Het gaat over een groep personen die komt te overlijden ten gevolge van een incident met gevaarlijke stoffen. De officiële definitie van groepsrisico in artikel 1 van het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) luidt: "de cumulatieve kans per jaar dat ten minste 10, 100 of 1.000 personen overlijden als rechtstreeks gevolg van hun aanwezigheid in het invloedsgebied van een inrichting en een ongewoon voorval binnen die inrichting waarbij een gevaarlijke stof of gevaarlijke afvalstof betrokken is". Het invloedsgebied is niet gelijk aan het hele effectgebied. Het invloedsgebied wordt afgebakend door de 1% letaliteitsgrens hetgeen (als vuistregel) overeenkomt met de 10-8 contour.
Het groepsrisico kent geen harde norm, maar een oriënterende waarde.
Er geldt een verantwoordingsplicht voor het groepsrisico.
De aspecten die bij de verantwoording moeten worden uitgelegd en afgewogen staan beschreven in de verschillende Algemene Maatregelen van Bestuur (AMvB’s). Daarbij moet een vergelijking worden gemaakt met een vastgestelde oriëntatiewaarde. De oriënterende waarde is een richtwaarde waar de gemeente zich zoveel mogelijk aan moet houden. De gemeente heeft zoals gezegd de bevoegdheid om goed onderbouwd hiervan af te wijken.
Het groepsrisico wordt weergeven in een fn-curve (grafiek 1).
Het aantal potentiële slachtoffers binnen het invloedgebied (N) wordt uitgezet tegen het risico op een ongewoon voorval (incident) met gevaarlijke stoffen (F).
Hieronder volgt een korte uitleg over de bovenstaande grafiek. In de grafiek is te zien hoe het risico per jaar (F) en het aantal slachtoffers (N) zich tot elkaar verhouden:
hoe hoger het groepsrisico,
hoe hoger het risico dat er dodelijke slachtoffers vallen.
Hoe verder het groepsrisico naar rechts verplaatst, hoe meer potentiële slachtoffers er aanwezig zijn binnen het invloedsgebied.
De stippellijn geeft de oriëntatiewaarde weer. De oriënterende waarde is dus geen harde norm, maar een richtwaarde waarmee rekening moet worden gehouden bij het nemen van een besluit (omgevingsvergunning of ruimtelijke procedure). Bij het nemen van een besluit dient er een verantwoording van het groeprisico plaats te vinden. Is de “veiligheidssituatie” aanvraadbaar voor de personen die zich in het invloedsgebied van een risicobron bevinden.
Links in de grafiek geldt dat de groepsrisicocurve hoog is vanwege weinig mensen met een hoog risico, naar rechts wordt de groepsrisicocurve steeds lager door veel mensen met een lager risico.
De grafiek is gecompliceerd vanwege de logaritmische schaalverdeling. Dat wil zeggen dat de oriënterende waarde een rechte lijn is omdat de getallen op de x- en y-as zijn omgerekend middels een logaritme. Vereenvoudigd gezegd is de afstand gelijk, de schaalverdeling is verschillend. Er is wiskundig sprake van een macht van 10.
Wiskundig betekent dat het getal 10 een 1 wordt (log 10 = 1 ofwel 101). Een toename van enkele personen binnen het invloedsgebied heeft dan ook geen signifikante invloed op het groepsrisico. De log van 1 (persoon) is namelijk 0. Een toename van 4 personen heeft nauwelijks invloed op het groepsrisico.
Bijvoorbeeld de logaritme van 14 is 1,15. Ofwel de toename van één gezinswoning leidt niet tot een significante toename van het grepsrisico.
Enkele voorbeelden (bron: infomil):
Er worden nieuwe woningen in het invloedsgebied gebouwd: het potentiële aantal slachtoffers (N) neemt toe en de groepsrisicocurve verschuift naar rechts. Zo kan een overschrijding van de oriëntatiewaarde ontstaan.
Er worden veiligheidsmaatregelen bij een bedrijf (met opslag gevaarlijke stoffen) genomen: als hierdoor de kans op vrijkomen van gevaarlijke stoffen door een calamiteit (F) kleiner wordt, verschuift de groepsrisicocurve omlaag.
Herinrichting invloedsgebied: het verplaatsen van personen binnen het invloedsgebied kan ook gevolgen hebben voor het groepsrisico. Bijvoorbeeld als nieuwe appartementen die beoogd zijn binnen het invloedsgebied in de planfase worden verplaatst verder bij de risicobron vandaan. Dan zal de groepsrisico-curve lager beginnen, omdat er minder mensen zijn met een hoog risico. Wel zal de groepsrisicocurve dan verder naar rechts verschuiven, doordat een groter aantal personen aan weinig risico worden blootgesteld.
Uit de verschillende inventarisaties blijkt dat in vele gevallen wordt voldaan aan de uitzonderingsvoorwaarden op grond van de verschillende AMvB’s, waardoor een standaard verantwoording van het groepsrisico voor een ontwikkeling van een enkele woning voldoende wordt geacht. Het aantal personen binnen het invloedsgebied neemt met de realisatie van één woning niet significant toe.
In de voorliggende beleidsnota is per risicobron aangegeven wanneer een verantwoording noodzakelijk wordt geacht.
De voorliggende beleidsnota geeft het kader voor het bepalen of volstaan kan worden met een standaard verantwoording van het groepsrisico. Het beleid voorziet in teksten die opgenomen dienen te worden voor een standaard verantwoording groepsrisico.
Er liggen binnen de gemeentegrenzen geen zeer grote chemische bedrijven die leiden tot beperkingen voor de realisatie van ruimtelijke projecten. Voor de overige risicobronnen zijn de aandachtsgebieden dan wel het invloedsgebied meerdendeel beperkt.
Op basis van onderzoeken die binnen de gemeente zijn uitgevoerd blijkt dat de externe veiligheidssituatie voor wat betreft het plaatsgebonden- en oriënterende waarde nergens wordt overschreden, noch zijn er knelpunten.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.5
Wat is nu het groepsrisico?
Onderdeel van Uitvoeringsbeleid externe veiligheid