Bijlage 7 Bomenbeleidsplan Sint-Michielsgestel 2020 - 2030

Als gekeken wordt naar het bomenbestand van onze gemeente bestaat deze uit een diversiteit aan boomsoorten, groottes en leeftijden. Met behulp van gespecialiseerde bedrijven kan gekeken worden naar wat naast de opbouw van het bomenbestand de bomen onder andere aan CO2 afvangen en op voorraad hebben. Ook kan een voorspelling worden gedaan over de ontwikkeling van het bomenbestand en daarmee de toename of afname van baten inzichtelijk maken. Deze manier van waardeberekening berekent lang niet alle waarden van een boom, maar kan wel worden gebruikt als indicator.

Bijlage 7.1 Vergelijking bomen

Een gezonde Quercus robur (eik) van ongeveer 35 jaar oud en 20 meter hoog levert volgens de i-Tree rekentool een grote bijdrage aan de ecosysteemdiensten in Sint-Michielsgestel. In figuur A zijn de baten van deze boom weergegeven. In figuur B zijn dezelfde baten berekend voor een kleine Quercus robur (ongeveer 10 jaar oud en 7,5 meter hoog) van dezelfde soort.

In de huidige situatie levert de grote boom 114 keer meer diensten ten opzichte van de kleine boom (jonge aanplant) aan vermeden kosten. Om hetzelfde aan CO2 voorraad te halen als de eik van 20 meter hoog heb je 135 jonge bomen nodig van ongeveer 6 meter hoog (10 centimeter stamdoorsnee). Dit benadrukt hoe belangrijk het is om niet in aantallen (kwantiteit) te tellen maar juist ook na te denken over de kwaliteit, de juiste boom op de juist plaats. Het benadrukt ook het belang om een boom te behouden, en niet zomaar akkoord te gaan met vervanging.

Figuur A:

Belangrijk is dat voor de i-Tree berekening ontbrekende boomgegevens met gemiddelden zijn aangevuld. De totale baten kunnen in werkelijkheid enigszins afwijken. Bij gebruik van deze cijfers dient hier altijd naar verwezen te worden.

747 m2 bladoppervlak staat gelijk aan bijna vier tennisvelden, en 1,60 kuub water is evenveel als 160 emmers van 10 liter!

Bijlage 7.2 Voorbeeldcasus i-Tree in Sint-Michielsgestel

Eén van de manieren om de maatschappelijke waarde van bomen te meten is het softwareprogramma i-Tree Eco. I-Tree Eco is een gespecialiseerd programma waarmee sommige waarden van bomen kunnen worden berekend. Deze waarden geven geen volledig beeld van de waarde van de boom, maar bieden wel een aanvulling op de traditionele waardeberekening. Ook is het mogelijk om concreet te sturen op een duurzame groei van het bomenbestand. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om te meten in welke mate een boom koolstof opneemt en vasthoudt en hoeveel water een boom afvangt bij een flinke regenbui. Met i-Tree Eco wordt zo een deel van de baten van ecosysteemdiensten van bomen inzichtelijk gemaakt. Tegelijk worden deze baten ook vertaald naar andere kosten die door de aanwezigheid van de boom worden vermeden, zoals extra investeringen in het riool.

De waarden die met i-Tree Eco te berekenen zijn:

• - CO2 afvang en opslag.
• - Afvang van luchtverontreinigende stoffen zoals fijnstof en stikstof.
• - Hydrologie van de boom zoals waterafvang en verdamping.

Voor Sint-Michielsgestel heeft de berekening geleid tot het overzicht hiernaast. Daarbij moet onthouden worden dat de berekende waarden maar een (klein) deel van de totale waarde van de bomen weergeven.

Tabel 1 Waarde van bomen in euro's in de gemeente. Voor het berekenen van de monetaire waarde anno 2019 is gebruik gemaakt van Handboek Milieuprijzen 2017 van CE Delft en de rioolheffing van een gemiddeld huishouden van onze gemeente in 2019 (€ 0,36 per m3.)

1 Reeds vastgelegde koolstof heeft pas een effect op het milieu wanneer het vrijkomt, bijvoorbeeld na verbranding of rot van het hout. Deze waarde moet gerekend worden als een passieve waarde en is dus niet meegerekend in het totaal. Deze passieve waarde kan gebruikt worden als indicator voor de groei/krimp van het bomenbestand.

Sint-Michielsgestel heeft ruim 26.700 bomen in het gemeentelijk bomenbestand. De berekende waarden van deze bomen vertegenwoordigen ongeveer € 480.000,-. Deze waarde staat los van de reeds gemaakte kosten voor aanleg, beheer en de daadwerkelijke monetaire waarde bij vervanging. Voor een zo compleet mogelijk beeld horen deze waarden er nog bij opgeteld te worden.

i-Tree Eco berekening van Park De Beek in Sint-Michielsgestel.

In In het park staan ongeveer 60 bomen waarvan 57 bomen toereikend zijn voor een berekening. Gegevens zoals stamdiameter en boomhoogte zijn herleid uit het plantjaar en de groeisnelheid van de boomsoort.

De drie meest voorkomende boomsoorten in het park zijn de es (43,9%), de zomereik (8,8%) en de moeraseik (7,0%). Van deze boomsoorten leveren de es, zomereik en iep (die niet in de top 3 meest voorkomende soorten staat) de hoogste waarde. Dit kan het gevolg zijn van het aantal bomen en de soorteigenschappen. De ene soort is namelijk beter in afvangen van fijnstof dan de andere. Bij een goede conditie kan de boom meer diensten leveren dan wanneer deze een slechte conditie heeft. In het park is de gemiddelde conditie van de bomen voldoende.


Tabel 2 Het bedrag in euro's komt voort uit een berekening met kengetallen, zie voor de berekening bijlage 7.3.

Bijlage 7.3 Kengetallen waarde berekening bomen I-Tree Eco

Bron: Handboek milieuprijzen 2017

Milieuprijzen in €/kg emissie (bovenwaarde) 2019