Achtergronden
De voorliggende ‘maatstaf hulp bij het huishouden Amsterdam’ is opgesteld na onderzoek door de combinatie van bureau HHM en KPMG Plexus. Dit onderzoek vond plaats in de periode september 2016 – januari 2017 en bestond uit een combinatie van expertpanels, interviews met cliënten en observaties van professionals in de praktijk. De gevolgde aanpak en de uitkomsten van het onderzoek zijn in een separate rapportage verwoord.
De maatstaf
In deze notitie zijn de uitkomsten van het onderzoek samengevat. Het onderzoek heeft als resultaat een duidelijke maatstaf die nodig is voor de toekenning van huishoudelijke hulp in resultaten. Deze maatstaf omvat de activiteiten die bijvoorbeeld verricht moeten worden voor een verantwoord niveau van schoon voor een huishouden en de frequentie waarmee deze activiteiten verricht moeten worden. Ook geeft de maatstaf inzicht in de factoren die de frequentie en/of de tijdbesteding van de benodigde activiteiten kunnen beïnvloeden (Zie ook hoofdstuk 4.9 Nadere regels waarin is aangegeven welke aspecten wel/niet kunnen worden meegewogen).
Maatwerk vanuit een individuele benadering staat voorop. Dit betekent dat in individuele cliëntsituaties moet worden bepaald 1) welke activiteiten (eventueel) niet of met een lagere frequentie of tijdbesteding door de professionele hulp uitgevoerd hoeven te worden (door eigen mogelijkheden van de cliënt of inzet van zijn/haar netwerk) en 2) welke activiteiten (eventueel) om een hogere frequentie of tijdsbesteding van de professionele hulp vragen (op basis van kenmerken van de cliënt, zijn/haar huishouden en de omgeving rond het huis). De maatstaf is een solide basis voor deze afweging.
De maatstaf biedt voor zowel zorg in natura als voor het vaststellen van het persoonsgebonden budget de onderbouwing van het Amsterdamse beleid voor hulp bij het huishouden. Op deze wijze kan de gemeente Amsterdam duidelijk maken op welke concrete wijze invulling wordt gegeven aan het bereiken van de resultaten binnen hulp bij het huishouden.
Toepassing
De maatstaf is de leidraad bij het vraagverhelderingsgesprek om met de cliënt een goed beeld te krijgen van de benodigde activiteiten voor de hulp bij het huishouden.
De verschillende resultaten waarvoor de maatstaf is uitgewerkt, zijn:
- - Schoon en leefbaar huis
- - Beschikken over schone was.
- - Beschikken over boodschappen
- - Beschikken over maaltijden.
Ook is advies en instructie uitgewerkt, dat onderdeel kan zijn van de verschillende resultaten van hulp bij het huishouden.
Met dat doel zijn in de maatstaf, per onderscheiden resultaat, twee aspecten uitgewerkt:
- - De activiteiten die in een gemiddeld huishouden bijdragen aan het te bereiken resultaat en de (gemiddelde) frequentie die voor uitvoering van deze activiteiten nodig is, gegroepeerd per categorie van activiteiten;
- - De factoren die van invloed zijn op de frequentie en/of tijdbesteding van die categorieën van activiteiten.
In de maatstaf presenteren we categorieën van activiteiten. Voor de resultaten ‘schoon en leefbaar huis’ en ‘beschikken over schone was’ bestaan deze categorieën uit veel losse activiteiten. Voor de volledigheid presenteren we ook de frequentie van al deze losse activiteiten.
Door aan de hand van de maatstaf steeds per cliënt te beoordelen welke activiteiten nodig zijn in welke frequentie voor het te behalen resultaat en welke beïnvloedende factoren van toepassing zijn, wordt een beeld geschetst van de bijdrage die de professionele ondersteuning kan bieden.
Voor het resultaat ‘thuis verzorgen van kinderen’ is geen maatstaf uitgewerkt. Dit resultaat wordt weinig geïndiceerd in Amsterdam en als het aan de orde is zijn er veel beïnvloedende variabelen met een sterk wisselende uitkomst. Daardoor is het onmogelijk een algemeen geldende maatstaf op te stellen.
