De gemeente Purmerend wil structureel aandacht besteden aan educatie en preventie van alcoholgebruik door jongeren. Educatie kan het effect van de handhaving versterken. Alcoholverstrekkers, scholen en ouders kunnen invloed hebben op het alcoholgebruik van jongeren.
Alcoholverstrekkers
Van de alcoholverstrekkers verwachten wij dat ze de leeftijdsgrens voor de verstrekking van alcohol kennen en naleven, evenals het verbod op doorschenken bij dronkenschap en het toelaten van personen in kennelijke staat van dronkenschap in de onderneming, vereniging of het evenement.
Wij vinden het belangrijk dat een alcoholverstrekker zich bewust is van zijn/haar verantwoordelijkheid en in staat is juist te handelen, ook wanneer er weerstand is bij de klant. Om alcoholverstrekkers hierin te trainen zijn trainingsprogramma’s ontwikkeld, zoals de Barcode voor barpersoneel, de Instructie Verantwoord Alcoholgebruik (IVA) training voor barvrijwilligers en de Evenementen IVA. We maken een onderscheid naar de volgende doelgroepen die getraind kunnen worden:
barpersoneel horeca;
personeel restaurants;
barvrijwilligers sportverenigingen en stichtingen;
barpersoneel evenementen.
In overleg met Brijder Jeugd en de GGD ZW zal worden afgestemd wie de trainingen gaat verzorgen.
Naleving van de wet kunnen we naast individuele training beïnvloeden door in gesprek te gaan met de alcoholverstrekkers over:
uitleg van de regels, de argumenten voor deze regels en uitleg over mogelijke hulpmiddelen om na te kunnen leven (educatieve communicatie);
gewenste normen (bijvoorbeeld het vaststellen van een norm ten aanzien van dronkenschap);
controles, sancties, uitbreiding toezichtcapaciteit en toezichthouders in uniform;
resultaten nalevings- en doorschenken onderzoek.
Wij hebben ervaren dat alcoholverstrekkers het over het algemeen prettig vinden dat de gemeente met hen in gesprek gaat, dat we bespreken waar alcoholverstrekkers tegenaan lopen en dat we waardering uitspreken als het goed gaat. Daarom willen wij deze aanpak voortzetten.
We willen dronkenschap en doorschenken voorkomen en daarom gaan we de samenwerking met de cafés, restaurants en paracommerciële horeca met betrekking tot dit onderwerp intensiveren. In paragraaf 5.2 hebben we uiteengezet dat we een nalevingsonderzoek dronkenschap en doorschenken willen uitvoeren. Een vervolgstap kan zijn om de horecaondernemers te ondersteunen in het herkennen van dronkenschap. In de praktijk kan het voorkomen dat de horeca een andere norm voor dronkenschap hanteert dan bijvoorbeeld toezichthouders of de politie doen. Om gezamenlijke doelen te kunnen formuleren voor het plan van aanpak dienen alle partijen het eens te zijn over één en dezelfde norm voor dronkenschap en doorschenken.
Het Trimbos Instituut heeft een tool ontwikkeld om met de betrokken stakeholders aan de hand van concrete en herkenbare afbeeldingen en omschrijvingen van uiterlijke kenmerken het gesprek aan te gaan (zie figuur 3). De rode smiley in het midden staat voor de kennelijke staat van dronkenschap zoals deze in de wet is aangegeven. Het Trimbos Instituut heeft op basis van de smileys tevens een handelingsperspectief voor barmedewerkers opgesteld (figuur 4). Wanneer dit handelingsperspectief wordt afgedrukt als sticker kan deze eenvoudig achter de bar worden bevestigd als geheugensteun.
