Samenvatting participatiedossier
Het bomenbeleidsplan is tijdens het gehele schrijfproces gespiegeld aan de input uit het participatietraject. De resultaten van dit traject zijn vastgelegd in een participatiedossier dat is overhandigd aan de gemeente. In deze bijlage is uiteengezet hoe de input uit het participatietraject is vertaald naar het bomenbeleidsplan. De bijbehorende brondocumenten zijn bij de gemeente op te vragen.
Bomenwandeling
De bomenwandeling met vertegenwoordiging van verschillende gemeentelijke disciplines heeft de eerste richting gegeven aan de invulling van het bomenbeleidsplan. Meerdere aandachtspunten die door de aanwezige ambtenaren zijn aangedragen hebben vanaf het begin van het schrijfproces een rode draad gevormd. Voorbeelden hiervan zijn:
- - De uitspraak ‘de juiste boom op de juiste plek' (kwaliteit boven kwantiteit) is al tijdens de bomenwandeling gedaan, en heeft al op een vroeg moment richting gegeven aan de inhoud van het beleidsplan.
- - Tijdens de bomenwandeling werd al snel duidelijk dat de waarde van bomen door de verschillende vertegenwoordigde beleidsvelden wordt (h)erkend. Sturen op het verhogen van deze waarden werd breed gesteund.
- - Het plaatsen van bomen in relatie tot het te verwachten eindbeeld is ook tijdens de bomenwandeling besproken. Inmiddels hanteert de gemeente (mede door de besproken problematiek) het Handboek Bomen.
- - Gedurende de bomenwandeling is de vraag gesteld: ‘is de ene bewoner belangrijker dan de andere?’. Het antwoord hierop is vanzelfsprekend ‘nee’. In het beleidsplan is gepoogd voor iedereen dezelfde regels te formuleren. Wel wordt in zekere mate rekening gehouden met zwakkere inwonersgroepen. Zo is in het beleid ruimte ingebouwd om maatregelen te kunnen nemen op plekken waar (bijvoorbeeld) veel mensen komen die slecht ter been zijn.
- - Gedurende de bomenwandeling is geconcludeerd dat de groenspecialisten van de gemeente al bij de RO-fase van ruimtelijke ontwikkelingen betrokken horen te worden.
- - Her toepassen van mixlanen, en daarbij het algeheel verhogen van de soortendiversiteit, is ook besproken tijdens de bomenwandeling. Dit is als uitgangspunt in het beleidsplan opgenomen.
- - Iedereen beleeft een boom op een andere manier. Daarnaast vraagt ook iedere situatie om een andere inrichting, beheer of maatregel bij overlast. In het beleidsplan is hiermee omgegaan door enerzijds één duidelijke set regels te formuleren die voor iedereen en iedere locatie geldt. Anderzijds is voor de groenspecialisten van de gemeente ruimte opengelaten om op basis van eigen kennis en ervaringen van de norm af te kunnen wijken wanneer de situatie dat vereist.
- - Tijdens de bomenwandeling is geconcludeerd dat bestaande bomen niet voldoende worden beschermd bij werkzaamheden. In het beleidsplan is daarom extra aandacht besteed aan het beschermen van bomen.
Boomcafé Sint-Michielsgestel
Brondocument: Resultaten_boomcaféStMich1_v1.1.xlsx
Tijdens het boomcafé hebben inwoners van de gemeente hun kijk op bomen gedeeld. Dit is gedaan op basis van 5 thematafels waar onder begeleiding van groenspecialisten (van de gemeente en BTL Advies) verschillende werkvormen zijn ingezet om diverse informatie op te halen.
