Om de handhavingstaak naar behoren te kunnen uitvoeren, is het van belang dat deze taak stevig in de organisatie wordt verankerd. Handhaving is geen afgeleide taak die er even bij wordt gedaan, maar moet worden gezien als een zelfstandige taak met een eigen plaats in de gemeentelijke organisatie.
Voor een stevige verankering van de handhaving in een gemeentelijke organisatie zijn de volgende zaken van belang. Ten eerste dienen medewerkers, bestuurders en de burgers het belang van handhaving in te zien. Ten tweede dienen er eenduidige beleidsregels te worden opgesteld over het waarom en hoe van handhaving. Ten derde dient het handhavingbeleid consequent te worden uitgevoerd. Tenslotte is het van belang dat de handhaving integraal plaatsvindt. Opmerkt dient te worden dat voornoemde zaken sterk met elkaar verweven zijn met als gevolg dat ieder onderdeel van invloed is op de andere onderdelen. Van succesvolle handhaving zal slechts sprake zijn, indien aan al deze voorwaarden wordt voldaan. Dit hoofdstuk zal gaan over de integraliteit van de handhaving. Over de wijze waarop kan worden bereikt dat het belang van handhaving door de verschillende betrokken partijen kan worden ingezien en het hebben van goede beleidsregels, wordt verwezen naar de betreffende hoofdstukken elders in deze nota.
Integraal handhaven betekent niet per definitie het samenvoegen van alle handhavingtaken in één handhavingafdeling. Dit is slechts één en tevens het meest radicale middel tot integraal werken. Tussen deze vorm en het geheel ontbreken van integraliteit (de andere uiterste vorm), bestaan vele tussenvormen.
Waar integrale handhaving in ieder geval om draait is samenwerking. Het gaat dan om samenwerking binnen de eigen organisatie tussen de verschillende betrokken afdelingen en de medewerkers. Daarnaast betreft het ook samenwerking "naar buiten toe", met vertrouwde en nieuwe handhavingpartners, zowel op het bestuursrechtelijke als het strafrechtelijke vlak.
Een duidelijk uitgewerkt integraal handhavingbeleid voor de verschillende handhavende organisatieonderdelen en externe handhavingpartners zal winst voor de organisatie opleveren in de zin van effectievere en efficiëntere handhaving en op termijn minder handhavingzaken doordat burgers minder geneigd zullen zijn de regels te overtreden (ze weten immers dat er wordt gehandhaafd, indien ze de regels overtreden). Tevens zal een dergelijk beleid - mits consequent uitgevoerd - kunnen rekenen op begrip bij de burger daar er ten eerste wordt gehandhaafd en ten tweede dat het subjectieve element in de handhaving hierdoor zal worden teruggedrongen. Immers, handhavingzaken zullen in beginsel niet meer op ad hoc worden opgepakt, maar op basis van objectieve beleidsregels.
Voor wat betreft de objectgerichte handhaving geldt dat op grond van diverse (landelijke) ontwikkelingen geconcludeerd moet worden dat het noodzakelijk is om de komende jaren te werken aan de clustering van deze taken in één handhavingsunit. Bij deze landelijke ontwikkelingen wordt met gedoeld op de invoering van de Wabo/omgevingsvergunning en de reeds in de inleiding genoemde wens van de ministers tot invoering van robuuste omgevingsdiensten, maar ook de door het kabinet gewenste administratieve lastenverlichting, met de daaraan gekoppelde terugdringing van het aantal inspectiediensten kan als voorbeeld genoemd worden. Integrale vergunningverlening betekent ook integrale handhaving: de burger die één integrale omgevingsvergunning ontvangt voor de activiteiten die hij wil ondernemen, kan vervolgens niet geconfronteerd met verschillende inspecteurs die ieder een deel van deze vergunning (en dan ook nog op een ander moment) controleren. De invoering van een eigen gemeentelijke robuuste handhavingsunit is in onze optiek bovendien noodzakelijk om te voorkomen dat in de toekomst verplichte winkelnering van rijkswege afgedwongen wordt.
Uitgangspunt is dan ook dat alle objectgerichte handhaving uitgevoerd gaat worden binnen het in april 2006 gevormde cluster juridische zaken en handhaving van de afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling. Voor zover er in de huidige situatie nog objectgerichte handhavingstaken elders in de organisatie liggen, zullen deze de komende jaren moeten worden overgedragen. Daartoe zal onder aansturing van het hoofd van de afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling een plan van aanpak gemaakt moeten worden. Het cluster juridische zaken en handhaving functioneert daarbij als opdrachtnemer voor handhavingstaken die oorspronkelijk elders in de organisatie berustten. De vorming van een integrale handhavingsunit betekent overigens ook dat de gemeentelijke Boa’s hier gesitueerd zullen worden.
Ten aanzien van de subjectgerichte handhaving geldt dat de noodzaak tot organisatorische verandering op dit moment niet aanwezig is. Dit betekent dat de wijze waarop deze momenteel georganiseerd is, vooralsnog gehandhaafd kan blijven.
Artikel 9.
Integrale handhaving en de organisatie
Onderdeel van Beleidsnota integrale handhaving gemeente Oldebroek 2009