt aantal gevallen is bij deze categorie sprake van gedwongen hulpverlening.
Voor het overgrote deel van de situaties waarin burgers een beroep doen op de gemeente voor ondersteuning, geldt dat de dienstverlening zich afspeelt binnen één domein, Jeugd, Wmo of Werk & Inkomen. Het gaat om niet complexe problematiek. Voorbeelden zijn het ondersteunen bij het opvoeden van kinderen en hulp in de huishouding. De wijze van gegevensverwerking binnen een domein is neergelegd in de algemene regelgeving over het verwerken van persoonsgegevens, voornamelijk de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp), en aanvullende eisen in de relevante sectorwetgeving (Jeugdwet, WMO en Participatiewet). Dit laatste geldt óók voor een groot deel van de huishoudens met problemen op meerdere terreinen, omdat de sectorwetgeving aangeeft onder welke omstandigheden voor het ene domein verzamelde gegevens verder kunnen worden verwerkt voor een hulpvraag of voorziening in een ander domein.
Uitgangspunt van de decentralisatiewetten is de betrokkenheid van de burger en zijn omgeving bij het tot stand komen van ondersteuning in het sociaal domein. Dit betekent dat ook de ondersteuning en de daarvoor noodzakelijke gegevensverwerking en gegevensuitwisseling in samenspraak met de betrokkene(n) zal plaatsvinden. Echter ook dan heeft de gemeente de plicht om terughoudend om te gaan met de vraag naar en registratie van persoonsgegevens. Zij is dan gehouden aan de in de Wbp vastgelegde criteria van rechtmatigheid, doelbinding, noodzaak, subsidiariteit en proportionaliteit 4 Rechtmatigheid: Dit houdt in dat gegevens op een behoorlijke, zorgvuldige en legale manier verwerkt worden. Doelbinding: Bij het verzamelen van persoonsgegevens moet het duidelijk zijn met wat voor doel dat gebeurt. Er mogen niet meer gegevens verwerkt worden dan strikt noodzakelijk is. Noodzaak: welke gegevens zijn noodzakelijk gegeven het gestelde doel. Subsidiariteit: is het delen of opvragen van informatie de minst ingrijpende maatregel? Proportionaliteit: staat het delen of opvragen van de informatie en doel met elkaar in verhouding? Kan het ook met minder informatie? . Het privacyprotocol Gemeente Borne Sociaal Domein geeft invulling aan deze criteria.
Slechts in een zeer beperkt aantal gevallen zal de gemeente gegevens uitwisselen buiten de betrokkenheid en zonder samenspraak met de burger. In dergelijke situaties is er sprake van een noodzaak tot handelen omdat de veiligheid en /of gezondheid van betrokkenen of omgeving in het geding is.
Hoofdstuk 1)
Artikel 1.2