1. Maatstaf: Schoon en leefbaar huis
a) Maatstaf: gemiddelde frequentie voor gegroepeerde activiteiten per ruimte, uitgaande van volledige professionele overname*
| Ruimte Frequentie | WOONKAMER | SLAAPKAMER | KEUKEN | SANITAIR | HAL |
| 1x per week | Stof afnemen midden & laag, opruimen, stofzuigen, indirecte tijd | Stof afnemen midden & laag, opruimen, stofzuigen | Stofzuigen, dweilen, keukenblok en keukenapparatuur schoonmaken, afval opruimen, afwassen | Badkamer en toilet schoonmaken incl. stofzuigen en dweilen | Stof afnemen midden, laag & hoog, stofzuigen |
| 1x per 2 weken | Stof afnemen hoog, dweilen | Bed verschonen of opmaken | Dweilen | ||
| 1x per 4 weken | Dweilen | Trap stofzuigen binnenshuis | |||
| 1x per 6 weken tot 1x per 8 weken | Deur(post)en nat afdoen, zitmeubels | Stof afnemen hoog | Bovenkant keukenkastjes, deur(post)en nat afdoen | Deur(post)en nat afdoen | |
| Incidenteel (1x per jaar tot 4x per jaar) | Ramen binnenzijde wassen, radiotoren, raambekleding | Ramen binnenzijde wassen, radiotoren, raambekleding, deur(post)en nat afdoen, matras draaien | Ramen binnenzijde wassen, radiatoren, raambekleding, oven/magnetron, koelkast & keukenkastjes binnenzijde, afzuigkap, losse tegelwand en vriezer schoonmaken | Ramen binnenzijde wassen, radiotoren, raambekleding, tegelwand badkamer schoonmaken | Deur(post)en nat afdoen, radiotoren |
*Per bezoek wordt naast de activiteiten in bovenstaande tabel ook indirecte tijd besteed aan aankomst en vertrek, het pakken van materialen en sociaal contact met de cliënt
b) Beïnvloedende factoren
In de onderstaande tabel staan per categorie van schoonmaakactiviteiten de factoren die de frequentie en/of de tijdbesteding van de benodigde activiteiten kunnen beïnvloeden. In de tabel is aangegeven of dit een verzwarend effect (‘+’) of een verlichtend effect (‘-‘) heeft.
| Categorie activiteiten | Invloed op de frequentie | Invloed op de tijdbesteding |
| Algemeen | + Het aantal bewoners, hun aanwezigheid in de woning en hun mobiliteit door de woning. - De mate waarin cliënten zelf activiteiten kunnen uitvoeren. | + Het aantal bewoners, hun aanwezigheid in de woning en hun mobiliteit door de woning. - De mate waarin cliënten zelf activiteiten kunnen uitvoeren. + Omvang van de woning. - Aanwezigheid van goed schoonmaakmateriaal. |
| Afnemen, nat en droog | + Verkeersdrukte rondom de woning i.v.m. uitstoot en stof. + Bij sommige ziektes moeten oppervlakten die vaak aangeraakt worden vaker afgenomen worden. | + Verkeersdrukte rondom de woning i.v.m. uitstoot en stof. |
| Stofzuigen en dweilen | + Gezondheid cliënt: bij aandoeningen als astma of longemfyseem moet het huis zoveel mogelijk stofvrij zijn. + Aanwezigheid van aandoeningen waardoor vaker geknoeid wordt. | + Type vloer, waarbij tapijt en vloerkleden extra tijd kosten. +/- Het aantal en de omvang van meubels op de vloer. + De aanwezigheid van huisdieren waardoor meer stof en haren op de vloer liggen. + De cliënt gebruikt een rolstoel, rollator of scootmobiel binnenshuis waardoor zich extra vuil door de woning verspreidt. |
| Raamwerk | +/- Type raambekleding, zoals vitrage, gordijnen of lamellen. - Beschikbaarheid van hulpmiddelen voor reinigen van luxaflex. | |
| Bed | + Bedlegerigheid. + Incontinentie of andere aandoeningen waardoor het bed sneller kan vervuilen. | +/- Het soort beddengoed en/of gebruik van losse dekens. + Meerpersoonshuishouden. |
| Keuken schoonmaken | +/- Frequentie en intensiteit van het gebruik door de cliënt. | +/- Frequentie en intensiteit van het gebruik door de cliënt. +/- Afzuigkap met/zonder uitneembare roosters. +/- Beschikbaarheid van een vaatwasmachine. |
| Sanitair schoonmaken | +/- Intensiteit van het gebruik van de badkamer. + Bij o.a. griep, incontinentie, ziekte of slechtziendheid moet het toilet vaker dan één keer per week schoongemaakt worden. | +/- Omvang van de badkamer en intensiteit van gebruik. + Aanwezigheid en gebruik van ligbad. + Aanwezigheid van witgoed in de badkamer. + Wijze van gebruik van het toilet. |
