Toepassing van artikel 13b Opiumwet is een vorm van bestuursrechtelijk optreden. Dit artikel uit de Opiumwet geeft de burgemeester de bevoegdheid om een last onder bestuursdwang op te leggen. Een last onder bestuursdwang betreft een herstelsanctie in de zin van artikel 5:2 lid 1 onder b Awb, die strekt tot het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken of beëindigen van een overtreding, het voorkomen van herhaling van de overtreding, dan wel tot het wegnemen of beperken van de gevolgen van de overtreding. Toepassing ervan moet voldoen aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit.
Artikel 5:32 Awb bepaalt dat de burgemeester in een dergelijk geval ook kan kiezen voor het opleggen van een last onder dwangsom. Het is echter niet wenselijk om voor deze optie te kiezen. Van een last onder dwangsom verwachten we namelijk in het geval van overtreding van de Opiumwet weinig effect, dit doordat het financiële gewin in het verdovende middelencircuit dusdanig groot is, dat met een last onder dwangsom niet wordt bereikt dat een overtreding ophoudt of niet meer wordt herhaald. Een last onder bestuursdwang is een directer middel dat in tegenstelling tot de last onder dwangsom tot feitelijke beëindiging van de overtreding kan leiden. Daarnaast wordt hiermee voorkomen dat belanghebbenden een financiële afweging maken.
De last onder bestuursdwang wordt bekendgemaakt aan de overtreder en aan de rechthebbenden op het gebruik van het pand. Dit houdt in dat de last onder bestuursdwang wordt opgelegd aan de eigenaar en de eventuele huurder(s) van het betreffende pand. De persoonlijke verwijtbaarheid van de overtreder van een illegaal verkooppunt speelt geen rol bij de vraag of zich een situatie voordoet waarin de burgemeester kan optreden. De burgemeester kan uitgaan van het feitencomplex zoals beschreven in het proces-verbaal van de politie. Strafrechtelijke bewijsregels hoeven daarbij niet in acht te worden genomen.
Lokalen worden, indien dit niet nader is bepaald in de last, 72 uur na bekendmaking van de last gesloten, tenzij sprake is van spoedeisende bestuursdwang of andere zwaarwegende omstandigheden een eerdere sluiting van het pand eisen.
Woningen worden, indien dit niet nader is bepaald in de last, 72 uur na bekendmaking van de last gesloten, tenzij sprake is van spoedeisende bestuursdwang of andere zwaarwegende omstandigheden een eerdere sluiting van het pand eisen.
Panden (woningen en lokalen) waarbij spoedeisende bestuursdwang wordt toegepast worden binnen 30 minuten na de mondelinge aanzegging van de last gesloten, tenzij zwaarwegende omstandigheden terstond optreden eisen.
Het sluiten van een woning, na het aantreffen van een handelshoeveelheid drugs, is zeer ingrijpend voor eventuele bewoners. Voor bewoners van panden die worden gesloten, wordt vanuit de gemeente geen vervangende woonruimte gezocht. De bewoner heeft een bepaald risico genomen door zich in te laten met de productie en/of handel in drugs en de gevolgen van die keuze mogen voor de betreffende bewoners worden gelaten.
Indien er kinderen betrokken zijn, behoeft dit extra aandacht omdat de gemeente in beginsel geen (minderjarige) kinderen op straat zet. Maar in beginsel bestaat ook niet de verplichting voor de burgemeester om voor vervangende woonruimte te zorgen. Voor (minderjarige) kinderen wordt hier een uitzondering gemaakt door wel te zorgen voor een alternatieve oplossing. Op grond van jurisprudentie5Vergelijk o.a. ECLI:NL:RVS:2016:2547 vormt het feit dat er minderjarige kinderen in een te sluiten woning wonen in beginsel geen reden om af te zien van een sluitingsmaatregel.
Als de situatie dit vereist, kan de burgemeester in bijzondere gevallen overgaan tot een zogenaamde spoedsluiting, het sluiten van een pand zonder voorafgaande last zoals is bedoeld in artikel 5:31 lid 1 Algemene wet bestuursrecht. In dat geval wordt geen zienswijzengesprek gevoerd met belanghebbenden en wordt aan de belanghebbenden geen termijn gegeven waarbinnen zij zelfstandig over kunnen gaan tot het sluiten van het pand. In geval van spoedeisendheid wordt een sluiting mondeling aangezegd, waarna deze zo spoedig als mogelijk op schrift wordt gesteld. De sloten zullen door de gemeente op kosten van de overtreder worden vervangen en de bederfelijke waar wordt op kosten van de overtreder uit de woning verwijderd.
Onder een spoedeisend geval wordt in ieder geval, maar niet uitputtend, een of meer van de volgende situaties verstaan:
het aantreffen van een vuur- of steekwapen of een explosief in het pand;
verkoop van drugs aan een minderjarige;
bezit van harddrugs door een minderjarige in het pand;
aan het gebruik van het pand te relateren ernstige geweldsincidenten (waaronder geweld tegen een ambtenaar in functie) of ernstige incidenten waarbij de openbare orde, veiligheid of gezondheid in het geding is.
Daarnaast wordt voor het bepalen of er sprake is van spoedeisendheid verwezen naar bijlage 2 bij dit beleid.
Per geval wordt, in lijn met de ernst van bovengenoemde situaties, bepaald of sprake is van een dermate spoedeisende situatie waarbij onmiddellijk optreden vereist is. Het enkel aantreffen van een handelshoeveelheid drugs of een hennepkwekerij, valt hier niet onder.
Conform artikel 5:25 Awb worden de kosten van de feitelijke toepassing van bestuursdwang in beginsel altijd verhaald op de overtreder. De kosten die verband houden met de sluiting van het pand worden verhaald op de eigenaar en/of de gebruiker van de woning en/of het pand. Dit zijn bijvoorbeeld kosten voor het vervangen van sloten, verzegeling, ontruiming en de ambtelijke uren (€ 80,- per uur) voor de uitvoering van de sluiting.
Artikel 7.
Toepassing last onder bestuursdwang
Onderdeel van Beleidsregel Damocles gemeente Barendrecht