Welvaart, werkgelegenheid en voorzieningen
Toerisme is de economische motor waar gemeente Veere op draait. De sector zorgt voor welvaart, werkgelegenheid en voorzieningen (detailhandel, horeca, recreatieve routestructuren, etc). Het is de grote werkgever. Ruim 80% van de inwoners geeft aan dat dankzij het toerisme de lokale economie wordt versterkt en de levensstandaard vergroot4. En zoals treffend verwoord door de toeristische sector5 in de kansenbrief voor het college in 2018: ‘Een vitale toeristische sector als beste garantie van een leefbaar en gezond Veere’.
Uitgaven van de verblijfstoeristen in 20186:
Detailhandel
€ 34,9 miljoen
Horeca
€ 31,3 miljoen
Overnachten
€ 112,5 miljoen
Vervoer
€ 8,3 miljoen
Vermaak
€ 4,4 miljoen
Totaal
€ 191,4 miljoen
Werkgelegenheid door verblijfsrecreatie 20187:
Totale bestedingen verblijfstoerisme
Gecorrigeerde bestedingen (na aftrek
belastingen)
Toegevoegde waarde
Werkgelegenheid als gevolg van verblijfstoerisme
(aantal banen)
Aandeel in totale werkgelegenheid
2016
€ 167.933.000
€ 126.217.100
€ 67.860.000
1.923
22,1%
2017
€ 179.150.000
€ 134.500.400
€ 72.302.000
2.038
23,4%
2018
€ 191.350.000
€ 143.956.600
€ 77.406.500
2.182
24,5%
In 2018 telde de gemeente in totaal 8.900 banen (bron: LISA, 2018). Het verblijfstoerisme genereert 25% van alle banen in de gemeente en is daarmee een belangrijke banenmotor. Het aandeel in de totale werkgelegenheid is bovendien groeiend; het toerisme groeit dus sneller dan de gehele economie, kijkend naar het aantal banen. In bovenstaande cijfers is de economische impact van dagtoerisme nog niet meegenomen. Hiernaast zijn ook de indirecte banen niet meegerekend (denk aan: detailhandel, hoveniersbedrijven, schoonmaakbedrijven en bouwbedrijven). De reden hiervoor is dat er niet voldoende inzicht is in de samenhang c.q. afhankelijkheid van het toerisme. De totale impact van toerisme is dus veel groter.
Aanbod verblijfsaccommodatie8
Het aanbod aan verblijfsrecreatieve accommodaties is in Veere omvangrijk. Gemeente Veere heeft in totaal circa 73.000 toeristische slaapplaatsen ofwel recreatieve bedden. De meeste hiervan liggen in de kustkernen: Oostkapelle (11.974), Zoutelande (10.263), Domburg (9.690), Westkapelle (9.330) en Vrouwenpolder (8.462). Van alle vormen van verblijf zijn de segmenten kampeerterreinen (27.145), recreatiewoningen (14.369) en minicampings (10.600) de omvangrijkste.
De verhouding particuliere verhuur / bedrijfsmatige verhuur is 38% versus 62%. Onder particuliere verhuur vallen de volgende categorieën: recreatiewoningen in particulier bezit, 80% van de recreatieve appartementen, Domburgse zomerwoningen en kamerverhuur. Onder bedrijfsmatige verhuur vallen de volgende categorieën: kampeerterreinen, minicampings, hotels, ligplaatsen, slaapstrandhuisjes, groepsaccommodaties, pensions en 20% van de recreatieve appartementen.
Uit deze cijfers blijkt dat in Veere een relatief groot aantal slaapplaatsen via particulieren wordt aangeboden. Dit aandeel verschilt sterk per kern. In Zoutelande wordt 62% van de recreatieve bedden particulier verhuurd, in Domburg 60%. In Aagtekerke daarentegen is dit 11% en in de kern Veere slechts 5%. Het relatief hoge aandeel particuliere verhuur is uitzonderlijk en kenmerkend voor Veere. Dat veel toeristen bij particulieren kunnen verblijven maakt de ervaring ‘authentiek’ voor onze gasten en profijtelijk voor onze inwoners. Tegelijkertijd legt het een extra beslag op de leefbaarheid en ervaren drukte in de kernen.
Van alle slaapplaatsen in Veere bevindt 18% zich in de kern en dus 82% buiten de kern. Ook dit cijfer verschilt per dorpskern. Het hoogste aantal slaapplaatsen binnen de kern bevindt zich in Domburg, namelijk 51%, gevolgd door Zoutelande met 35%.