| Opruimen | + Ernst van de problematiek bij cliënten c.q.. de mate waarin zij niet in staat zijn om zelf op te ruimen. | + Ernst van de problematiek bij cliënten c.q.. de mate waarin zij niet in staat zijn om zelf op te ruimen. |
c) Activiteiten en (gemiddelde) frequentie voor alle losse activiteiten:
| Ruimte | Benodigde activiteiten | Gemiddelde frequentie |
| Woonkamer | Stof afnemen hoog incl. luchtfilters | 1 x per 2 weken |
| Stof afnemen midden incl. tastvlakken | 1 x per week | |
| Stof afnemen laag | 1 x per week | |
| Opruimen | 1 x per week | |
| Stofzuigen | 1 x per week | |
| Dweilen | 1 x per 2 weken | |
| Gordijnen wassen | 1 x per jaar | |
| Reinigen lamellen / luxaflex | 2 x per jaar | |
| Ramen binnenzijde wassen | 4 x per jaar | |
| Deuren/deurposten nat afdoen incl. deurlichten | 1 x per 8 weken | |
| Zitmeubels afnemen (droog/nat) | 1 x per 8 weken | |
| Radiatoren reinigen | 2 x per jaar | |
| Slaapkamer | Stof afnemen hoog incl. luchtfilters | 1 x per 6 weken |
| Stof afnemen midden incl. tastvlakken | 1 x per week | |
| Stof afnemen laag | 1 x per week | |
| Opruimen | 1 x per week | |
| Stofzuigen | 1 x per week | |
| Dweilen | 1 x per 4 weken | |
| Bed verschonen of opmaken | 1 x per 2 weken | |
| Gordijnen wassen | 1 x per jaar | |
| Reinigen lamellen / luxaflex | 2 x per jaar | |
| Ramen binnenzijde wassen | 4 x per jaar | |
| Deuren/deurposten nat afdoen incl. deurlichten | 2 x per jaar | |
| Radiatoren reinigen | 2 x per jaar | |
| Matras draaien | 2 x per jaar | |
| Keuken | Stofzuigen | 1 x per week |
| Dweilen | 1 x per week | |
| Keukenblok (buitenzijde) inclusief tegelwand, kookplaat, spoelbak, koelkast, eventuele tafel | 1 x per week | |
| Afwassen | 1 x per week | |
| Keukenapparatuur (buitenzijde) | 1 x per week | |
| Afval opruimen | 1 x per week | |
| Gordijnen wassen | 2x per jaar | |
| Reinigen lamellen / luxaflex | 3 x per jaar | |
| Ramen binnenzijde wassen | 4 x per jaar | |
| Deuren/deurposten nat afdoen incl. deurlichten | 1 x per 8 weken | |
| Radiatoren reinigen | 3 x per jaar | |
| Keukenkastjes (binnenzijde) | 2 x per jaar | |
| Koelkast (binnenzijde) | 3 x per jaar | |
| Oven/magnetron (afnemen na knoeien en grondig schoonmaken) | 4 x per jaar | |
| Vriezer los reinigen binnenzijde (ontdooid) | 1 x per jaar | |
| Afzuigkap reinigen (binnenzijde) - vaatwasserbestendig | 2 x per jaar | |
| Afzuigkap reinigen (binnenzijde) - niet vaatwasserbestendig | 2 x per jaar | |
| Bovenkant keukenkastjes | 1 x per 6 weken | |
| Tegelwand (los van keukenblok) | 2 x per jaar | |
| Sanitair | Badkamer schoonmaken (inclusief stofzuigen en dweilen) | 1 x per week |
| Toilet schoonmaken | 1 x per week | |
| Deuren/deurposten nat afdoen incl. deurlichten | 1 x per 8 weken | |
| Radiatoren reinigen | 2 x per jaar | |
| Tegelwand badkamer afnemen | 4 x per jaar | |
| Gordijnen wassen | 1 x per jaar | |
| Ramen binnenzijde wassen | 4 x per jaar | |
| Reinigen lamellen / luxaflex | 3 x per jaar | |
| Hal | Stof afnemen hoog incl. luchtfilters | 1 x per week |
| Stof afnemen midden incl. tastvlakken | 1 x per week | |
| Stof afnemen laag | 1 x per week | |
| Stofzuigen | 1 x per week | |
| Dweilen | 1 x per 2 weken | |
| Trap stofzuigen (binnenshuis) | 1 x per 4 weken | |
| Radiatoren reinigen | 2 x per jaar | |
| Deuren/deurposten nat afdoen incl. deurlichten | 2 x per jaar | |
2. Maatstaf: Beschikken over schone was
a) Maatstaf: gemiddelde frequentie voor gegroepeerde activiteiten, uitgaande van volledige professionele overname
| Frequentie | Activiteiten |
| 2x per week tot 3x per week | Wassen, drogen, opvouwen en opbergen. |
| 1x per week | Was sorteren en strijken. |
b) Beïnvloedende factoren
In de onderstaande tabel staan de factoren die de frequentie en/of de tijdbesteding van de benodigde activiteiten kunnen beïnvloeden. In de tabel is aangegeven of dit een verzwarend effect (‘+’) of een verlichtend effect (‘-‘) heeft (Zie ook hoofdstuk 4.9 Nadere regels waarin is aangegeven welke aspecten wel/niet kunnen worden meegewogen).
