4.3.1 Algemeen
Toezicht moet goed, eenduidig uitgevoerd worden en heeft drie uitgangspunten, namelijk onafhankelijkheid, transparantie en professionaliteit. Deze drie uitgangspunten vormen dan ook het raamwerk van deze toezichtstrategie en zullen achtereenvolgens worden toegelicht, waarmee invulling wordt gegeven aan de door het betreffende ministerie gestelde kwaliteitscriteria.
4.3.2 Toezichthouders
In de eerste plaats moet de toezichthouder onafhankelijk opereren om belangenconflicten te voorkomen. Derhalve is er een scheiding aangebracht in de uitvoering van de vergunningverlening en de handhaving op personeelsniveau. Onafhankelijk wordt daarnaast bewerkstelligd door het voorkomen dat er een te nauwe band ontstaat tussen de handhaver en betrokkene die periodiek wordt gecontroleerd. Daar waar, gelet op de personele bezetting, mogelijk wordt een roulatiesysteem (wisselen van toezichthouders) gehanteerd.
4.3.3 Planning controlebezoeken/meetbare doelstellingen
Met het uitvoeren van periodieke controles wordt inzicht verkregen in de mate waarin de vergunninghouder/exploitant enz. op vrijwillige basis wet- en regelgeving naleeft. Blijkt dat tijdens het controlebezoek er overtredingen van deze wetgeving wordt geconstateerd dan volgt, na een aanschrijving tot het opheffen van de overtreding, een hercontrole.
Het doel van toezicht is te streven naar een optimaal naleefgedrag. Helaas is dat streven niet realistisch. Om die reden zijn in het handhavinguitvoeringsprogramma doelstellingen geformuleerd die dichter aansluiten bij de realiteit en ook haalbaar zijn. De keuze voor de meetbare doelstellingen is afgeleid van de opzet van de probleemanalyse met ondermeer het onderliggende thema risico waarbij aandacht voor veiligheid, leefbaarheid en rechtsgelijkheid.
4.3.4 Vormen van toezicht
Het houden van toezicht kan op verschillende manieren en op basis van diverse methoden plaatsvinden. De verschillende wijzen van toezicht wordt gehanteerd om op deze manier zo effectief en doelmatig mogelijk te werken. De volgende vormen van toezicht worden gehanteerd:
Aangekondigde en onaangekondigde controles
Als gemeenten willen we transparant zijn in onze handhaving. Juist doordat men weet, dat we handhaven wordt een beter naleefgedrag bereikt.
Hier past ook bij, dat onze toezichthouders daar waar mogelijk hun controles tevoren aankondigen. Het beste kan dat worden toegepast bij het toezicht op milieuwetgeving en brandveiligheid, omdat deze controles periodiek (volgens een bepaalde frequentie) plaatsvinden en dus gemakkelijk kunnen worden ingepland.
Het voordeel van aangekondigde controles is, dat het bedrijf daarmee rekening kan houden en zich daarop kan voorbereiden (door zaken op te zoeken etc). Dat bespaart tevens tijd voor de toezichthouder.
Tijdens het toezicht in de realisatiefase (veelal het bouwtoezicht) is tevoren plannen veelal niet mogelijk, omdat een bepaalde bouwfase niet lang tevoren bekend is. Daarom zal het toezicht in deze fase onaangekondigd plaatsvinden. Door er voor te zorgen, dat er regelmatig toezicht plaatsvindt, is dat toezicht voor de bouwer geen verrassing.
Opleveringscontroles
Deze opleveringscontrole is dus een eerste (periodieke) controle, waarbij dus wordt nagegaan of de voorschriften worden nageleefd en is tevens het moment van dossieroverdracht van de vergunningverlener naar de toezichthouder.
Periodieke controles
In het uitvoeringsprogramma is voor de inrichtingen/objecten in de gebruiksfase een overzicht opgenomen, die in dat jaar zullen worden gecontroleerd. Omdat die inrichtingen en objecten via een bepaalde frequentie worden gecontroleerd gelden daarvoor de periodieke controles. Daarmee hebben we inzicht in de controles per soort inrichting/object gedurende een grote reeks van jaren.
Controles bij klachten
Voor de zgn. milieuklachten heeft de RUD een 24-uurs piketdienst gedurende 7 dagen in de week. Via de milieuklachtenlijn (tel. 0118-412323) kunnen milieuklachten worden gemeld en neemt de toezichthouder van de RUD contact op met de klager. Op basis daarvan wordt beoordeeld welke aktie nodig is om de klacht te verhelpen.
Naast de milieuklachtenlijn ontvangen we als gemeenten diverse klachten op gebied van met name bouwen en openbare ruimte. De klachtenbehandeling wordt volgens een vaste procedure afgehandeld. Wanneer direct gevaar of ernstige overlast wordt verondersteld wordt onmiddellijk opgetreden en als geen sprake is van acuut gevaar of ernstige hinder wordt de klacht binnen een vastgestelde termijn onderzocht.