Thema Toekomst
Werkvorm: schuifbalken
| THEMA | KEUZE | HOE OPGENOMEN IN BELEIDSPLAN |
| Klimaat | De gemeente moet zich inzetten om klimaatproblemen te voorkomen. | Dit is een basisuitgangspunt in het beleidsplan en een van de hoofdredenen om goed voor het bomenbestand te zorgen. |
| Oude bomen | De gemeente moet vooral bomen planten waar ze natuurlijk oud kunnen worden, technische oplossingen worden ingezet wanneer ze voor veel voordelen zorgen. | Dit is vertaald naar de term: ‘de juiste boom op de juiste plek’; dit is een van de belangrijkste uitgangspunten in het beleidsplan. |
| Vergroening | De gemeente stimuleert vergroening met informatie en middelen, maar inwoners hebben zelf ook een verantwoordelijkheid. | In het beleidsplan zijn uitgangspunten opgenomen voor het stimuleren/ondersteunen van private waardevolle bomen. Ook voor de inhoud en vorm van communicatie zijn uitgangspunten opgenomen. |
| Uiterlijk openb. groen | Het groen in de gemeente moet een natuurlijke uitstraling hebben, en mag soms zelfs verwilderen. | De (hoofd)bomenstructuur biedt ruimte voor lange termijn ontwikkeling van bomen. Daarmee zal op diverse plekken ook ruimte gecreëerd worden om ecologische groenzones te realiseren. |
| Kwaliteit vs kwantiteit | De gemeente moet zich sterk richten op het vergroten van het bomenbestand, waar het kan wordt lokaal gezocht naar de minst overlastgevende plek. | In het beleidsplan is opgenomen dat bij nieuwe ontwikkelingen (en herinrichtingsprojecten) waar mogelijk en duurzaam nieuwe bomen worden ingepast. Uitgangspunt daarbij is dat bomen voldoende ruimte krijgen om de beoogde levensduur met minimale overlast kunnen bereiken. Bomen zijn een belangrijk basisonderdeel van de leefomgeving. |
| Groen vs parkeren voor deur | Groen voor de deur is belangrijker dan parkeren voor de deur, maar tegenstanders komen met sterke argumenten (bijv. invalidenplaatsen). Algemeen vergroenen van straten is erg populair, dus ga met bewoners in gesprek: moeten het bomen zijn? | De afweging groen vs. parkeren blijft een aandachtspunt. In het bomenbeleidsplan is opgenomen dat de groenspecialisten van de gemeente eerder bij ruimtelijke ontwikkelingen worden betrokken. Hierdoor wordt een beter afgewogen beslissing over dit soort vraagstukken geborgd. |
Thema: overlast
Werkvorm: brainstorm
| SUGGESTIES OM OVERLAST/KLACHTEN TE VERMINDEREN | HOE OPGENOMEN IN BELEIDSPLAN |
| Tijdig onderhoud | Opgenomen als standaarduitgangspunt. |
| Onderscheid maken grote/kleine boom | Uitgangspunt: Bij het inpassen van bomen wordt in de ontwerpfase rekening gehouden met een passend formaat. |
| Vervangen overlastbomen voor passende boom | Gezonde bomen worden niet gekapt, tenzij zeer zwaarwegende argumenten bestaan. Uitgangspunten hiervoor zijn opgenomen in het beleidsplan. |
| Monumentale bomen op particulier terrein sponsoren | Hiervoor zijn uitgangspunten opgenomen in het beleidsplan. |
| Gemeentebomen op afstand van particulier terrein | Uitgangspunt: Bij het inpassen van bomen wordt in de ontwerpfase rekening gehouden met een passend formaat en een passende locatie, ook in relatie tot het eindbeeld. Daarbij gelden de uitgangspunten van het Handboek Bomen als belangrijkste richtlijnen. |
| Wortelsnoei | Wortelsnoei is niet als zodanig opgenomen in het beleidsplan omdat dit thuishoort in het bomenbeheerplan. Wel is opgenomen dat bij ernstige hinder door wortelopdruk maatregelen worden genomen. |