| Resultaat | Invloed op de frequentie | Invloed op de tijdbesteding |
| Schone Was | Fysieke beperkingen zoals incontinentie, nachtzweten en veel knoeien met eten en drinken. Andere medische aandoeningen waardoor vaker moet worden gewassen. Omvang en samenstelling van het huishouden. | + Besmet wasgoed (bijvoorbeeld bij chemokuur of Norovirus). - De cliënt draagt strijkvrije bovenkleding. |
c) Activiteiten en (gemiddelde) frequentie voor alle losse activiteiten:
| Resultaat | Benodigde activiteiten | Gemiddelde frequentie |
| Schone Was | Wasgoed sorteren | 1 x per week |
| Behandelen van vlekken (indien nodig) | 5 x per 2 weken | |
| Was in de machine stoppen, wasmachine aanzetten | 5 x per 2 weken | |
| Wasmachine leeghalen | 5 x per 2 weken | |
| Sorteren naar droger of waslijn | 5 x per 2 weken | |
| Was in de droger stoppen | 5 x per 2 weken | |
| Droger leeghalen | 5 x per 2 weken | |
| Was ophangen | 5 x per 2 weken | |
| Was afhalen | 5 x per 2 weken | |
| Was opvouwen | 5 x per 2 weken | |
| Was strijken | 1 x per week | |
| Was opbergen/opruimen | 5 x per 2 weken | |
3. Maatstaf: Beschikken over boodschappen
a) Maatstaf: gemiddelde frequentie voor gegroepeerde activiteiten, uitgaande van volledige professionele overname
| Frequentie | Activiteiten |
| 1x per week | Boodschappenlijst opstellen, boodschappen doen en boodschappen opruimen. |
b) Beïnvloedende factoren
In de onderstaande tabel staan de factoren die de frequentie en/of de tijdbesteding van de benodigde activiteiten kunnen beïnvloeden. In de tabel is aangegeven of dit een verzwarend effect (‘+’) of een verlichtend effect (‘-‘) heeft (Zie ook hoofdstuk 4.9 Nadere regels waarin is aangegeven welke aspecten wel/niet kunnen worden meegewogen).
| Resultaat | Invloed op de frequentie | Invloed op de tijdbesteding |
| Boodschappen | - | + De omvang van het huishouden. |
Er zijn verschillende alternatieven denkbaar die de inzet van professionele ondersteuning op dit resultaat overbodig maken. Dit betreft de inzet vanuit het sociale netwerk of het gebruik van voorliggende voorzieningen zoals een boodschappenservice. Indien professionele ondersteuning noodzakelijk wordt geacht, zijn er geen factoren die de frequentie en/of de tijdbesteding beïnvloeden.
4. Maatstaf: Beschikken over maaltijden
a) Maatstaf: gemiddelde frequentie voor gegroepeerde activiteiten, uitgaande van volledige professionele overname
| Frequentie | Activiteiten |
| 2x per dag | Maaltijd klaarzetten, tafel dekken en afruimen, vaatwasser inruimen. |
| 1x per dag | Maaltijd opwarmen (of incidenteel: bereiden (Het beleid van Amsterdam gaat uit van algemene beschikbaarheid van maaltijden, zodat geen professionele ondersteuning bij het bereiden aan de orde is. Slechts in zeer incidentele gevallen, zoals ingewikkelde diëten, kan die hulp wel noodzakelijk zijn)), afwassen of vaatwasser uitruimen. |
b) Beïnvloedende factoren
In de onderstaande tabel staan de factoren die de frequentie en/of de tijdbesteding van de benodigde activiteiten kunnen beïnvloeden. In de tabel is aangegeven of dit een verzwarend effect (‘+’) of een verlichtend effect (‘-‘) heeft (Zie ook hoofdstuk 4.9 Nadere regels waarin is aangegeven welke aspecten wel/niet kunnen worden meegewogen).
| Resultaat | Invloed op de frequentie | Invloed op de tijdbesteding |
| Maaltijden | + Aandoening waardoor de cliënt gestimuleerd moet worden de tweede reeds klaargezette broodmaaltijd te eten dan wel toezicht nodig is tijdens het eten. | - De aanwezigheid van een vaatwasser. + De afwezigheid van een magnetron. + Een meerpersoonshuishouden. + Aandoening waardoor de cliënt gestimuleerd moet worden om te eten dan wel toezicht nodig is tijdens het eten. |