Dit IHP 2020-2035 geeft invulling aan de wettelijke zorgplicht van de gemeente ten aanzien van adequate huisvesting voor onderwijs. Belangrijker nog, het beschrijft de gezamenlijke en éénduidige visie van gemeente en schoolbesturen op de gewenste toekomstsituatie ten aanzien van huisvesting. Het IHP 2020 – 2035 geeft een meerjarige invulling over hoe te anticiperen op demografische ontwikkelingen, onderwijsontwikkelingen, de (kwaliteit van de) huisvestingsstructuur in gemeente Horst aan de Maas en de verbondenheid met partners. Daarbij vindt ook de financiële vertaling plaats naar een meerjarig perspectief. Ook geeft het oplossingen voor soms heel praktische problemen, zoals een tekort aan lokalen of juist een overschot daaraan.
De gemeenteraad heeft 21 december 2016 het college van B&W opdracht gegeven tot het opstellen van dit nieuwe integrale huisvestingsplan om de nieuwe beleidskaders van het accommodatiebeleid te vertalen naar het onderwijs binnen de gemeente. Ook zijn er vanuit het onderwijs nieuwe huisvestingsaanvragen ingediend. Daarnaast vergt de kwaliteit en duurzaamheid van de huidige huisvesting van de onderwijsgebouwen de nodige aandacht. Dit IHP 2020 – 2035 brengt dit samen.
In juni 2017 is een aanpassing van de Wet Primair Onderwijs aangenomen, waarin wordt geregeld dat er een niet-vrijblijvende (en op overeenstemming gerichte) samenwerking tussen schoolbesturen en gemeenten tot stand komt om te zorgen voor een toekomstbestendig onderwijsaanbod. Schoolbesturen worden met deze maatregelen in staat gesteld om beter te kunnen anticiperen op de toekomst. Het totstandkomingsproces van dit IHP 2020 – 2035 sluit aan op de rolverdeling zoals in dit wetsvoorstel wordt geregeld.
1.1Aanleiding
De herijking van het laatst vastgestelde IHP 2012-2022 (vastgesteld door gemeenteraad op 10 april 2012) is noodzakelijk, omdat:
Actualisatie is nodig gezien de gedateerdheid (8 jaar oud) van het voorgaande IHP en de demografische- en maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder de invloed van een krimpend leerlingaantal in het PO en VO.
De gemeenteraad heeft op 4 juli 2017 de beleidsnotitie accommodatiebeleid en op 13 november 2018 de Perspectievennota Maatschappelijke Accommodaties, beleidskaders vastgesteld voor het nieuwe integrale accommodatiebeleid binnen Horst aan de Maas. Deze beleidsthema’s hebben invloed op onderwijshuisvesting, waarbij de samenhang en consequenties nog niet integraal in beeld zijn gebracht. Hierbij is het van belang om beleidsthema’s niet per locatie, maar voor alle huisvestingssituaties van toepassing te laten zijn. Dit IHP 2020 – 2035 is onderdeel van de uitwerking van dit integrale accommodatiebeleid.
Ondanks dat de overheveling van de verantwoordelijkheid ‘buitenkant onderhoud’ naar de schoolbesturen in het PO per 1 januari 2015 en in het VO per 1 januari 2005 heeft plaatsgevonden, worden er verzoeken bij de gemeente ingediend voor de (gedeeltelijke) bekostiging van huisvestingsmaatregelen. Het betreft dan geen regulier (groot)onderhoud, maar nieuwbouw/uitbreiding of renovatie. Voor de beoordeling van deze aanvragen is een toetsingskader noodzakelijk.
Er zijn signalen dat vooral oudere schoolgebouwen onvoldoende inspelen (flexibele inzet van bestaande m2) op het moderne onderwijs.
