Het benutten van erfgoed kan op verschillende manieren ingevuld worden. Wanneer erfgoed niet meer geschikt is voor de huidige functie, dan biedt herbestemming een geschikt middel om het erfgoed te behouden en te benutten. Ook kan de kwaliteit van erfgoed beter benut worden in ruimtelijke plannen.
4.2.1Herbestemmen
Om erfgoed te kunnen benutten en dit door het gebruik rendabel te maken, moet er verder gekeken worden dan de huidige functie of situatie. Zo kan bijvoorbeeld een schoolgebouw met grote erfgoedwaarde door veranderende eisen aan onderwijshuisvesting en veranderend onderwijs ongeschikt worden als schoolgebouw, maar wel voor ander gebruik geschikt zijn. In zo’n geval is het belangrijk om te kijken naar alternatieve gebruiksmogelijkheden in plaats van vast te houden aan de beperkende bestemming. Door het aanpassen van erfgoed aan hedendaagse eisen en gebruik, wordt het behouden voor de toekomst. Daarbij is het van belang dat het nieuwe gebruik geen afbreuk doet aan de essentiële erfgoedwaarden. Met andere woorden, het nieuwe gebruik of de nieuwe bestemming mag niet destructief zijn voor het erfgoed zelf. Het uitgangspunt is dat de gemeente er bij elk erfgoed object dat zijn oorspronkelijke functie verliest, eraan meewerkt dat het een herbestemming krijgt die de essentiële erfgoed waarde respecteert.
Kerken vragen in het bijzonder aandacht. Kerkgebouwen zijn beeldbepalend en belangrijk als betekenisdragers voor de plaatselijke geschiedenis. Door de ontkerkelijking is er steeds meer sprake van leegstaande kerken. De leegstand vertaalt zich in sloop / nieuwbouw van woningen, gebruik als woning(en), gebruik als gemeenschapshuis of cultuurgebouw dan wel een combinatie daarvan. In Oegstgeest zij het Dorpscentrum en de Pauluskerk goede voorbeelden van dubbelgebruik. Ook Oegstgeest ontkomt niet aan ontkerkelijking. Het is belangrijk om tijdig strategisch na te denken over de toekomst van de kerkgebouwen. Daarover zal met de kerkbesturen overlegd worden. In die overleggen zal de situatie van het leegkomen van kerken verkend worden. Op basis van de overleggen wordt mogelijk een kerkenvisie opgesteld. De erfgoeddeskundige van de gemeente zal hier initiërend en ondersteunend optreden.
4.2.2Erfgoed in ruimtelijke ontwikkelingen
Erfgoed kan een belangrijke bijdrage leveren aan de ruimtelijke ontwikkelingen door als kernwaarde binnen de ontwikkeling het karakter, de identiteit, de eigenheid en de kwaliteit ervan te versterken. Erfgoed is daardoor niet een beperking maar juist een instrument om waarde aan een ontwikkeling toe te voegen. Zo kan bijvoorbeeld het erfgoed van Oegstgeest gebruikt worden als bron voor de naamgeving van ruimtelijke projecten en nieuwe straatnamen. De straatnamencommissie wordt hierover advies gevraagd. Daarnaast kan het erfgoed, zoals archeologie, bijdragen aan de vormgeving van de ontwikkeling. Het kan een belangrijke inspiratiebron zijn voor het ontwerp van de nieuwe ontwikkeling. Bij stedenbouwkundige ontwerpen en ruimtelijke projecten wordt onderzocht welk erfgoed aanwezig is en hoe de waarde van dat erfgoed in de nieuwe ontwikkelingen wordt beschermd en kan bijdragen aan de kwaliteit ervan.
Erfgoed kan bijvoorbeeld worden ingezet bij een thema als klimaatadaptatie. Historische waterlopen kunnen bijvoorbeeld ingezet voor afwatering bij hoge grondwaterstanden of om water vast te houden in droge tijden. Dit biedt ook mogelijkheden om landschappelijke elementen weer voor inwoners en bezoekers van Oegstgeest toegankelijk te maken. En hen te informeren wat deze elementen voor doel hadden en hoe ze beheerd worden.
Artikel 4.2
Benutten
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Oegstgeest houdende regels omtrent erfgoed