Bijlagen

Bijlage 1 Toelichting verordening

[Scroll helemaal naar beneden voor de toelichtende figuren 1 tot en met 19 van Bijlage 1.]

Bijlage 5 Activiteiten samenhangende met slopen en bedreigingen

Activiteit samenhangende met sloopproject
SloopmethodeBedreiging
Beulen (slopen met behulp van slingeren, zwaaien, vallen van bal)– onvoldoende afstand tot gebouwen
– stof bij instorten
– overmatige trillingen
– ongecontroleerd instorten
– ongecontroleerd instorten
Omduwen/omtrekken (uitoefenen kracht haaks op lengterichting met als gevolg breuk)– stof bij instorten
– wegspatten dommekracht (hefboom)
– ongecontroleerd instorten
Expanderen (sloopmethode die gebruik maakt van bepaalde stoffen die een aanzienlijke volumevergroting vertonen; o.a. explosieven.)– rondvliegend puin
– opslag e.d.
– trillingen
– verzakkingen
Afhijsen (knijpen)– vallend materiaal/onvoldoende afstand
– omvallen kraan/maximum hijslast
– afbreken hijslast
Trekken (uitoefen kracht in de lengterichting)– kantelen trekapparatuur
– stapelen palen
Overige methoden:Slopen in het algemeen met de hand vanaf stellingen, al dan niet met behulp van werktuigen. Hierbij kan indien het bouwhek niet vergenoeg staat puin, gereedschap e.d. Buiten het sloopterrein vallen.
Materieel (bouwkranen, mobiele puinbrekers)- aan- en afvoer
  • - op- en afbouw
  • - afbreken hijslast of delen daarvan
  • - omvallen kraan
  • - overschrijden max. wegbelasting

Sloopobject | - omvallen bouwdelen

  • - wegspattend/vallend puin en gereedschap
  • - verontreinigd sloopmateriaal
Activiteit samenhangende met sloopprojectBedreiging
Sloopterrein- afkalven, instorten bouwputten
  • - opslag van materialen en materieel
  • - onvoldoende afgrenzing

Bouwputten en -sleuven | - instorten/afkalven bouwputten en sleuven

  • - onjuiste bemaling

Bodemverontreiniging en afvoer van sloopmaterialen | Veiligheidsaspecten reeds gedekt: p-bladen arbeidsinspectie en APV's

Bijlage 6 Checklist van bedreigde objecten, functies en maatregelen ten behoeve van de opsteller van het sloopveiligheidsplan

Bedreigde functies en objectenMogelijke maatregelen (bron-, pad- en object- gericht)Aanbevelingen
BelendingenBouwkundige staat– constructief scheidenOverleg met eigenaar/beheerder
  • - | - | – trillingsarm slopen belending (in extremo: met de hand) | -
  • - | - | – stutten/stempelen bouwputten- en sleuven | -
  • - | - | – gecontroleerd bemalen | -
  • - | - | – voorzieningen i.v.m. gemeenschappelijke bouwmuren en funderingen | -
  • - | Gebruikers | – trillingsarm slopen | Voorlichten gebruikers
  • - | - | – stofarm slopen | -
  • - | - | – slopen op bepaalde dagen/tijden | -
  • - | - | – in extreme situaties (calamiteiten): ontruimen | -
  • - | - | – rekening houden met verontreinigd sloopmateriaal, zoals asbest | -
  • - | Gebruiksfuncties | – vrijhouden / toegankelijk houden van belendende gebouwen | Overleg met gebruikers, eventueel koppelen aan verkeerscirculatieplan
  • - | - | – aangepaste werktijden | -

Gedeeltelijk te slopen objecten | Bouwkundige staat resterende constructie | – toetsen aan Bouwbesluit en Bouwverordening voor wat betreft veiligheid Zie ook bouwkundige staat belendingen | Getoetst dient te worden aan de regelgeving met betrekking tot veiligheid, gezondheid en bruikbaarheid voor bestaande situaties. Voor mogelijke maatregelen en aanbevelingen zie ’belendingen’

  • - | Gebruikers resterende constructie | – toetsen aan Bouw besluit en Bouwverordening wat betreft veiligheid en gezondheid Zie ook gebruikers belendingen. | -
  • - | Gebruiksfuncties resterende constructie (school, ziekenhuis, e.d.) | – toetsen aan Bouw besluit en Bouwverordening wat betreft bruikbaarheid Zie ook gebruiksfuncties belendingen | -