Figuur 3. Schaal van dronkenschap
In navolging van de afspraken die zijn gemaakt in het Nationaal Preventieakkoord, willen wij dat de sportverenigingen aan alle sporters en andere bezoekers een gezonde sportomgeving bieden. Wij vinden dat overmatig alcoholgebruik en sport niet samengaan. Bewustwordingstrajecten via de sportverenigingen hebben grote kans op succes, vanwege de sociale cohesie binnen een sportvereniging en de raakvlakken die sporten al heeft met het thema gezondheid. Daarom gaan collega’s van het team Maatschappelijke Ondersteuning, Brijder Jeugd, GGD ZW en Spurd in gesprek met de sportverenigingen. Onderwerpen die zij kunnen bespreken zijn bijvoorbeeld goed alcoholbeleid in de kantine, beperken van prijsacties, stimuleren van alcohol vrije alternatieven en geen alcohol schenken bij jeugdwedstrijden.
Daarnaast wil de gemeente Purmerend andere educatieve maatregelen inzetten om een gedragsverandering te bewerkstelligen. Wij denken aan de volgende interventies:
organiseren horecacongres;
samen met Brijder Jeugd en GGD ZW voorlichtingsmateriaal ontwikkelen voor ondernemers, verenigingen en organisatoren van evenementen. In de vergunning kan worden opgenomen dat de organisatoren voorlichtingsmateriaal moeten tonen.
Figuur 4. Handelingsperspectief voor barmedewerkers
Scholen
De school is een belangrijke pedagogische omgeving voor jongeren. Ook als het gaat om alcoholgebruik leren jongeren op school wat wel en niet verstandig is. Brijder Jeugd en de GGD ZW leggen zich toe op preventie van schadelijk alcoholgebruik door Purmerendse jongeren op scholen en ontvangen hiervoor subsidie.
Een jeugdverpleegkundige van de GGD ZW is wekelijks op school aanwezig om haar bekendheid met de jongeren te vergroten. Deze verpleegkundige is een laagdrempelig aanspreekpunt voor leerlingen en docenten. De jeugdverpleegkundige kan bij vermoedens van alcoholgebruik doorverwijzen naar Brijder Jeugd en vervult zodoende een belangrijke signalerende rol. Brijder Jeugd zal tevens zorg verlenen aan jongeren die als gevolg van een alcoholvergiftiging zijn opgenomen in het ziekenhuis.
Samen met Brijder Jeugd en de GGD ZW willen wij bereiken dat voortgezet onderwijs scholen in Purmerend kennis maken met de lesmethode DGSG (De Gezonde School Genotmiddelen) en dit programma implementeren. DGSG is een schoolpreventieprogramma over alcohol, roken en drugs. Het programma bestaat uit 4 onderdelen. Vanuit de scholen kunnen overigens verschillende vragen en behoeften bestaan. Daarom wordt maatwerk geleverd aan elke school. Wij richten ons op het voortgezet onderwijs, omdat uit onderzoek is gebleken dat voorlichting over alcohol aan leerlingen in het basisonderwijs geen effecten heeft.
De Gezonde School Genotmiddelen
1. Educatie
Trimbos heeft lesmateriaal ontwikkeld. In het lesmateriaal is aandacht voor kennis, houding en gedrag. Veel aandacht gaat uit naar groepsdruk en weerbaarheid. De docent wordt getraind door Brijder Jeugd en GGD ZW;
Daarnaast zal Brijder Jeugd gastlessen geven, wordt theater in de klas verzorgd door stichting theater ’t Lev en zullen gadgets uitgedeeld worden aan leerlingen ter versterking van de preventieboodschap;
Tevens kan een gemeentelijke toezichthouder op scholen een presentatie over de taak van een handhaver. In de presentatie zou de toezichthouder tevens de gevaren van alcoholgebruik door jongeren kunnen bespreken.
2. Ouderbetrokkenheid
Bij de opvoeding rondom alcohol, roken en drugs spelen ouders een grote rol. DGSG betrekt daarom ook ouders bij het programma. Dit gebeurt door informatie en opvoedtips te geven via ouderavonden, websites en folders.