| Geef bomen ondergronds de ruimte [verplaats kabels leidingen] | In het beleidsplan zijn uitgangspunten opgenomen waarmee wordt aangestuurd op integrale samenwerking bij ruimtelijke ontwikkelingen. Dit leidt tot betere afstemming tussen groen en andere functies in de openbare ruimte. |
| Selecteer bomen voor korte/middellange/lange cyclus | De bomenstructuur wijst locaties aan waar bomen lang (80+ jaar), middellang (30+ jaar, maar streven naar zo lang mogelijk) en kort (streven naar zo lang mogelijk, maar eerder wijken kan). |
| Mixlaan (soortendiverse laan), anticiperen op boomziekten | Opgenomen als uitgangspunt. |
| Probleemlocaties aanpakken | Specifieke probleemlocaties horen niet thuis in het beleidsplan, maar in het dagelijks beheer. |
| Geen vruchtdragende soorten | Deze afweging wordt per locatie gemaakt. Op sommige plekken voegen vruchtdragende soorten veel waarde toe, bijvoorbeeld voor biodiversiteit. Enige hinder hierdoor blijft dus mogelijk. |
| Boombescherming | Boombescherming is op verschillende manieren een belangrijk uitgangspunt in het beleidsplan. |
| Inwoners instrueren over omgang particuliere bomen | In het beleidsplan worden hierover uitspraken gedaan, zowel over waardevolle particuliere bomen als over voorlichting met betrekking tot reguliere particuliere bomen. |
Thema kwaliteiten van bomen - rollenspel
Bij de thematafel ‘kwaliteiten van bomen’ is in de eerste plaats geprobeerd de participanten te informeren over hoe verschillende mensen naar dezelfde boom kunnen kijken. Gedurende het rollenspel is daarnaast informatie verzameld gebaseerd op de vraag: ‘hoe kijkt een ander naar deze boom?’. De informatie die opgehaald is, is dus opgebouwd uit inschattingen door inwoners, en niet op daadwerkelijke reacties uit de specifieke doelgroep. Daarom zijn de resultaten van deze thematafel niet 1-op-1 vertaald naar het beleidsplan.
Wel zijn de resultaten gebruikt om een inschatting te maken van het sentiment dat speelt onder de participanten. Hierbij is ook tijdens het boomcafé door de tafelleider een inschatting gemaakt. De participanten schatten in dat de meeste andere doelgroepen positief zijn over de huidige staat van de bomen in de gemeente. Het sentiment van volwassen inwoners met een eigen huis wordt overwegend negatief ingeschat, maar de reden hiervoor is niet duidelijk.
Opvallend is dat het sentiment van het eekhoorntje overduidelijk als negatief wordt bestempeld, wat mogelijk wijst op een negatief beeld van de huidige ecologische kwaliteit in de gemeente.
Thema Ruimte voor bomen
Werkvorm: brainstorm
| 1. Op welke plaatsen in de gemeente zouden de bomen een visitekaartje moeten zijn? | 2. Op welke manier horen bomen bij de geschiedenis van de gemeente? | 3. Hoe maken bomen de gemeente herkenbaar? |
| Overal, alle bomen zijn belangrijk | Voorpootrecht | |
| Bij oude gebouwen en centrale locaties | ||
| Grote bomen zijn belangrijk, maar kleintjes net zo. Eigenlijk moeten overal in elke straat bomen staan. | ||
| Er moet aandacht zijn voor kenmerkende bomen in het buitengebied | ||
Het thema ‘ruimte voor bomen’ bleek bij het boomcafé onder participanten weinig interesse te krijgen. De aanwezige participanten hadden moeite om vraag 2 en 3 te beantwoorden. Dit kan erop wijzen dat inwoners van de gemeente bomen niet per direct als kenmerkend element herkennen. Daarbij moet aangemerkt worden dat dit niet als negatief opgevat hoeft te worden; het kan zijn dat bomen als vanzelfsprekend onderdeel van de openbare ruimte worden gezien.