Infrastructuur | Kabels, leidingen en rioleringen | – aangepaste sloopmethode | Regelen in vooroverleg met betreffende nutsbedrijven

  • - | - | – stutten | -
  • - | - | – beschermen | -
  • - | - | – (afdekken) | -
  • - | - | – afsluiten | -
  • - | - | – omleggen | -
  • - | - | – hijsplan bij grote hijsklussen | -
  • - | Straatmeubilair (lantaarnpalen e.d.) | – beschermen | -
  • - | - | – afsluiten | -
  • - | - | – verwijderen | -
  • - | Wegen, bruggen, viaducten, e.d. | – afdekken (schotten, rijplaten, zand) | Overleg met verantwoordelijke instanties
  • - | - | – aangepaste sloop methode | -
  • - | Waterstaatkundige werken (kanalen, sluizen, dijken e.d.) | - | Overleg met verantwoordelijke instanties
  • - | Overig (tunnels e.d.) | - | Regelen in vooroverleg met verantwoordelijke instantie

Verkeerssituatie | Voetgangers en fietsers | – afdoende afgrenzen sloopterrein | Bij complexe situaties: verkeerscirculatieplan Regelen in vooroverleg met verantwoordelijke instanties en gemeentediensten

  • - | - | – uitstekers (valschermen) | -
  • - | - | – voetgangerstunnels | -
  • - | - | – afzetten weggedeelte met hekwerk | -
  • - | - | – (tijdelijk) afzetten van de gehele weg | -
  • - | Overig wegverkeer (openbaar vervoer, auto’s) | – afdoende afgrenzen sloopterrein | Bij complexe situaties:
  • - | - | – vrijhouden en waarbor gen veiligheid boven leidingen trams en trolleys | Regelen in vooroverleg met verantwoordelijke instanties en gemeentediensten
  • - | - | – uitstekers | -
  • - | - | – afzetten weg verkeerscirculatieplan | -
  • - | Routes voor brandweer- en ziekenhuis auto’s e.d. | – vrijhouden weg | Bij complexe situaties: verkeerscirculatieplan
  • - | - | – aangepaste sloop methode | Regelen in vooroverleg met verantwoordelijke instanties en gemeentediensten
  • - | - | – beperken overige verkeersstroom | -
  • - | Spoorwegen | Regelen in vooroverleg met NS | -
  • - | Scheepvaart | Regelen in vooroverleg met waterbeheerder (RWS, provincie, waterschap, gemeente) | -

Bijzondere omstandigheden | Veel omstanders | – aanbrengen extra veiligheidsvoorzieningen | Vooraf informeren omwonenden

  • - | - | – afzetten wegen | Bij grote manifestaties overleg met gemeente
  • - | Calamiteiten (slopen na brand, explosies e.d) | – afzetten weg | Overleg met deskundige instanties
  • - | - | – ontruimen belendende percelen | -
  • - | Vandalen en daklozen | – extra afscheiding | -
  • - | - | – verscherpt toezicht | -

Bijlage 7 Voorbeeld voor inhoudsopgave sloopveiligheidsplan

Voorbeeld inhoudsopgave sloopveiligheidsplan

  • - Naam en correspondentieadres van de aannemer
  • - Ligging van het te slopen perceel
  • - Doel en opzet sloopveiligheidsplan
  • - Beschrijving werkzaamheden
  • - Beschrijving toe te passen sloopmethode(n) en materialen, materieel en hulp- en beveiligingsmiddelen
  • - Verantwoordelijkheden en verantwoordelijke personen met betrekking tot externe veiligheid
  • - Betrokken instanties
  • - Dagindeling werkzaamheden
  • - Instructies aan werknemers
  • - Instructies/voorlichting omwonenden
  • - Voorgenomen veiligheidsmaatregelen
  • - Uitvoering toezicht op maatregelen
  • - Logboek

