In de gemeente Oegstgeest maken we goed wonen voor mensen met een zorgbehoefte mogelijk. Dat vraagt om een integrale benadering van wonen, zorg en welzijn, samenwerking, mogelijkheden voor ontmoeting en geschikte woonvormen op de juiste plek. Mensen moeten zoveel mogelijk een wooncarrière in de eigen omgeving kunnen maken, zodat zij goed wonen in een omgeving waar ze zich thuis voelen en waar zij een netwerk hebben of kunnen opbouwen, dit bevordert ook de leefbaarheid.
Wat willen we: onze belangrijkste uitdagingen
In onze woon-zorg opgave onderscheiden we (kwetsbare) ouderen en overige zorgdoelgroepen. Voor de ouderen hebben we de opgave voor Oegstgeest goed op het netvlies. We willen de levensloop faciliteren van vitaal naar een toenemende zorgbehoefte.
We willen meer woningen voor vitale senioren realiseren. Woningtypen die aansluiten bij deze doelgroep zijn: grondgebonden met kleine tuin/terras of gemeenschappelijke tuin en goede bezonning. Met wonen, slapen en sanitair op de begane grond. Een ontwerp dat uitnodigt tot sociaal contact zoals een hofje of geschakelde bungalows. Zowel koop als huur, en van betaalbaar, tot middensegment, tot duur.
Voor ouderen met een toenemende zorgvraag willen we het mogelijk maken om een ‘woonzorgcarrière’ te maken in de eigen woonomgeving van individueel zelfstandig naar meer geclusterd of beschermd en andersom. Zodanig dat mensen hun (zorg)netwerk kunnen behouden. En met mogelijkheden om de eigen woning aan te passen aan de toenemende zorgbehoefte of ondersteund te worden bij de afweging om te verhuizen naar een geschikte woning. We willen tot 2030 minimaal totaal 20 à 40 zelfstandige woonzorg woningen realiseren.
Voor mensen die intensieve dementiezorg nodig hebben willen we voldoende verpleegplaatsen; tot 2030 is een extra behoefte van circa 40 plaatsen voorzien. Het betreft kleinschalige woonvormen met intensieve zorg. We willen daarbij de ontwikkeling van nieuwe woonzorgconcepten stimuleren, die de aanwezige sociale verbanden en ontmoetingsplekken benutten, zodat ontmoeting laagdrempelig kan ontstaan.
Voor de overige doelgroepen, met name de mensen die verblijven in een beschermde woonvorm of in de maatschappelijke opvang, dan wel van daaruit uitstromen naar een zelfstandige woning, is de regionale opgave in Holland Rijnland uitgangspunt. In de regio is overleg gaande over de wenselijke verdeling van de instellingen voor verblijf, en van de uitstroom naar zelfstandige woningen over de subregio’s en de gemeenten. Voor zowel verblijf als voor de uitstroom is voor Oegstgeest evenredigheid naar aandeel van de bevolking (van de gemeenten in de subregio’s en van de subregio’s in de regio) een werkbaar uitgangspunt voor het gesprek hierover. Binnen deze ‘theoretische’ verdeling kunnen gemeenten zich specialiseren in bepaalde voorzieningen en daarin een meer dan evenredig aandeel van de regionale opgave op zich nemen, wat dan gecompenseerd wordt door andere gemeenten, voor een ander deel van de opgave.
We willen een inclusieve samenleving zijn met een diversiteit aan woonvormen: niet voor iedereen is wonen in de wijk weggelegd, al of niet tijdelijk. Er zijn inwoners die (tijdelijk) beter wonen in een omgeving met meer rust. Dat vraagt om maatwerk. Daarnaast zouden woon-zorgcirkels kunnen passen bij de kwetsbare doelgroep: een zelfstandige woning nabij een steunpunt of beschermde woonvorm.
Verder zien we dat, als gevolg van de geringe beschikbaarheid, corporatiewoningen steeds meer worden toebedeeld aan personen uit de hoogste urgentieklassen met een laag inkomen. Dit leidt tot een concentratie van mensen met vergelijkbare problemen, èn een laag inkomen. Hierdoor kan de leefbaarheid in woningcomplexen en straten onder druk komen te staan. Dit landelijke fenomeen zien we ook in Oegstgeest terug.
Via ‘slimme toewijzing’, goede begeleiding en differentiatie van buurten willen we mogelijke leefbaarheidsproblemen zoveel mogelijk voorkomen. Denk aan een combinatie van een zekere spreiding van doelgroepen in dezelfde buurt, waarbij concentraties vermeden worden maar zorg en zo nodig toezicht wel efficiënt kunnen worden georganiseerd. En mocht het ondanks alle preventie toch misgaan, dan pakken gemeente, woningcorporatie en veiligheidspartners woonoverlast snel en daadkrachtig aan.
Ook willen we, in straten en complexen waar MeerWonen dit nodig vindt, de corporatie de benodigde ruimte geven om een evenwichtiger mix van huurders naar inkomen en draagkracht te bereiken.
Wat gaan we doen?
