Het bureau BRO heeft een weerbaarheidsscan uitgevoerd naar de verschillende wijkwinkelcentra in Enschede. Het gaat daarbij uitsluitend om centra die behoren tot de hoofdwinkelstructuur. Zie figuur 1 voor de uitkomsten daarvan. Ter toelichting:
De kleuricoontjes zijn op grootte van het winkelcentrum gecategoriseerd. De winkelcentra zijn ingedeeld aan de hand van het verkeerslicht-model:
De weerbare winkelgebieden functioneren in economische zin grotendeels goed: er is voldoende consumentendraagvlak aanwezig en er is veelal sprake van een onderscheidende positie en heldere profilering binnen de detailhandelsstructuur.
Winkelgebieden met een onzeker perfectief hebben bovengenoemde eigenschappen veelal niet, maar kunnen door versterking van het aanbod en/of het winkelklimaat weer toekomstbestendig worden. Gebeurt dit niet, dan moet op lange termijn gevreesd worden voor een verschraling van het aanbod en steeds meer koop-krachtafvloeiing naar omringende, attractievere winkelgebieden.
Winkelgebieden die als kwetsbaar bestempeld zijn, zijn niet of weinig toekomstbestendig. Het aanwezige aanbod kan nadrukkelijk voort blijven bestaan, maar er wordt beleidsmatig niet primair ingezet om deze gebieden te versterken. Het behoud van het aanbod is wenselijk, maar indien er onvoldoende marktkansen bestaan, zal het aanbod wellicht op termijn verdwijnen.
Deze weerbaarheidsscan geeft het volgende beeld:
Figuur 1: Weerbaarheid naar winkelgebied o.b.v. de sector dagelijkse artikelen
Door de oogharen bezien functioneren de grotere en nieuwere wijkwinkelcentra naar behoren.
Voor de kleinere wijkcentra geldt veelal dat het verzorgingsgebied beperkt is en andere ondersteunende winkelcentra nabijgelegen zijn. Voor de buurtcentra geldt dat zij afhankelijk zijn van het supermarktaanbod. Behoud van voorzieningen is hier de opgave.
Er is een aantal winkelgebieden met een onzeker perfectief. Zij hebben in minder consumentendraagvlak, geen onderscheidende positie en geen helder profiel binnen de detailhandelsstructuur. Door versterking van het aanbod en/of het winkelklimaat kunnen zij weer toekomstbestendig worden. Gebeurt dit niet, dan moet op lange termijn gevreesd worden voor verschraling van het aanbod en koopkrachtafvloeiing naar omringende, aantrekkelijkere winkelgebieden.
De weerbaarheidsscan wijst op het risico dat onder wijk- en buurtcentra een verdere tweedeling gaat ontstaan. Enerzijds is draagvlak nodig voor een goed aanbod, waardoor er kleine concentraties onder druk komen te staan. Anderzijds ontstaat er een grotere behoefte aan sociale concentratiepunten met voorzieningen en diensten.
De consument wil comfortabel winkelen en steeds meer keuzevrijheid. Om hierin tegemoet te komen moeten de supermarkten en de winkelcentra als geheel groeien. Daarbij kunnen kleinere supermarkten of centra onder druk komen staan en sluiten retailers mogelijk hun deuren.
Op de langere termijn zijn twee zaken van invloed op het verbeteren of verslechteren van het functioneren van het boodschappenaanbod:
de gemeentelijke ambitie ten aanzien van bevolkingsgroei en
de verschillen in de bevolkingsontwikkeling per wijk.
Het aanbod in het binnensingelgebied verbetert naar verwachting door de verdere groei van inwoners. Tegelijkertijd leidt de vergrijzing in woonwijken tot vermindering van het draagvlak voor de boodschappencentra in de wijken.
De omvang van het winkelaanbod in de sector ‘dagelijkse artikelen’ is iets groter dan gemiddeld. Ook is de gemiddelde vloerproductiviteit (omzet per m2 wvo) in Enschede relatief laag. Dit komt door de aanwezigheid van een groot aantal supermarkten met een ruime omvang.
De aanwezigheid van het ruime aanbod is deels het gevolg van de toevloeiing van bestedingen vanuit Duitsland.
Niet alleen is het huidig aanbod in de sector dagelijkse artikelen groter dan gemiddeld, de omvang van dit aanbod (in vierkante meter winkelvloeroppervlak) is de afgelopen jaren toegenomen door schaalvergroting van de supermarkten.
De supermarkten in de radialen zijn allen kleinschalig, waardoor zij (naar verwachting) op termijn niet in deze vorm houdbaar zijn.
De supermarkten in het winkelcentrum Stadsveld zijn allen aan de kleine kant. Hetzelfde geldt voor de een aantal supermarkten in Helmerhoek, Stroinkslanden en Glanerbrug.
Gelet op nabijheid is er tussen enkele centra sprake van onderlinge concurrentie.
Voor de dorpen is verder van belang dat het aantal dorpssupermarkten (en andere winkels) landelijk al geruime tijd afneemt. Ook is het perspectiefvan deze winkels op langere termijn beperkt. Het aantal inwoners van de kern speelt mee, de afstand tot grotere supermarkten, maar zeker ook het ondernemerschap en de mate waarin de lokale klanten trouw blijven aan de ‘eigen’ winkels.
Supermarkten spelen een essentiële rol in de levensvatbaarheid van de boodschappencentra. Via combinatiebezoek profiteren andere voorzieningen (winkels, horeca, verzorgende diensten) van de aantrekkingskracht en hoge bezoekintensiteit van supermarkten.
Zoals eerder gemeld is de gemiddelde waardering voor de Enschedese winkelcentra een 7,3. De oordelen variëren van een 6,6 tot 7,9.
Hoofdstuk 3. › Paragraaf 3.2
Artikel 3.2.2
Wat zien we?
Onderdeel van Beleidskader Retail in Enschede