Feiten en cijfers over alcoholgebruik onder jongeren
In het kort zien we in de afgelopen periode in Nederland de volgende trends:
De startleeftijd waarop jongeren gaan drinken is omhoog gegaan;
Jongeren onder de 16 jaar zijn minder gaan drinken;
Als jongeren drinken, drinken ze veel. Binge drinken (5 glazen of méér drinken) blijft onverminderd hoog.
In 2003 waren Nederlandse jongeren koplopers in Europa als het ging om binge drinken (Hibell e.a., 2004). Afgelopen decennium is sterk ingezet op het voorkomen van alcoholgebruik door jongeren onder de 16 jaar. Dat heeft zijn vruchten afgeworpen en leidde tot een spectaculaire afname in het drankgebruik onder jonge pubers (Verdurmen e.a., 2012). Na verhoging van de leeftijdsgrens in 2014 neemt het alcoholgebruik onder jongeren jonger dan 16 jaar verder af. Het binge drinken onder de jongeren die wel alcohol drinken blijft echter erg hoog.
De landelijke trends zijn ook te zien in de gemeente Wijk bij Duurstede. Het percentage jongeren dat aangeeft de afgelopen vier weken alcohol te hebben gedronken is aanzienlijk gedaald van 45% in 2012 naar 27% in 2016. Ook het percentage van het totaal aantal jongeren dat zegt regelmatig meer dan vijf glazen alcohol per gelegenheid (binge drinken) te drinken is afgenomen van 36% in 2012 naar 18% in 2016.
Wat echter onverminderd hoog blijft en daarmee ook zorgelijk is dat tweederde van de alcohol drinkende jongeren aangeeft de afgelopen maand vijf drankjes of meer per gelegenheid te hebben gedronken. Ook zegt 14% van de jongeren de afgelopen vier weken dronken of aangeschoten geweest te zijn. Hoewel dit percentage gedaald is, is dit nog steeds een hoog percentage gezien de leeftijd (13- en 17-jarigen) van de jongeren.
Het percentage ouders dat alcoholgebruik van hun kind(eren) niet afkeurt is sinds 2012 gedaald van 56% naar 47%. Dit geeft wel aan dat het gebruik van alcohol sociaal en economisch diep in onze samenleving is geworteld. Uit onderzoek van het Trimbos Instituut blijkt dat leerlingen minder vaak alcohol drinken als ouder hier duidelijke regels over stellen. Uit hetzelfde onderzoek komt naar voren dat leerlingen van het VMBO basis minder vaak duidelijke ouderlijke regels op het gebied van alcohol rapporteren van leerlingen van andere schoolniveaus.
Feiten en cijfers over alcoholgebruik volwassenen en senioren
Volgens de landelijke cijfers van Volksgezondheidenzorg (2018) dronk in 2017 9,2% van de 18-plussers overmatig alcohol: 11,5% van de mannen en 7,0% van de vrouwen. Overmatig drinken betekent meer dan 21 glazen alcohol per week drinken voor mannen en voor vrouwen meer dan 14 glazen per week. Overmatig drinken komt het meest voor bij jongvolwassenen onder de dertig en het minst voor bij dertigers. Voor de regio Utrecht wordt door de GGD om de vier jaar de gezondheidsmonitor afgenomen. Hieruit blijkt dat in Wijk bij Duurstede het overmatig alcoholgebruik onder volwassenen (19 – 65 jaar) in 2016 gelijk is gebleven t.o.v. 2012 met een percentage van 21%. Het overmatig alcoholgebruik onder senioren is wel gestegen van 21% in 2012 naar 28% in 2016.
Alle cijfers met betrekking tot alcoholgebruik onder jongeren, volwassenen en senioren zijn terug te vinden in bijlage 1.
Risico’s alcoholgebruik
Te veel en te vaak alcohol drinken is een risicofactor voor ongeveer 60 verschillende ziekten waaronder kanker, hart- en vaatziekten, long- en leverziekten (WHO, 2011). Als jongeren in hun puberjaren veel drinken, neemt de kans toe dat ze later problemen met hun drankgebruik krijgen. De laatste jaren is er meer aandacht gekomen voor de gevolgen van alcohol voor de ontwikkeling van het puberbrein. De hersenen ontwikkelen zich tot gemiddeld het 24e jaar. Alcohol verstoort die ontwikkeling en dat kan van invloed zijn op het karakter en gedrag van jongeren. Daarnaast lopen jongeren meer risico’s op alcoholvergiftigingen, (verkeers)ongevallen, onveilig seksueel gedrag, zijn ze onder invloed van alcohol vaker betrokken bij vandalisme en uitgaansagressie. Jongeren die vroeg beginnen met drinken presteren over het algemeen slechter op school en verzuimen vaker. Kortom, alcohol is een riskante stof voor jongeren in ontwikkeling.
Naleving leeftijdsgrens
Uit landelijk onderzoek in 2016 (Kruize et al., 2016) blijkt dat de leeftijdsgrenzen gemiddeld door 38% van de verstrekkers wordt nageleefd. Vooral de ketensupermarkten en slijterijen doen het hierbij goed; ruim 60% van hen hanteert de leeftijdsgrenzen zoals het moet. Echter, bij cafetaria’s, horecagelegenheden en sportkantines (17%) is er nog veel winst te behalen wat betreft het naleven van de leeftijdsgrenzen. Bij deze alcoholverkopers hanteert slechts 29% (cafetaria’s), 21% (horeca) en 17% (sportkantines) de leeftijdsgrenzen op een correcte wijze. Uit ditzelfde onderzoek blijkt dat het vragen naar het identiteitsbewijs van de aspirant koper een belangrijk instrument is in de naleving van de leeftijdsgrenzen (Kruize et al., 2016).
Artikel 1:
Probleem- en risicoanalyse
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Wijk bij Duurstede houdende regels omtrent preventie en handhaving alcohol