Projectmatige controles
Projectmatig toezicht is een wijze van organiseren van handhavingscontroles. Projecten hebben betrekking op een bepaalde categorie van inrichtingen, objecten, die een (belangrijke) gemeenschappelijke factor hebben. Het projectmatig uitvoeren van toezicht is efficiënter doordat de regelgeving éénmalig wordt bestudeerd en toegepast. Daarnaast is het eerlijk dat een bepaalde branche in één keer wordt gecontroleerd. Ook geeft het voordeel dat de branche er met elkaar over spreekt en dat leidt veelal tot een beter naleefgedrag.
Themacontroles
Bij een themacontrole is het toezicht specifiek op één of meerdere onderdelen gericht. Die onderdelen zijn gebaseerd op het naleefgedrag en de (bestuurlijke) prioriteiten.
Door juist op die onderdelen in te zetten bereiken we de slechte nalever en controleren we op die zaken, die we het meest belangrijk vinden.
Zelfcontroles
Zelfcontroles houdt in, dat we bedrijven in de gelegenheid stellen om aan de hand van een vragenlijst (een checklist) aan te geven dat men voldoet aan de voorschriften.
Wanneer in de vragenlijst wordt aangegeven dat men aan alle voorschriften voldoet, volgt een (al dan niet geselecteerde) steekproef door de toezichthouder.
Administratieve controles
Hiermee bedoelen we, dat men (de bedrijven) via administratieve gegevens kan aantonen aan eisen te hebben voldaan (bijv. overleggen van certificeringen, keuringsbewijzen).
Ook kan bij een administratieve controle worden nagaan wat de werkwijze van een bedrijf is, wat de procedures zijn, hoe de administratie eruit ziet. Daaruit kan ook blijken of men de voorschriften in acht heeft genomen.
4.3.4.1 Het controlebezoek
Het uitvoeren van een controlebezoek bestaat uit verschillende fasen, namelijk het voorbereiden en uitvoeren van het controlebezoek en het rapporteren naar aanleiding van het bezoek. Per fase wordt ingegaan op de werkwijze die wordt gehanteerd.
De voorbereiding
De voorbereiding van een controlebezoek begint normaliter met het maken van een afspraak met de vergunninghouder/exploitant ed.. Van deze regel wordt afgeweken in die gevallen wanneer de overtreding pas kan worden vastgesteld zonder dat de vergunninghouder/exploitant ed. van het bezoek op de hoogte is gesteld. Kort voor de uitvoering van het controlebezoek voert de toezichthouder een dossieronderzoek uit. Dit houdt in dat de toezichthouder de verleende vergunningen, correspondentie, vroegere controlerapporten, onderzoeken (bodem, geluid, enz.), en dergelijke bestudeert. Na het bestuderen van de dossiers wordt het controlebezoek uitgevoerd.
De uitvoering
De toezichthouders zijn in overeenstemming met art. 5:11 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) als toezichthouder aangewezen en beschikken o.a. over een benodigd legitimatiebewijs. Het controlebezoek wordt primair in bijzijn van de vergunninghouder/exploitant ed. uitgevoerd. De toezichthouder neemt hierbij o.a. de veiligheidsaspecten in acht en maakt zo nodig gebruik van de bevoegdheden die hem in hoofdstuk 5 van de Awb zijn toegekend zoals het betreden van plaatsen, het nemen van monsters, etc. De uitvoering van een controlebezoek bestaat uit een aantal onderdelen, waaronder een controle op de werkvloer, controle van de administratieve bescheiden. Na het uitvoeren van de controle worden de bevindingen besproken met de vergunninghouder/exploitant en wordt er eventueel advies en voorlichting gegeven en afspraken over herstel van de overtreding gemaakt. De bevindingen/afspraken worden vastgelegd in een controlerapport, waarna gemaakte afspraken c.q. resultaten van het controlebezoek schriftelijk worden bevestigd. Deze eerste aanschrijving wordt verzorgd door de toezichthouder.
4.3.4.2 Integrale controle/momentopname
Hierbij realiseren wij ons dat controlebezoeken een momentopname zijn en dat deze het bedrijf of de activiteit niet vrijwaart van hun verantwoordelijkheid om de regels na te leven.
Tijdens toezicht proberen wij zo veel als mogelijk in een keer te controleren om de toezichtlast te doen verminderen. Dit noemen we integraal controleren. We beoordelen vooraf welke afstemming nodig is en of we de controles op een moment en gelijktijdig kunnen uitvoeren met een zo klein mogelijk team. Bijvoorbeeld een bouw- en brandveiligheidscontrole in een. Ook stemmen we dit, waar mogelijk, af met andere overheden/instanties zoals het Waterschap, RUD en VRZ.
De controle kan door verschillende toezichthouders tegelijk worden uitgevoerd, of een toezichthouder controleert verschillende onderdelen zoals bouw-, milieu en brandveiligheidsregels tegelijk. Een toezichthouder controleert alleen op andere onderdelen dan waar hij voor opgeleid is als deze punten eenvoudig te controleren zijn. Onze toezichthouders letten tijdens (het rijden van en naar) controles ook goed op voor andere vakgebieden en overheden. Wij noemen dit een oog- en oorfunctie. Ook alle buitendienstmedewerkers zijn de oren en ogen van de gemeente.
Hoofdstuk 4
Artikel 4.3
Toezichtstrategie
Onderdeel van Integraal Handhavingsbeleid Zeeuws-Vlaanderen