Waar hebben we het over bij grondbeleid?
Definitie
Grondbeleid in de brede zin van het woord kan worden gedefinieerd als: “Het beleid dat zich richt op een efficië nt en rechtvaardig verloop van activiteiten op de grondmarkt, met het oog op:
het realiseren van publieke doelstellingen als bevordering van het maatschappelijk gewenst ruimtegebruik;
het bevorderen van een rechtvaardige verdeling van kosten en opbrengsten bij locatieontwikkeling;
het verhogen van de kwaliteit van het ruimtegebruik;
de zeggenschap voor de burger;
de marktwerking op de grondmarkt.”.
De gemeente heeft een bijzondere positie bij de voorbereiding en realisatie van ruimtelijke plannen. Zij geldt in eerste instantie als ruimtelijk bevoegd gezag, waarbij zij voorschriften kan geven omtrent de te hanteren ruimtelijke voorwaarden. De vaststelling van ruimtelijke plannen maakt echter nog niet dat de plannen daadwerkelijk overeenkomstig de door de gemeente gestelde wensen en eisen worden gerealiseerd. De wijze waarop de gemeente invloed uitoefent op deze realisatie kan kortweg worden gezien als de essentie van gemeentelijk grondbeleid.
Een slagvaardig grondbeleid is daarmee een randvoorwaarde voor het welslagen van ruimtelijk en sectoraal beleid.
Grondbeleid is dus afgeleid beleid: het initieert en ondersteunt (ruimtelijke) ontwikkelingen die maatschappelijk en bestuurlijk gewenst zijn. Bij voorstellen ten aanzien van Grondbeleid moeten deze andere beleidsdoelstellingen daarom steeds overwogen worden.
In de zogeheten uitleggebieden gaat het veelal alleen om gronden, maar bij binnenstedelijke (her)ontwikkelingen gaat het vaak om gronden met opstallen. In haar grondbeleid legt de gemeente vast op welke wijze zij haar grondbeleidsinstrumentarium inzet. Zij kan bijvoorbeeld in een actieve rol zelf grond aankopen, zelf bouw- en woonrijp maken en via gronduitgifte haar doelen realiseren, of zij kan samenwerking zoeken met andere partijen, of in een meer faciliterende rol haar doelen verwezenlijken.
Actief grondbeleid kan op privaatrechtelijke wijze door het aan- en verkopen van grond al dan niet in samenwerking met private partijen. Faciliterend grondbeleid kan op publiekrechtelijk wijze bijvoorbeeld door het vaststellen van bestemmingsplannen. De verschillende rollen die de gemeente kan hebben in ontwikkelingen vragen om transparantie van beleid.
Per situatie bepalen we wat nodig is. Dat is echter geen vrijbrief voor handelen. Juist bij situationeel grondbeleid is het van belang om vooraf heldere kaders te scheppen waarbinnen kan worden gehandeld en waarbij het handelen transparant kan worden verantwoord.
Voorafgaand noemden we al een aantal inhoudelijke redenen en kaders die bepalen welk type grondbeleid wordt ingezet.
In deze paragraaf gaan we vooral in op de inhoudelijke en procesmatige kaders die benodigd zijn. Hiermee wordt op transparante wijze aangegeven welke rol de gemeente vervult en kan vervullen op de grondmarkt, welke instrumenten daartoe ter beschikking staan en hoe op onderdelen eenduidig handelen wordt gewaarborgd. De uitgangspunten zijn voor een deel een herbevestiging van bestaand beleid, andere zijn nieuw of geactualiseerd. Hierbij moet worden opgemerkt dat het incidenteel mogelijk is om van de geformuleerde uitgangspunten af te wijken, onder de voorwaarde dat dit wordt gemotiveerd. Deze bevoegdheid komt toe aan het college.
De Nota Grondbeleid is ten minste 4 jaar geldig. Indien majeure wijzigingen in het gemeentelijk beleid, het ruimtelijk beleid, wetgeving of andere kaders daartoe aanleiding geven kan een tussentijdse actualisatie van het vastgestelde grondbeleid plaatsvinden.
De gemeente tracht binnen de gestelde kaders, en met inzet van de ter beschikking staande instrumenten en financiële middelen gemeentelijke, doelstellingen te realiseren en zal daarbij samenwerking zoeken met derden (marktpartijen als corporatie, investeerders, beleggers, ontwikkelaars, aannemers en particulieren).
De gemeente zal zich, bij het opstellen van anterieure overeenkomsten, maar ook bij eigen ontwikkelingen, inspannen om de ambities van andere beleidsgebieden zoals duurzaamheid, wonen etc. te realiseren.
Rapportage en verantwoording
Het grondbeleid dient meerdere doelen en is van invloed op diverse terreinen. Het is belangrijk om de onderlinge samenhang in de wijze van sturen, beheersen en toezicht houden te borgen. Zo worden beleidsdoelstellingen op een efficiënte en effectieve manier gerealiseerd. Hier hoort een heldere verantwoording bij. Onderstaand volgt een overzicht van de belangrijkste beleidsproducten en rapportages. Per onderdeel staat aangegeven wie besluiten neemt en welke frequentie het product heeft.
Beleid
Inhoud
Frequentie
Besluit
Opmerking
Nota grondbeleid
1x per 4 jaar
Raad
Nota grondprijzen
Actualisatie van grondprijzen
1x per 4 jaar
B&W
Planning en
controlcyclus
Inhoud
Frequentie
Besluit
Opmerking
Herzieningen grondexploitaties
Verantwoording over afgelopen boekjaar (BBV) - Geactualiseerde
grondexploitaties
Jaarlijks
Raad
Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG)
Marktontwikkelingen
Ontwikkelingen en wijzigingen van programma’s, parameters en grondprijzen (op dit moment niet van toepassing)
Jaarlijks
Raad
Paragraaf
grondbeleid
Ontwikkeling van risicoreserve en voorzieningen
Evaluatie en verantwoording van het grondbeleid
Jaarlijks bij
begroting en jaarstukken
Raad
Verantwoording aan- en verkopen
Overzicht van transacties
College
Uitvoeringsagenda
Uit deze nota grondbeleid vloeit een aantal acties voort die de komende jaren in uitvoering komen. In onderstaande tabel is inzichtelijk te gemaakt welke actie op welk tijdstip verwacht wordt.
Voorgenomen actie
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Wie
Nota grondbeleid
X
X
Raad
Nota grondprijzen
X
X
College
Herijken strategische grondvoorraad
X
Raad
Nota kostenverhaal
X
Raad
Herzieningen/MPG, paragraaf grondbeleid
X
X
X
X
X
X
Raad
Notitie bekostiging herstructurering
X
College
Eventuele gevolgen Omgevingswet
X
College/Raad
Hoofdstuk 1.
Artikel 1.2.
Definitie Grondbeleid
Onderdeel van Beleidsregel van de gemeenteraad van de gemeente Den Helder houdende regels omtrent het grondbeleid