Gemeente Horst aan de Maas staat niet alleen voor investeringen in het onderwijs, maar ook in de bredere maatschappelijke voorzieningen en ander gemeentelijk vastgoed, zoals sportvoorzieningen. Er is een actueel beeld nodig om een integrale afweging te kunnen maken. De actualisatie van het IHP Onderwijs is opgesteld in 2019 - 2020. De scope ligt daarbij op de periode 2020 - 2035 (zie samenvatting). Het IHP Onderwijs wordt 4-jaarlijks geëvalueerd en geactualiseerd.
1.2Evaluatie IHP 2012 - 2022
Het laatst vastgestelde IHP 2012 - 2022 (zie 1.1) heeft in de afgelopen jaren geleid tot een aantal afgeronde huisvestingstrajecten. Onderstaande maatregelen zijn de belangrijkste resultaten.
Maatregelen gericht op het afstemmen van huisvestingscapaciteit aan de behoefte:
Basisschool De Kameleon in Grubbenvorst is gehuisvest in een nieuw schoolgebouw.
Verbouw/uitbreiding Norbertuskerk voor (Speciaal) Basisschool de Twister in Horst.
Uitbreiding van het gebouw van basisschool De Samensprong in Grubbenvorst.
Maatregelen gericht op kwalitatief goede onderwijsvoorzieningen:
Er is een Plan van Aanpak d.d. december 2015 overeengekomen tussen gemeente en de schoolbesturen in het basisonderwijs (Dynamiek en Akkoord) om knelpunten in het binnenklimaat van bestaande gebouwen te verbeteren naar het niveau Bouwbesluit 2015 (convenant Frisse Scholen). Door de ongewisheid van een aantal projecten en met de komst van dit IHP is voor een groot deel van de beoogde schoolgebouwen een monitoringssysteem aangebracht. Niet alle scholen zijn opgenomen in een uitvoeringsprogramma. Hiervoor is bewust gekozen om te voorkomen dat er onnodige investeringen worden gedaan. Het is wenselijk om nieuwe afspraken te maken over het uitvoeringsprogramma om “maatwerk” te kunnen leveren en de middelen doelgericht te kunnen inzetten.
De 1e evaluatie van Frisse Scholen heeft plaatsgevonden in het 4de kwartaal 2018;
Beleidsmaatregelen:
Doordecentralisatie buitenonderhoud naar schoolbesturen (organisatorisch).
Uniform beleidskader na fusie van gemeente Horst, Sevenum en een deel van Meerlo-Wanssum tot gemeente Horst aan de Maas.
Onderstaande niet bereikte/afgeronde doelstellingen worden meegenomen in dit IHP 2020 – 2035 en dat zijn:
Uitvoering van maatregelen uit convenant Frisse Scholen voor diverse locaties (zie actuele stand in § 3.5.1. Stand van Zaken Convenant Frisse Scholen)
Doelstelling van het IHP 2020 – 2035:
De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor het bieden van adequate onderwijshuisvesting. Dat wil zeggen: voldoende capaciteit, adequate gebouwkwaliteit en rekening houden met veiligheid en goede toegankelijkheid.
De gemeente Horst aan de Maas heeft drie kaderstellende instrumenten (vastgesteld door de gemeenteraad), waarmee zij stuurt, te weten:
De verordening voorzieningen huisvesting onderwijs 2015, een procedureel kaderstellend instrument met minimumeisen.
De begroting, een financieel kaderstellend instrument/jaarlijkse voorziening onderwijs huisvesting.
Het IHP, een inhoudelijk kaderstellend instrument (kort: het IHP onderwijs).
Dit meerjarig IHP 2020 – 2035 geeft invulling aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid om planmatig met de huisvesting van onderwijsaccommodaties om te gaan. Het is een hulpmiddel om op basis van geactualiseerde beleidsuitgangspunten en
-kaders de juiste keuzen te maken over de locatie, kwaliteit, organisatie en financiële planning van onderwijsgebouwen. Het resulteert in een breed gedragen afspraak over deze aspecten en de vertaling hiervan naar concrete huisvestingsmaatregelen.
