De grootste opgave op dit moment is die van het klimaat. Onze samenleving is kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering. Of het nu gaat om de CO2 in de lucht, de kwaliteit van de bodem of het omgaan met water. De consequenties zijn groot: voor de wereld, voor Nederland, voor Brabant en voor Breda. Effectief inspelen op klimaatverandering is belangrijk voor nu en voor de wereld van onze kinderen. Om het tij te keren moeten we over naar andere en nieuwe energiebronnen, minder uitstoot en hergebruik van grondstoffen.
Met de toenemende schaarste aan energie en grondstoffen wordt afvalwater steeds minder beschouwd als afval maar meer als bron voor energie en grondstoffen. Zo wordt op RWZI Nieuwveer het bij slibgisting vrijkomende gistingsgas al gebruikt om het energieverbruik van de zuivering te reduceren en wordt warmte toegeleverd aan het warmtenet in de Haagse Beemden.
Ambitie
Als gemeente Breda hebben we de ambitie uitgesproken om in 2044 CO2-neutraal en in 2050 grondstoffenneutraal te zijn. Gelet op het feit dat het energieverbruik binnen het stedelijk watersysteem zich concentreert op alleen de pompen en gemalen achten we 2044 goed haalbaar om voor stedelijk waterbeheer energieneutraal te zijn.
Strategie
We stemmen het aanbod van afvalwater af op een effectieve zuivering
De voorgaande planperioden hebben we onze aandacht gericht op het afkoppelen van hemelwater en het scheiden van waterstromen bij nieuwe ontwikkelingen. De aandacht was hierbij hoofdzakelijk gericht op het ontlasten van de afvalwaterketen en het tegengaan van verdroging. Met het oog op het streven om in 2050 grondstoffenneutraal te zijn zetten we de systeemtransitie de komende planperiode(n) door. We gaan door met afkoppelen en scheiden van waterstromen om zo dik mogelijk afvalwater aan te kunnen bieden op RWZI Nieuwveer. Hoe ‘dikker’ de waterstroom bij de zuivering wordt hoe efficiënter de terugwinning. Dit effect wordt echter bij een hoog percentage afkoppelen zichtbaar. Daarom is het ook zinvol zijn om te onderzoeken waar we vuilwater af kunnen koppelen en lokaal inzamelen. Zo liggen er kansen om het vuile water van Haagse Beemden apart in te zamelen of bijvoorbeeld bij flatgebouwen. In de komende planperiode gaan we de kansen verkennen.
Innovatiefabriek RWZI Nieuwveer
Samen met de andere waterpartners binnen waterkring de Baronie hebben we in het afvalwaterakkoord afgesproken om het aanbod van afvalwater minimaal gelijk te houden. Samen met waterschap Brabantse Delta gaan we onderzoeken of het noodzakelijk is de capaciteit van gemaal Emerweg in te stellen op de afnamehoeveelheid of dat een lager debiet voldoende is. De huidige capaciteit van gemaal Emerweg bedraagt 10.500 m3/h. Zo mogelijk zetten we Real Time Control in om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen.
We kiezen voor duurzaam materiaalgebruik
Bij de keuze van toe te passen materialen voeren we een levenscyclus-analyse uit in de volle breedte (dus niet alleen gericht op CO2). We gaan voor de aankoop van materialen en diensten sturen op aantoonbaar lokaal en hernieuwbaar. Om hierop te sturen werken we hiertoe in een aantal projecten een methodiek uit om op basis van deze kennis vervolgstappen uit te werken.
Ook zijn we voornemens om samen met andere partijen een experiment uit te voeren met de toepassing van biobased producten. Bijvoorbeeld met de aanschaf van biobased regenpijpen. Uitgangspunt hierbij is dat we geen onnodige (beheer)risico’s gaan lopen in de ondergrond.
Verder is het geen vanzelfsprekendheid meer dat na graafwerkzaamheden zand wordt vervangen om de hersteltijd zo kort mogelijk te houden. Uit het oogpunt van duurzaam grondstoffengebruik maken we per project een afweging of kan worden volstaan met het volledig terugplaatsen van de bestaande grond en tijdelijk herstraten. We accepteren in dergelijke gevallen dan dat het straatbeeld ca. maximaal een jaar wat minder fraai oogt, om na zetting definitief te herstraten. De komende planperiode gaan we hiermee experimenteren in drie projecten waaronder Princenhage-west.
We gaan tenminste voor één innovatief en spannend impactproject!
Om onze inwoners en bedrijven bewust te maken van de effecten van de lozing van micro-verontreinigingen zoals medicijnresten, hormoonstoffen en micro-plastics, willen we een impact-project creëren: Breda in 2020 plastic soep vrij!, te beginnen bij de Nieuwe Mark. Onder voorbehoud van voldoende financiering, willen we experimenteren met een luchtbellenscherm in de Nieuwe Mark om plastics af te vangen, in te zamelen en te hergebruiken. We trekken samen met waterschap Brabantse Delta op om innovaties te beproeven op innovatiefabriek Nieuwveer en/of de proefopstelling riolering op onze gemeentewerf. Zo werken we bijvoorbeeld ons idee verder uit om toiletblokjes te benutten voor het binden van medicijnresten. Binnen waterkring de Baronie gaan we de komende planperiode een haalbaarheidsstudie uitvoeren naar riothermie en aquathermie, het terugwinnen van warmte uit het riool en oppervlaktewater.
We gaan verder met energie besparen
In de vorige planperioden hebben we al een forse inspanning geleverd om het energieverbruik van onze assets stedelijk water te verminderen. In de komende planperiode analyseren we uitgevoerde energiemetingen om nieuwe besparingskansen in beeld te brengen. Ook gaan we onderzoeken of we slimmer kunnen omgaan met de pompen in verbeterd gescheiden riolering. We sturen vanuit stedelijk water bij inkoop van duurzame energie op de meest duurzame vormen zoals zonne- en windenergie.
Energieterugwinning uit riool- en oppervlaktewater is een mogelijke kans
In de zoektocht naar alternatieve energiebronnen staat ook het terugwinnen van energie uit riool- of oppervlaktewater meer in de belangstelling. Technisch is dit al mogelijk, de hoeveelheid terug te winnen warmte is echter vanwege het beschikbare areaal beperkt. Energie terugwinnen uit riool- of oppervlaktewater zal daarom eerder een voorbeeldfunctie hebben tenzij we de teruggewonnen energie langdurig kunnen afzetten aan een duidelijke afnemer. Verder geldt als uitgangspunt dat we alleen energie terugwinnen als het milieurisico van de ondergrondse installaties acceptabel is.
We programmeren samen
Als stedelijk water zijn we een actieve partner aan de programmeringstafel. Waar mogelijk bieden we ruimte in het cunet voor andere energiedragers of verzwaring van bestaande energiedragers. Voor het verleggen van leidingen stellen we ons flexibel op waarbij we per project een afweging maken tussen kapitaalsvernietiging en (gezamenlijke) doelen.
Hoofdstuk 4
Artikel 4.3