3. Signaleren en begeleiden
Soms gaan leerlingen zich anders gedragen. Dit kan komen door (overmatig) alcohol- of drugsgebruik. Van de leerling zelf, van een ouder of van een ander naast familielid. Hoe stel je vast dat het alcohol- of drugsgebruik inderdaad de reden van het veranderde gedrag is? En wat kun je doen om de jongere te helpen als blijkt dat er alcohol of drugs in het spel is? Het onderdeel 'signaleren en begeleiden' gaat op deze vragen in;
Brijder Jeugd en de GGD ZW zullen de docententraining Signaleren & Begeleiden geven, aansluiten bij mentor overleggen en zorgadviesteam overleggen en bespreken casussen met de zorgcoördinator;
Voor leerlingen is er daarnaast de mogelijkheid tot een individueel preventiegesprek. Hiervoor wordt de landelijke preventierichtlijn van de Moti-4 gespreksmethode gebruikt door medewerker van Brijder Jeugd.
4. Beleid en regels
Dit onderdeel bestaat uit het opstellen en communiceren van een goed reglement over alcohol, tabak en drugs. In een reglement kan staan welke regels er zijn, voor wie de regels gelden en wat de uitzonderingen zijn;
Te denken valt aan alcoholvrije schoolfeesten, rookvrij schoolplein en alcoholbeleid tijdens schoolreizen;
De GGD ZW bespreekt beleid en regels met de school en geeft zo nodig begeleiding.
Ouders en volwassenen (55+)
Ouders hebben invloed op het alcoholgebruik door hun kinderen. De beschikbaarheid van alcohol in huis, het stellen van regels over alcoholgebruik en het houden van toezicht op feesten zijn geschikte instrumenten om alcoholgebruik tegen te gaan. Ook door regels te stellen die niet expliciet gaan over alcoholgebruik, kunnen ouders invloed hebben op het alcoholgebruik van hun kind. Dan gaat het vooral over afspraken over uitgaan, zoals staptijden, hoe vaak per week ze uit mogen.
Bovendien kunnen ouders voorkomen dat jongeren indrinken. Met partners gaan wij ouders voorlichten over de rol die ze kunnen spelen om de schade van middelengebruik voorafgaand en tijdens het uitgaan te voorkomen of te beperken. Het verbieden van thuis indrinken is hiervoor een geschikt instrument. Via diverse relevante kanalen (Brijder Jeugd, GGD ZW, lokale media, ouderavonden op scholen en in sportverenigingen) worden ouders van jongeren, tieners en jongvolwassenen voorgelicht over een adequate opvoedstijl en worden zij ondersteund over opvoedvragen rond alcoholgebruik.
Tot slot nog een opmerking over het alcoholgebruik van volwassenen. In de groep 55-70 jarigen komt matig en overmatig alcoholgebruik veel voor in vergelijking met jongere volwassenen. Over het algemeen gaan 55-plussers met het ouder worden minder drinken, maar het tegenovergestelde gebeurt bij 55-plussers die al overmatig drinken. Zij gaan met het ouder worden juist meer drinken. Een groot deel van de 55-plussers lijkt zich niet bewust van de nadelige gevolgen van alcoholgebruik voor hun gezondheid. Mede daarom gaan collega’s van het team Maatschappelijke Ondersteuning en de GGD ZW in de periode 2019-2022 ook interventies inzetten om het alcoholgebruik van 55-plussers terug te dringen.
Zo wordt de campagne ‘Ik Pas’ regionaal uitgezet. Deze actie richt zich op volwassenen (55+) die de uitdaging aangaan om een maand hun alcoholgebruik op pauze te zetten. Vanuit de GGD ZW krijgen verschillende organisaties per post een informatiepakket toegestuurd.
Hoofdstuk 5
Artikel 5.4
Toelichting pijler 3: educatieve acties
Onderdeel van Preventie- en Handhavingsplan alcohol Purmerend 2019-2022