Bijlagen bij het sloopveiligheidsplan

  • - belangrijke telefoonnummers
  • - tekening waarop staat aangegeven:
    • - de situering van het sloopobject;
    • - de plaats van de bouwkranen;
    • - de aan- en afvoerwegen;
    • - de laad-, los- en hijszones;
    • - de plaats van de bouwketen;
    • - de situering van het sloopobject ten opzichte van aangrenzende wegen, bouwwerken e.d.;
    • - de grenzen van het sloopterrein, waarbinnen alle sloopwerkzaamheden, het laden en lossen daaronder begrepen, plaatsvinden;
    • - de in of op de bodem van het bouwperceel aanwezige leidingen;
    • - de plaats van ander hulpmaterieel. De schaal van deze tekening mag niet kleiner zijn dan 1:1.000. (indien nodig bij detailleringen niet kleiner dan 1:100).
  • - controlelijst ten behoeve van externe veiligheid op de werken
  • - transportroutes afkomende materialen

Bijlage 8 Keuzetabel voor de vaststelling van deelstromen bij sloop

niveau I minimumscheidingniveau I-plus minimumscheidingniveau IIniveau III maximumscheiding
gevaarlijke afvalstoffen (voorheen: chemische of chemisch verontreinigde afvalstromen)gevaarlijke afvalstoffen (voorheen: chemische of chemisch verontreinigde afvalstromenolieproducten overig gevaarlijk afvalafgewerkte olie brandstofrestanten
batterijen
accu's
schoorsteenkanalen
rookkanalen
overig chemisch belast puin
verontreinigde leidingen
oliehoudende elementen
coatings, kitten
bitumineuze materialen
zeefzand
tl-buizen/starters
halogeen lampen
niet uitputtende lijst, voor overzicht zie EURAL
asbest en asbesthoudende afvalstromenasbest en asbesthoudende afvalstromenasbestproducten golfplaatspouwbladen brandwerende platen isolatiemateriaal producten niet elders genoemd
met asbest en asbeststof verontreinigd sloopafvalmet asbest en asbeststof verontreinigd sloopafval
metalenmetalenferroconstructiebalken e.d.
metalen trappen e.d.
betonijzer
schroot
tanks, silo's
ferro niet elders genoemd
non ferroaluminium (kozijnen, instructies) lood (buis, slabben)
zink (regenpijp, dakgoot) koperbuis
non ferro niet elders genoemd
elektriciteitskabelskabels 220 V
kabels > 220 V
steenachtig afval i.c. betonpuin en baksteenpuinsteenachtig afval i.c. betonpuin en baksteenpuinbetongewapend beton
schuimbeton
gasbeton
staalvezelbeton
hoge sterkte beton betonproducten
beton niet elders genoemd
metselwerkmetselwerkpuin
metselmortel
kalkzandsteenmetselwerkpuin
bouwblokken
dakpannen/bedekking (beton, keramiek, leisteen)intacte dakpannen
gebroken dakpannen
dakleien
keramiekwandtegels
plavuizen
sanitair
gipshoudende elementengipsplaat
stucwerk
anhydriet
vloeren
gipsvezelplaat
gipshoudende elementen
asfaltasfaltbeton
asfaltpuin
freesafval
steenwolsteenwolsteenwol
glaswolglaswolglaswol
massief hout (zonder verduurzamingsmiddelen, direct herbruikbaar)massief hout (zonder verduurzamingsmiddelen, direct herbruikbaar)massief hout (direct herbruikbaar)balken
vloerdelen
trapelementen
dakbeschot
regels/tengels
pallets
schoon hout niet elders genoemd
geverfd/gelakt houtgevelelementen
kozijnen
deuren
parketvloeren
geverfd/gelakt hout niet elders genoemd
verlijmd hout (plaatmateriaal)spaanplaat
multiplex
hardboard
vezelplaat
houtwolcementplaat
bekistingmateriaal
vloerplaat
plaatmateriaal niet elders genoemd
geïimpregneerd houttuinhout
bielzen
geïmpregneerd hout
niet elders genoemd
overig afvalkunststof gevelelementenkunststof gevelelementenkunststof gevelelementen
PVC- en PE-leidingenPVCleidingsystemen (riolering, afvoer)
PP en PEleidingsystemen (riolering, afvoer)
dakfolies
wandfolies
vlak glasvlak glasvlak glas
draadglas
spiegelglas
dubbelglas
HR- en LE-glas
papier en kartonpapier en kartonpapier
karton
overig afvalLDPE/HDPEdakfolies
wandfolies
leidingsystemen
XPS/EPSvloerisolatie
dakisolatie
wandisolatie
PURisolatieplaten
PUR-producten niet elders genoemd
overige kunststoffen gemengdEPDM
overige kunststoffen gemengd
cellulose isolatiescellulose isolaties
textielgordijnen
vloerbedekking
door vuil voor hergebruik ongeschikte materialenfolies met aanhangend papier/karton met aanhangend vuil textiel met aanhangend vuil glas met kitresten
composiet-materialenbeton met PS-platen sandwichtpanelen metselwerk met stucwerk
beton met stucwerk
thermohardende kunststoffenmeterkasten
deurknoppen
overig afvaloverig afval