De afspraken zijn bindend tussen gemeente en onderwijs en in aanvulling en afwijking van de vigerende verordening lokale kaders. Het IHP richt zich alleen op het primair-, en het voortgezet onderwijs. Voor het middelbaar beroepsonderwijs gelden andere verhoudingen in de huisvesting. De scope van het IHP 2020 – 2035 richt zich op de periode van 16 jaar.
Het IHP 2020 – 2035 is opgebouwd uit een beleidskader (deel 1) en een uitvoeringsprogramma (deel 2).
Strategisch: beschrijving en vaststelling van het beleidskader op basis van maatschappelijke en onderwijskundige ontwikkelingen en flankerend beleid. Dit onderdeel is vooral op sturing/regie gericht.
Operationeel: praktische, beheersmatige en financiële uitwerking en programmering van de onderwijshuisvesting. Het operationeel deel van het IHP richt zich op de vertaling van het strategisch kader naar de uitvoering. In het uitvoeringsprogramma worden concreet de huisvestingslocaties binnen de gemeente meegenomen voor de 1e fase.
Met de hier beschreven aanpak wordt aangesloten op de door de VNG opgestelde advisering over het opstellen van integrale huisvestingsplannen.
Na gemeentelijke besluitvorming van het IHP 2020 – 2035 is het noodzakelijk dat beleid wordt verankerd in de organisatie. Ook is er project specifieke afstemming nodig met het onderwijsveld en de maatschappelijke partners.
Voor de volledigheid markeren we ook taken die binnen en buiten het IHP-proces behoren. Alhoewel er een nadrukkelijke samenhang is, behoren de volgende taken niet tot het IHP 2020 – 2035:
Huisvestingsbeleid voor de sectoren welzijn, cultuur en sport.
Integraal accommodatiebeleid met een uitwerkingsprogramma (perspectievennota).
Ontwikkeling van een breed gemeentelijk vastgoed of (ver)huurbeleid.
Ontwikkeling van integraal beleid op duurzaamheid en verduurzamen van de gemeentelijke vastgoedportefeuille.
Ontwikkeling van algemene gemeentelijke beleidsinitiatieven en uitgangspunten.
In die gevallen dat er in gebouwelijke zin een directe relatie of fysieke verbondenheid in de huisvesting aanwezig is, geldt bovenstaande niet. Dat geldt voor multifunctionele accommodaties, gymzalen (bewegingsonderwijs) en brede scholen.
1.3Afbakening IHP Onderwijs en relatie met beleidsvelden
Parallel aan en na het opstellen van het IHP 2020 – 2035 loopt de ontwikkeling van het accommodatiebeleid en het duurzaamheidsbeleid. De relatie met deze trajecten is afstemmend. Gemeentelijke besluitvorming over deze beleidskaders vindt apart plaats. Schematisch ziet de positie van het IHP Onderwijs er als volgt uit:
Duurzaamheid is een onderdeel van het gemeentelijke accommodatiebeleid en daarmee van dit IHP. Het IHP beschrijft de ambitie, de financieel uitgangspunten en maakt bij huisvestingsmaatregelen een inhoudelijke vertaling. Dit bij noodzaak volgens de verordening. Het IHP voorziet niet een integraal plan van aanpak voor het verduurzamen van alle onderwijs gebouwen. Er is sprake van maatwerk. Duurzaamheid zal in iedere fase van het IHP worden meegenomen/gewogen.
1.4Totstandkoming
Het IHP 2020 - 2035 is van belang voor de aanbieders (schoolbesturen, directeuren), gebruikers (ouders en kinderen) en voor de gemeente Horst aan de Maas die een adequaat en passend voorzieningenniveau wil realiseren voor alle inwoners. Vanaf de start van het project is nadrukkelijk de samenwerking met de schoolbesturen opgezocht. Zij zijn gedurende het totstandkomingsproces betrokken geweest als klankbord, maar ook als gesprekspartner en hebben op die wijze input geleverd.