De antwoorden die zijn gegeven op vraag 1 zijn gebruikt om de bomenstructuur meer richting te geven. Daarbij is gekeken of locaties op basis van de gegeven input toegevoegd konden worden. Eén van de directe gevolgen hiervan is de ambitie om alle waardevolle bomen onderdeel te maken van de groenstructuur. Oude gebouwen en centrale locaties zijn ook waar relevant opgenomen in de bomenstructuur.
Thema mooi groen Sint-Michielsgestel
Bij het thema ‘mooi groen Sint-Michielsgestel’ mochten deelnemers stickers plakken op een kaart van de gemeente: een groene sticker op de plekken die ze mooi vinden, en een rode op plekken die ze aangepast willen zien. De participanten is gevraagd om op een bijgevoegde lijst op te schrijven waarom ze de groene/rode sticker hebben geplakt.
Het resultaat van deze thematafel is gebruikt om inzicht te krijgen in de populaire en niet populaire groenlocaties in de gemeente. Omdat de reacties voornamelijk gericht zijn op specifieke locaties zijn de meeste reacties niet 1-op-1 overgenomen in het beleid, maar zijn ze wel gebruikt om de groenstructuur vorm te geven. In diverse gevallen gingen positieve reactie over bomen die al als waardevol zijn aangemerkt. Ook in dat geval is de reactie niet verder verwerkt.
De gemeente bewaart de reacties zodat deze bij toekomstige ontwikkelingen kunnen worden geraadpleegd.
Thema Ei kwijt
Bij het boomcafé is op een neutrale locatie een poster opgehangen waar participanten vragen, opmerkingen en ideeën met betrekking tot het bomenbeleid konden opschrijven die niet aansloten op de thematafels.
De meeste opmerkingen kunnen worden aangemerkt als enkelvoudig. Dit betekent dat de opmerking maar één keer genoemd is. De meeste van deze opmerkingen worden met het nieuwe bomenbeleidsplan opgevangen, bijvoorbeeld het beschermen van bomen tegen schade.
Twee opmerkingen zijn meer dan één keer genoemd:
2x Afspraken nakomen (bij onderhoud en ontwikkelingen)
Deze opmerking wekt het idee dat het sentiment bestaat dat de gemeente afspraken niet nakomt. Het aantal opmerkingen is te laag om hier direct conclusies uit te trekken, maar het benadrukt wel het belang van goede, en duidelijke communicatie.
4x Afname biodiversiteit is een belangrijk aandachtspunt (beter maaibeleid voor de bermen)
Dit is een thema dat breder is dan alleen het bomenbeleid. In het bomenbeleid is geprobeerd goede uitgangspunten voor een betere ecologische waarde op te nemen. Om dit echt aan te laten slaan moet ook in het overige groen (en mogelijk ook in andere beleidsvelden) aandacht worden besteed aan biodiversiteit / ecologie. De ambitie om dit te doen is zeer sterk aanwezig en daar wordt inmiddels ook op ingezet.
Werksessie gemeenteraad Sint-Michielsgestel
In maart 2019 heeft een informatieve werksessie met de gemeenteraad plaatsgevonden. Tijdens de sessie met betrekking tot vraagstukken over bomen de mening gepeild van de aanwezige raadsleden. Het doel van de werksessie was om de raadsleden inzicht te geven in de te maken keuzes.
Vanwege het informerend karakter van de sessie kunnen de resultaten niet gebruikt worden om het bomenbeleid vorm te geven. Wel is gedurende het proces teruggeblikt om te peilen of een tussentijds informatiemoment met de raad nodig was. Op basis van deze inhoudelijke vergelijking is de conclusie getrokken dat tussentijds geen grote nieuwe thema’s in het groenbeleid zijn opgenomen waarover de raad tussentijds geïnformeerd dient te worden.
Wanneer wordt teruggeblikt is het interessant om te zien dat het uiteindelijke bomenbeleid op de meeste vlakken overeenkomt met de door de raadsleden gegeven meningen.