We schrijven het jaar 2040 en rijden in onze elektrische auto door de gemeente Horst aan de Maas. Links van ons zien we een veld vol met zonnepanelen met een bord erbij: “Dit zonneveld voorziet 10.000 huishoudens van elektriciteit”. Onder de zonnepanelen zien we in het ene veld struiken met volrijpe sappige blauwe bessen en scharrelen in het andere veld de biologische kippen van de boer. Die boer levert zijn eieren aan het dorp, waar zeker ¾ van de daken van de huizen vol liggen met zonnepanelen. Daarmee wordt al een groot deel van hun eigen energievraag geleverd. De bewoners kijken iedere dag naar hun energiemeter en zien hem achteruit lopen. Een flink deel van de huishoudens is zelfs al overgestapt op een warmtepomp en is definitief niet meer afhankelijk van aardgas. Een stuk verderop zien we een groep mensen een toertocht maken op elektrische fietsen. Deze groep fietst onder een cluster van 6 draaiende windturbines door. Twee van deze turbines zijn eigendom van het verderop gelegen dorp. 50% van de opbrengst van de twee andere turbines wordt via de plaatselijke energie coöperatie verdeeld over alle omwonenden. En van de laatste twee turbines gaat 50% van de opbrengst in het omgevingsfonds. Hieruit is reeds geld ingezet in de omgeving. Zo zien we in de weiden koeien lopen op gronden waar we een grote verscheidenheid zien aan planten en bloemen. Vele soorten vogels vliegen af en aan naar hun nesten. Een grote biodiversiteit die getuigd van natuurinclusieve landbouw. Even verderop zijn de opstallen die al jaren leeg staan inmiddels gesloopt en vervangen door een kleine veldopstelling aan zonnepanelen die het boeren bedrijf volledig voorzien van elektriciteit. Ook vanuit de bevolking zijn al diverse mooie plannen ingediend om een deel van dit geld te besteden in het nog aantrekkelijker maken van horst aan de Maas.
Of bovenstaande ook zo daadwerkelijk zal gebeuren weten we pas over 20 jaar. Wat ons betreft zijn de achterliggende gedachten van lokaal eigendom, koppelingen met andere ontwikkelingen en energieneutraliteit zeker haalbaar.
In 2050 willen we in Horst aan de Maas volledig zijn overgestapt van fossiele energie naar duurzame energiebronnen. In 2030 willen we 30% van onze energiebehoefte invullen met elektriciteit die duurzaam en lokaal is opgewekt. We focussen daarbij op wind- en zonne-energie omdat dit de enige technieken zijn die op dit moment technisch haalbaar, financieel betaalbaar, bewezen veilig en duurzaam zijn.
Om de energietransitie succesvol te realiseren, is het belangrijk om van tevoren kaders te stellen over wat we wel en niet willen in Horst aan de Maas. Dit Kader voor Opwek van Duurzame Elektriciteit (KODE) laat zien hoeveel opwekcapaciteit nodig is om de gestelde ambitie te realiseren, waar dit mogelijk gerealiseerd kan worden en hoe we onze inwoners, gemeenteraad en andere stakeholders hierbij betrekken. Ook maken we duidelijk hoe we ervoor zorgen dat de (financiële) opbrengsten zo veel als mogelijk weer lokaal worden ingezet voor gewenste ontwikkelingen.
KODE gaat over de opwek van duurzame elektriciteit. KODE gaat niet in op energiebesparing of andere (duurzame) energiebronnen en -technologieën die primair gericht zijn op het realiseren van warmte (biomassa, geothermie, warmtepompen, aquathermie, etc.). Deze worden in andere beleidskaders uitgewerkt en in 2021 voorgelegd aan de gemeenteraad (Transitievisie Warmte en de Regionale Energiestrategie (RES).
Betrekken inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden
We hebben inwoners binnen Horst aan de Maas in juni en juli 2020 via diverse (analoge en digitale kanalen) gevraagd naar hun visie op zonneweides en windturbines. Daarbij hebben wij hen ook dilemma’s voorgelegd en gevraagd hoe zij betrokken willen zijn bij toekomstige projecten. De resultaten van de enquête vormen een goede basis als afspiegeling van de werkelijke samenleving. Naast de enquêtes onder inwoners en jongeren zijn ook gesprekken gevoerd met verschillende stakeholdergroepen zoals agrariërs en grondeigenaren, natuur – en milieupartijen en ondernemers. Op deze bijeenkomsten zijn zinvolle discussies gevoerd over uitgangspunten, beleidskeuzes en de diverse standpunten. Ook het Energiepanel, bestaande uit inwoners van Horst aan de Maas adviseerde ons over duurzame energieontwikkeling en participatie van inwoners bij duurzame energieprojecten. Al deze input hebben we meegenomen bij het opstellen van KODE.
De vragenlijsten en bijeenkomsten zijn een eerste opstap geweest naar een meerjarig communicatietraject rondom de energietransitie.
Leeswijzer KODE: Dit beleidsstuk kent twee delen. Deel A geeft de realisatiestrategie weer. Dat zijn vier sporen waarlangs wij tot 2030 meer duurzame elektriciteitsopwek gaan realiseren en kan gezien worden als een handleiding. Deel B geeft een verdieping van de keuzes die ten grondslag liggen aan de realisatiestrategie, waaronder dilemma’s en de onderliggende beleidsdocumenten. Deel A is in principe los te lezen van deel B, waarbij wordt benadrukt dat de twee delen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Artikel 1