Accommodatietypen
Eenheden
Slaapplaatsen (bedden)
Kampeerterrein
7.227
27.143
Recreatiewoning
2.514
14.383
Minicamping
2.919
10.598
Tweede woning
858
5.490
Recreatief appartement
1.048
4.487
Hotel
1.259
3.139
Domburgse zomerwoning
573
1.978
Ligplaats
842
1.937
Kamerverhuur
644
1.409
Strandslaaphuisje
316
1.345
Groepsaccommodatie
70
723
Pension
201
599
Eindtotaal
18.471
73.231
Eenheden
Verdeling (%)
Slaapplaatsen
Verdeling (%)
Bedrijfsmatig
13.044
71%
46.381
62%
Particulier
5.427
29%
26.849
38%
Dagrecreatie
Er zijn 2 typen bezoeker: de verblijfsrecreant die één of meerdere nachten slaapt binnen de gemeente en de dagrecreant die hier minimaal 2 uur verblijft en elders tijdelijk verblijft of thuis slaapt. Het is goed om te realiseren dat ook eigen inwoners dus dagrecreant zijn als ze fietsen, winkelen of uit eten gaan.
Momenteel is het niet mogelijk om de impact van het dagtoerisme te meten. Dit is bekend over het dagtoerisme in Zeeland:
2015
2018
Zeeuwen in eigen provincie
26 miljoen
29,1 miljoen
Vanuit andere provincies naar Zeeland
10,2 miljoen
13,9 miljoen
Totaal
36,2 miljoen
43 miljoen
De eigen inwoners zijn vrijwel de belangrijkste doelgroep: veel activiteiten vinden plaats in de directe woonomgeving. Dit blijkt ook uit bovenstaande tabel: tweederde van alle activiteiten worden door Zeeuwen in eigen provincie ondernomen. Deze dagactiviteiten door Zeeuwen in eigen regio groeide in 2018 met 12% ten opzichte van 2015. Het dagtoerisme vanuit andere provincies is met 36% echter sterker gegroeid. Vanuit andere provincies komt men vooral voor buitenrecreatie naar Zeeland (o.a. strandbezoek, fietsen en wandelen). Ook onder de Zeeuwen zelf staat buitenrecreatie met stip op nummer één.
Top 10 uitstapjes in Zeeland door Nederlanders
Recreëren (zonnen, luieren, barbecueën, picknicken, e.d.)
Wandeling voor plezier
Winkelen in binnenstad (funshoppen)
Uit eten (lunchen, dineren etc. in een horecagelegenheid)
Op terras zitten
Fietstocht voor plezier
Toertochtjes met de auto
Speeltuin / indoorspeelhal / trampolinepark
Bar- / cafébezoek
Jaarmarkt / braderie
Voor wat betreft de buitenlandse dagrecreanten, voornamelijk Duitsers en Belgen, zijn er geen recente cijfers. De meest recente cijfers voor België komen uit 2012, toen kwamen Belgen 2,7 miljoen keer naar Zeeland voor een dagbezoek van minimaal 4 uur. Dit is niet meer representatief omdat er steeds meer Belgen de Zeeuwse kust bezoeken. Voor Duitsland werd het dagtoerisme naar Nederland nog in 2016 onderzocht: 3,3 miljoen Duitse dagbezoeken aan Zeeland.
Provincie Zeeland, de Toeristische Alliantie Zeeland (TAZ) en de Zeeuwse kustgemeenten hebben het verkrijgen van inzicht in dagrecreatie hoog op hun uitvoeringsagenda gezet. Er wordt gekeken of er zelfs een Landelijke Data Alliance kan worden opgezet zodat de kosten verdeeld kunnen worden en gemeenten niet zelf deze kostbare data hoeven in te kopen.
Omdat er geen cijfers voorhanden zijn, gaat het onderbuikgevoel een rol spelen. Zowel inwoners als aanbieders van verblijfsrecreatie denken dat de disbalans in leefbaarheid en toerisme wordt veroorzaakt door de dagtoeristen. In hun beleving zorgen de gasten die binnen de gemeente overnachten voor relatief weinig disbalans. Let wel dat een verblijfstoerist in Vrouwenpolder een dagtoerist is in Domburg. En een inwoner uit Middelburg een dagtoerist is in Zoutelande. In veel gevallen is het wel zo dat een dergelijke dagtoerist met de fiets komt. De ondernemers uit de detailhandel geven te kennen dat de dagtoeristen wel degelijk belangrijk zijn voor hun inkomsten. Zij komen veelal om te shoppen, een terrasje te pikken of uit eten te gaan.
Middelburg en Vlissingen
De ontwikkeling van het toerisme verschilt per gemeente. Elke gemeente bevindt zich in een andere fase van de toeristische product life cycle. Onze buurgemeenten Middelburg en Vlissingen bevinden zich in de fase dat zij willen uitbreiden met het aanbod aan toeristische bedden. In de toeristische visie van Vlissingen wordt de wens uitgesproken om in 2030 2.200 extra toeristische bedden toegevoegd te hebben aan hun aanbod. En Middelburg lijkt welwillend te zijn tegenover een grootschalige herontwikkelingen van het Veerse Waterpark, een bungalowpark waar wellicht rond de 6.000 toeristische bedden mogen worden gerealiseerd. Het geeft wel aan dat we over onze gemeentegrenzen moeten kijken om te kijken welke ontwikkelingen er op ons afkomen. En wat de gevolgen hiervan zijn.