1.5Organisatie
Voor het opstellen van het deel IHP 2020 - 2035 is een projectmatige aanpak opgezet. Dat betekent dat doelen, organisatie, planning en communicatie zijn vastgelegd en breed vanuit de organisatie mede zijn opgesteld.
In dit traject spelen de volgende organisaties een rol:
Gemeente Horst aan de Maas, primair verantwoordelijk voor adequate huisvesting onderwijs en uitvoering van de bepalingen in de Verordening onderwijshuisvesting.
Schoolbesturen, verantwoordelijk voor de eigen scholen voor wat betreft onderwijskundige zaken, regulier (groot)onderhoud en aanpassing (binnen en buiten) en beheer en exploitatie.
Maatschappelijke en commerciële stakeholders, zoals peutersleepzalen en kinderdagopvangorganisatie etc.
Bij het opstellen van het IHP Onderwijs is conform de onderstaand organisatiemodel gewerkt. Sleutel hierbij is een integrale benadering van de inhoud en de prioriteitstelling. De ambtelijke organisatie werkte daarbij parallel met schoolbesturen aan dezelfde agenda. In verschillende sessies van het besturenoverleg zijn kernwaarden geformuleerd voor de focus binnen het IHP. Daarna zijn deze vertaald naar een huisvestingsscenario voor de toekomstige onderwijsstructuur.
1.6Relatie met ‘groen onderwijs’
Met het aantreden van het kabinet Rutte III (oktober 2017) is de verantwoordelijkheid voor het groen onderwijs van het ministerie van EZK direct overgegaan naar het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Per kamerbrief d.d. 1 december 2017 hebben de ministers OCW en LNV kenbaar gemaakt de bekostiging van het ‘groen onderwijs’ te willen harmoniseren met het niet-groen onderwijs. Deze harmonisatie heeft formeel nog niet plaatsgevonden.
Het rijk werkt de precieze details (inclusief de onderwijsbudgetten en de rollen ten aanzien van huisvesting) van de transitie uit en heeft toegezegd gemeenten en onderwijsinstelling zo snel mogelijk te informeren. In afwachting van invulling van dit beleid door het Rijk wordt er binnen dit IHP 2020 – 2035 alleen notie gemaakt van de wijziging.
1.7Leeswijzer
Het document is als volgt opgebouwd:
Hoofdstuk 2 Strategisch Kader
Hoofdstuk 3 Bestaande situatie Horst aan de Maas
Hoofdstuk 4 Beschrijving van de knelpunten
Hoofdstuk 5 Projectenlijst en Planning
Hoofdstuk 6 Haalbaarheid en financiën
1.8Uitgangspunten
Voor de totstandkoming van dit IHP 2020 – 2035 zijn de volgende documenten als input meegenomen:
Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs van gemeente Horst aan de Maas 2015 met bijlagen.
Integraal Huisvestingsplan 2012 - 2022 d.d. 25 oktober 2011 en bijbehorende besluitvorming.
Overeenkomst project “Frisse Scholen” d.d. 8 december 2015.
Leerling Prognoses Voortgezet Onderwijs van Pronexus d.d. juli 2017 (vastgesteld).
Leerling Prognoses Basisonderwijs van Pronexus d.d. november 2017 (vastgesteld).
Perspectievennota Horst aan de Maas 2017-2030 maatschappelijk accommodaties van Gemeente Horst aan de Maas.
Beleidskader Integraal Accommodatiebeleid Horst aan de Maas 2017 d.d. 4 juli 2017 + aanvulling d.d. 19 december 2017.
Vastgoedinformatie uit de Matrix Onderwijs van Gemeente Horst aan de Maas (zogenoemde BOEI-rapportage) d.d. 31 augustus 2017.
Onderzoeksrapport Binnensportaccommodaties van Kragten d.d. 20 februari 2018
Noot:
De leerlingprognoses zullen in elke fase van het IHP worden geactualiseerd
Hoofdstuk
Artikel 1.