Toelichting tabel

In de tabel worden drie niveaus onderscheiden. Niveau I en niveau I-plus staan voor de vereiste minimumscheiding zoals bedoeld in artikel 8.4.1. Dit minimumniveau correspondeert met artikel 4.11 waarin de vereiste minimumscheiding van bouwafval is vastgelegd. Het bestaan van twee niveaus, respectievelijk I en I-plus, is nodig omdat de gemeenteraad bij de vaststelling van artikel 4.11 juncto 8.4.1, een keuze heeft uit twee alternatieven.

Niveau III geeft een optimaal scenario weer, waarin sprake is van een maximale scheiding.

Niveau II is te beschouwen als een tussenstap, waarmee een verder inzicht wordt verkregen in het opsplitsen naar de verschillende afvalstromen. De verschillende categorieën van afvalstoffen die in niveau II worden onderscheiden, kunnen niet worden opgevat als definitieve oplossingen met betrekking tot scheiden.

Hierna wordt kort beschreven op welke wijze de tabel kan worden gebruikt als hulpmiddel.

  • - Gevaarlijke afvalstoffen; chemische en chemisch belaste afvalstromen:
  • - Op het gevaarlijke afval is het Besluit aanwijzing gevaarlijke afvalstoffen van toepassing (EURAL). Het scheiden van de herbruikbare componenten uit het gevaarlijke afval heeft alleen zin indien deze gescheiden worden op niveau III.
  • - Asbest en asbesthoudende afvalstromen
  • - Het scheiden van asbestproducten tot op niveau III is niet zinvol. Volstaan kan worden met het apart houden van asbest en asbesthoudende producten in één afvalstroom, omdat asbest altijd moet worden gestort.
  • - Overige afvalstromen
  • - Het scheiden van de diverse componenten is alleen zinvol indien hiermee een afvalstroom wordt verkregen die in aanmerking komt voor hergebruik en waarvoor inzamel- en verwerkings- of bewerkingscapaciteit bestaan.
  • - Voor sommige componenten betekent dit dat gescheiden dient te worden tot niveau III (bijvoorbeeld bepaalde betonproducten, steenachtige isolatiematerialen, dakpannen, metalen, kunststoffen, glas, schoon hout). Voor andere componenten kan ook worden volstaan met scheiding op niveau II (asfalt, metselwerk, kalkzandsteen, geverfd en gelakt hout, verlijmd hout, papier en karton, textiel, kabels).
  • - Niet-herbruikbare niet-gevaarlijke (c.q. chemisch verontreinigde) afvalstromen

In verband met het stortverbod voor bouw- en sloopafval, moet ook deze categorie worden beschouwd als overig afval en worden afgevoerd naar de sorteerinrichting.

De tabel is niet meer dan een hulpmiddel voor de gemeente bij het bepalen van de mate van scheiding die zal worden voorgeschreven in de sloopvergunning.

Er is bewust voor gekozen om geen indicatie te geven voor de verschillende inzamelstructuren en bewerkings- of verwerkingsstructuren, omdat deze regionaal of lokaal kunnen verschillen en aan wijzigingen onderhevig zijn.

Het is daarom noodzakelijk dat de desbetreffende ambtenaar, verantwoordelijk voor de controle van de vergunningaanvraag, op de hoogte is van de lokale en regionale verwerkingscapaciteit voor de bij sloop vrijkomende afvalstromen.

Al dan niet verontreinigde grond is niet in deze tabel opgenomen. Grond die tijdens of na het slopen wordt afgevoerd, is geen sloopafval en kan dus geen onderwerp zijn in een voorschrift van de sloopvergunning. Toch verdient het aanbeveling alert te zijn op de afvoer van (verontreinigde) grond.