Instrument
Omschrijving
Woningen voor vitale senioren
Initiatieven die inspelen op nieuwe woonvormen voor vitale ouderen hebben een pré boven andere plannen (mits op de goede locatie). Goede locaties zijn in de nabijheid van winkels en voorzieningen, zoals bijvoorbeeld verdichtingsplannen in het centrum. We willen ook ruimte bieden aan CPO-initiatieven van ouderen, zoals het ‘Knarrenhof’-concept.
Levensloopbestendigheid gelijkvloerse nieuwbouw
We stellen eisen aan gelijkvloerse nieuwbouw ten aanzien van levensloopbestendigheid/ aanpasbaarheid/ infrastructuur voor domotica. Deze dient minimaal rollator toegankelijk te zijn: twee sterren uit het Rijnlands (RevalidatieCentrum) sterrensysteem.
Afwegingskader woonzorg woningen voor senioren (zelfstandig, geclusterd) en beschermd wonen (intramuraal geclusterd), dan wel tussenvormen
De realisatie van zorgwoningen voor senioren is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente én haar woonpartners (MeerWonen en zorgorganisaties). Ook particuliere initiatiefnemers kunnen in deze behoefte voorzien. We willen dat deze passen bij de behoefte van Oegstgeest en een wooncarrière in eigen wijk mogelijk maken. We stellen daarom een afwegingskader/dialoogkader op voor woonzorginitiatieven. Een afwegingskader dat past in de filosofie van de omgevingsvisie en daarop anticipeert. Uitgangspunt is een periodieke beoordelingscyclus waarin we plannen prioriteren. Mogelijke criteria zijn:
Zijn de woningen voldoende fysiek geschikt voor het verlenen van zorg en voor mensen met somatische beperkingen (niveau rolstoel afhankelijk)?
Welke financieringsvormen worden toegepast, of zijn mogelijk in de betreffende zorgwoningen en wat betekent dit voor het potentiële beroep op Wmo-voorzieningen?
Nodigt de plek uit voor ontmoeting (ontmoetingsplekken in gebouwen en openbare ruimte)?
Nodigt de plek uit tot bewegen (voorzieningen en winkels op loopafstand, paar honderd meter, groen, aantrekkelijke looproutes)?
Sluit het initiatief goed aan bij andere ontwikkelingen (zoals bijvoorbeeld gezamenlijk onderbrengen van de zorgpartners op een centrale plek)?
Innovatieve concepten (menging van ouderen -met een zorgbehoefte- en jongeren die voor levendigheid zorgen en zorg kunnen verlenen; een denkbare variant is dat jongeren huurkorting krijgen en daarvoor als tegenprestatie zorg verlenen, zoals een praatje, klusjes et cetera).
De inbedding van de initiatiefnemer in de Oegstgeestse dorpsgemeenschap (zorgorganisatie, burgerinitiatief, commerciële partij)
Afspraken wonen met begeleiding voor de Maatschappeljjke Opvang/Begeleid Wonen (MO/BW) doelgroep
Voor de MO/BW-doelgroep die weer in de wijk gaat wonen zijn kleine woningen en flexwonen van belang. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente, MeerWonen en de zorgorganisaties. We maken hierover prestatieafspraken met MeerWonen over de beschikbaarheid van woningen en afspraken met zorgorganisaties over het leveren van woonbegeleiding. Voor de aantallen zijn de nog vast te stellen (sub)regionale afspraken over de verdeling leidend.
Uitgangspunt is het wonen zoveel mogelijk normaliseren. In het kader van de contingentenregeling wordt voor een zogeheten ‘contingentwoning’ een driepartijen-overeenkomst (cliënt, corporatie, zorgorganisatie) afgesloten waarin wonen en begeleiding onlosmakelijk gekoppeld zijn. Indien de begeleiding stopt, stopt ook de huurovereenkomst. De contingentwoning is doorgaans een reguliere woning. Het kan ook zijn dat het een min of meer ‘speciale’ woning is, waarbij zodra mogelijk de cliënt doorstroomt naar een reguliere (betaalbare) sociale huurwoning. Bij calamiteiten is er een korte lijn naar de veiligheidsregio (politie, OM). Op deze wijze willen we in de woonbehoefte van kwetsbare personen voorzien én de leefbaarheid en de veiligheid van de omwonenden waarborgen.
Snel reageren op situaties waar de leefbaarheid onder druk staat
In situaties waarin MeerWonen dit nodig vindt (wooncomplexen of straten met een toenemende concentratie van huurders uit de hoogste urgentieklassen) geven we de corporatie de benodigde ruimte om een evenwichtiger mix van huurders naar inkomen en draagkracht te bereiken. Bijvoorbeeld door:
Maximale benutting van de wettelijke ruimte om 10% van de verhuurde woningen aan hogere inkomens toe te wijzen.
Woningen (tijdelijk) in het middeldure huursegment aan te bieden.
Actief zoeken naar passende locaties en gebouwen
De gemeente ondersteunt zorgpartijen en MeerWonen bij het zoeken naar geschikte gebouwen, dan wel locaties voor de MO/BW doelgroep (de contingent woningen of wooneenheden).
Hoofdstuk 4.
Artikel 4.3
Zorgzame en inclusieve wijken
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Oegstgeest houdende regels omtrent wonen