Tegelijktijdig met de inwerkingtreding van de Omgevingswet treed op 1 januari 2022 de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking.15De Wkb en het stelsel van de Omgevingswet hebben een sterke onderlinge relatie, zowel op vlak van wetgeving als op de wijze waarop digitale ondersteuning wordt gefaciliteerd. Daarom sluit de inwerkingtreding zeer waarschijnlijk aan bij de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet: 1 januari 2022. De Wkb legt een aantal klassieke gemeentetaken neer bij private kwaliteitsborgers.
5.2.1 Doel en werkwijze
De Wkb heeft drie doelen:
Verbeterde (borging van de) bouwkwaliteit
Verbeterde positie van de consument
Stimuleren van kwaliteitsverbetering en faalkostenvermindering
Om de doelen van de Wkb te bewerkstelligen is het proces voor vergunningverlening in tweeën geknipt:
De ruimtelijke component (toets aan omgevingsplan en -veiligheid). Deze toets loopt via de gemeente.
De bouwtechnische component. De papieren toets op het bouwplan wordt vervangen door een toets op het bouwwerk zoals gebouwd. De vergunninghouder wordt verplicht om daarvoor een onafhankelijke private kwaliteitsborger in te schakelen die tijdens de bouw toetst op conformiteit met de bouwtechnische voorschriften uit het Bouwbesluit en verklaart of de getoetste onderdelen aan de voorschriften voldoen. De uitvoering van het bouw- en woningtoezicht wordt een taak van marktpartijen. Een verklaring van de kwaliteitsborger zal bij oplevering een voorwaarde zijn voor ingebruikname.
De Wkb gaat alleen gelden voor bouwwerken die vallen onder gevolgklasse 1:
Grondgebonden eengezinswoningen, inclusief nevenfuncties (garage, kantoor aan huis)
Woonboten
Vakantiewoningen
Bedrijfspanden van maximaal 2 bouwlagen, inclusief een klein kantoor/kantine
Kleine fiets- en voetgangersbruggen (niet over rijks- of provinciale wegen)
Overige bouwwerken geen gebouw zijnde tot maximaal 20 meter hoog (masten, antennes, etc.)
Verbouwingen van hiervoor genoemde bouwwerken vallen ook onder gevolgklasse 1 (voor zover niet vergunningsvrij).
Overige bouwwerken vallen vooralsnog nog onder het bestaande regime van de gemeentelijke toetsing. In de eerste 3 jaar na invoering van de Wkb zal worden geëvalueerd of en zo ja met welke eventuele aanpassingen ook de rest van de bouwwerken onder de Wkb gaan vallen.
5.2.2 De nieuwe rol van de gemeente
De gemeente blijft het bevoegd gezag en verantwoordelijk voor het toezicht op de bestaande bouw en omgevingsveiligheid. Het toezicht op de omgevingsveiligheid is met name geconcentreerd in gebieden met een hoge bebouwingsgraad, zoals de gemeente Vlaardingen. Ook blijft de gemeente verantwoordelijk voor de handhaving op gebreken die worden geconstateerd gedurende het bouwproces. De vergunninghouder legt inhoudelijk verantwoording af aan het bevoegd gezag. Dit doet hij door de aanlevering van de risicobeoordeling voor de aanvang van de bouw én het dossier bevoegd gezag tijdens en bij de afronding van het bouwtraject. Aan de hand van de risicobeoordeling wordt bepaald op welke wijze de handhavende taak wordt ingezet. Zo kan het bevoegd gezag, als daarvoor in specifieke gevallen aanleiding voor is, op het bouwproces ingrijpen.
De Wkb grijpt in op de taakvelden bouw- en woningtoezicht. Dit heeft directe gevolgen voor werkprocessen. Ook is voorlichting nodig voor burgers en bedrijven. Ook voor deze voorbereidingen is het noodzakelijk om voldoende tijd en financiële en personele middelen te reserveren.
Hoofdstuk 5.
Artikel 5.2