Bijlage 10 Handreiking voor de visuele inspectie van woningen en daarmee vergelijkbare bouwwerken op de aanwezigheid van asbest

ProductMogelijk toegepast inMate waarin het is toegepastUiterlijk
Asbestcement, vlakke plaatGevels, dakbeschot, rondom schoorstenenVaakGrijze plaat van 3 tot 8 mm dik, vaak aan een kant ‘wafelstructuur'
Asbestcement, vlakke gevelplaat met coatingDecoratieve buitengevels, galerijVrij algemeen in flatsAls vlakke plaat maar met aan een kant gekleurde geëmailleerde of gespoten coating
Asbestcement, schoorsteen of luchtkanaalBij kachel of CV-installatie, ventilatiekanalenVaakRond of vierkant kanaal, verder als vlakke plaat
Asbestcement, bloembakZowel buiten als binnen, balkonsVaakIn diverse vormen, verder als vlakke plaat, meestal dunner dan betonnen bak
Asbestcement, golfplaatDaken van schuren en garagesVaakAls golfplaat, in diverse dikten
Asbestcement met cellulosevezels (asbestboard)Alleen geschikt voor binnentoepassingen, aftimmeringen, inpandige kastenSomsGeelbruine, dunne plaat, lijkt op hardboard
Asbestcement, dakleienImitatieleienIn Nederland weinig toegepastVlakke plaatjes, aan één zijde gecoat
Asbestcement, standleidingenAfvoer toiletVaakAls luchtkanaal, maar dikker
Asbestcement, imitatiemarmerVensterbanken en schoorsteenmantelsSomsAls marmer, in breuk of zaagvlakken zijn witte vezels zichtbaar
Harde asbesthoudende vinyltegelsToiletten, keukensSoms, meestal bij de bouw gelegdHarde tegel met meestal een wit gevlamd motief

Toelichting tabel

Herkennen van asbest

Alleen in een laboratorium kan met 100 procent zekerheid worden vastgesteld of een materiaal of een product asbest bevat. Wel kunt u materialen herkennen waarin mogelijk asbest zit. Het bovenstaande overzicht helpt daarbij. Dit overzicht is niet volledig.

Voor de herkenning van vinylvloertegels en vinylvloerbedekking (in de volksmond zeil) waarin mogelijk asbest zit, kan de volgende informatie worden gegeven:

  • - Asbesthoudende vinylvloertegels

Tot omstreeks 1985 waren vinylvloertegels te koop, die verstevigd zijn met asbest. Meestal zijn deze kunststoftegels al tijdens de bouw gelegd. Vinylvloertegels zijn veelal toegepast in vochtige ruimten, zoals toiletten en keukens. Vinylvloertegels zijn hard en een beetje glanzend, vaak met een wit 'gevlamde' decoratie.

  • - Asbesthoudende vinylvloerbedekking

Vinylvloerbedekking met asbest was tussen 1968 en 1983 te koop. Het is veel gebruikt in keukens en op trappen. De toplaag is van PVC en in de onderlaag zit asbest. Deze viltachtige onderlaag lijkt op karton en is lichtgrijs tot lichtbeige en soms lichtgroen.

Asbest zit bijna nooit in de volgende soorten vloerbedekking: vloerbedekking van textiel (tapijt); ondertapijt van vilt; breekbaar, dun zeil met een doffe, zwarte of wijnrode onderkant; stijve, zeilachtige vloerbedekkingen met een harde, ruwe onderzijde met daarin een grofmazig juteweefsel, zoals linoleum; buigzaam zeil met een dikke, bruine, harige onderzijde; soepel zeil met een onderkant van kunststof (plastic) of foam (schuim).

Ten slotte is het van belang het volgende te weten: Toepassing en verkoop van asbest is sinds 1 juli 1993 nagenoeg verboden. Na 1983 is vrijwel geen losgebonden asbest meer toegepast. Sinds enkele jaren zijn ook asbestvrije cementplaten (bijvoorbeeld golfplaten) op de markt. De in Nederland gefabriceerde asbestvrije cementplaten zijn te herkennen aan de opdruk NT aan de onderzijde van de plaat.